Artykuł 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje możliwość złożenia skargi na czynności egzekucyjne lub egzekutora, a także skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargi takie są środkiem prawnym właściwym wyłącznie dla postępowania egzekucyjnego – środkiem, którego nie należy utożsamiać ze skargą w trybie art. 227 k.p.a.[1]
Skarga na czynności egzekucyjne jest skierowana wyłącznie przeciwko czynnościom czysto wykonawczym egzekutora, o ile taki został wyznaczony w konkretnym postępowaniu egzekucyjnym lub przeciwko czynnościom egzekucyjnym samego organu egzekucyjnego, gdy organ ten będzie wykonywał takie czynności. Nie będzie więc przysługiwała skarga na działania organu egzekucyjnego w formie indywidualnych aktów administracyjnych – postanowień i zarządzeń. Prawo złożenia skargi na czynności egzekucyjne przysługuję wyłącznie zobowiązanemu. Natomiast skarga na przewlekłość postępowania przysługuje tak zobowiązanemu, jak i wierzycielowi oraz osobie trzeciej, gdy ma to służyć zabezpieczeniu ich interesów. W tym ostatnim przypadku ustawodawca w art. 54.1 ustawy użył sformułowania, iż skarga przysługuję „podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku”. Podmiotem takim może być np. strona postępowania administracyjnego.
Skargę składa się do organu nadzoru za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Jeżeli jej przedmiotem są czynności egzekucyjne wtedy wnosi się ją w terminie 14 dni od dokonania kwestionowanej czynności. Skoro ustawa milczy na temat terminu wniesienia skargi na przewlekłość postępowania – trzeba przyjąć, iż można wnieść ją w każdym czasie o ile postępowanie egzekucyjne nie zostało jeszcze zakończone. Wniesienie skargi, stosownie do art. 54.6 ustawy nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, ale organ egzekucyjny w uzasadnionych przypadkach może je wstrzymać. Wstrzymanie odnosi się do skargi na czynności egzekucyjne.
Stosownie do art. 54.5 w sprawie skargi postanowienie wydaje organ nadzoru. Jeżeli oddala on skargę to na postanowienie takie przysługuje zażalenie. A skoro organami nadzoru są organy wyższego stopnia w stosunku do organów egzekucyjnych (art. 23.1), to zażalenie na postanowienie wydawane przez taki organ będzie składane najczęściej do ministra bądź samorządowego kolegium odwoławczego.[2]
[1] R. Hauser, R. Leoński, Kierunki zmian ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Pip z. 6/1989, s. 37, oraz R. Hauser, Ochrona obywatela…, s. 76, 79.
[2] W. Chróścielewski, J. P. Tarno, Postępowanie…, s. 285.