Pojęcie i klasyfikacja środków dowodowych

5/5 - (5 votes)

z drugiego rozdziału pracy magisterskiej

Zasada prawdy obiektywnej jest jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, nakłada ona na organ orzekający w sprawie, obowiązek podjęcia z urzędu całokształtu czynności proceduralnych, których celem jest ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego. Zabezpieczeniem realizacji zasady prawdy materialnej jest m.in. odpowiednie unormowanie w kodeksie postępowania administracyjnego systemu środków dowodowych.

W normach prawnych, dotyczących działalności poznawczej w postępowaniach przed organami państwa, występuje słowo „dowód”. Uważa się, że należy ono do najbardziej wieloznacznych w terminologii prawniczej. Na ogół przyjmuje się, że jest to czynność myślowa, zwana dowodzeniem polegająca na wykazaniu prawdziwości lub nieprawdziwości twierdzeń. W drodze interpretacji przepisów prawa dowodowego, doktryna prawa ustaliła dodatkowe znaczenie tego słowa, które występuje tylko na gruncie nauk prawnych. Słowo „dowód”, w kontekście przepisów prawa dowodowego zawartych w k.p.k., k.p.c., k.p.a., występuje w znaczeniu nosiciela informacji o faktach, które mogą stanowić przedmiot poznania dowodowego w postępowaniu. Źródłem dowodowym są osoby lub przedmioty materialne, w których zjawiska obiektywnej rzeczywistości oddziaływując na nie, pozostawiły w nich informacje.[1] Informacje te, mogą być zwarte w cechach i właściwościach przedmiotów lub utrwalone (zapamiętane) w psychice ludzkiej. K.p.a. nie zawiera definicji pojęcia środka dowodowego, art. 75 § 1 stanowi „Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.” Zgodnie z powyższym przepisem środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym, są wszelkie źródła prawdziwych informacji, umożliwiające dowodzenie.[2]

Gdy mówi się o środkach dowodowych, przeważnie używa się zamiennie wieloznacznego terminu „dowód”. Dla jednych środków dowodowych używa się określeń o charakterze funkcjonalnym – np. oględziny, przesłuchanie, dla innych o charakterze rzeczowym – np. dokumenty.

W naukach procesowych w przedmiocie określenia środka dowodowego istnieje rozbieżność poglądów. M. Cieślak nazywa środkiem dowodowym „fakt, z którym osoba przeprowadzająca dowód styka się bezpośrednio w trakcie tej czynności i za pomocą którego poznaje fakt udawadniany.”[3] Według P. Horoszowskiego środek dowodowy to przedmiot lub fakty, o których prawdziwe sądy stają się argumentem w dowodzeniu.[4] W Berutowicz uważa za środek dowodowy nosiciela poszukiwanych informacji, a więc to, co uważane jest za źródło dowodowe.[5]

W literaturze przedmiotu niekiedy środek dowodowy utożsamiany jest z dowodem, a niekiedy rozróżnia się te dwie kategorie pojęciowe. Zdaniem B. Adamiak „pod pojęciem dowodu należy rozumieć środek dowodowy, a zatem ten środek, który umożliwia dowodzenie, a więc pozwala na przekonanie się o istnieniu lub nieistnieniu oznaczonych faktów, a tym samym o prawdziwości względnie nieprawdziwości twierdzeń o tych faktach.”[6] W. Dawidowicz odróżnia środki dowodowe od dowodów, zdaniem autora „Rezultatem procesu dowodzenia uzyskanym na podstawie określonych środków dowodowych jest dowód istnienia lub nieistnienia określonego faktu albo prawdziwości lub nieprawdziwości określonego twierdzenia o tym fakcie. W tym ujęciu istnieje zatem różnica między pojęciem środka dowodowego oraz pojęciem dowodu : dowód jako wynik procesu dowodzenia jest pojęciem „konkretnym”, natomiast środki dowodowe można traktować w sposób abstrakcyjny jako pewne typy źródeł informacji.”[7]

Zdaniem M. Czubalskiego środkiem dowodowym jest każdy ujawniony lub nadający się do ujawnienia w postępowaniu dowodowym w przepisanej formie, przedmiot lub fakt, który może stać się podstawą dla argumentacji w dowodzeniu.[8] Słowa „dowód” używa się w różnym znaczeniu : „dowodem” nazywa się środek dowodowy oraz czynności, które zmierzają do wykazania prawdziwości jakiegoś twierdzenia, a także twierdzenia tego używa się do celu oznaczenia wyniku postępowania dowodowego. Z. Resich uważa, że „pojęcie dowodu jest szersze  od pojęcia środka dowodowego i dlatego mówi się o przedmiocie dowodu a nie o przedmiocie środka dowodowego”.[9] Przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie – „przyjmuje się w doktrynie procesowej (…), że przedmiotem dowodu jest istniejąca obiektywnie rzeczywistość (fragmenty rzeczywistości), które w terminologii prawniczej nazywane są faktami.”[10]

Ustawodawca przyjmując w art. 75 § 1 sformułowanie „w szczególności”, zadecydował, że przepis ten nie zawiera katalogu zamkniętego środków dowodowych dopuszczonych w postępowaniu administracyjnym a wylicza je przykładowo. W związku z tym, można posłużyć się w postępowaniu administracyjnym środkami dowodowymi nienazwanymi, jeżeli mogą przyczynić się do wykrycia prawdy obiektywnej, a nie są sprzeczne z prawem. Przepis art. 75 § 1 zd. 2 k.p.a. wyraża zasadę prawdy materialnej, która nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązek dotarcia do rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, wszystkimi legalnie dostępnymi środkami dowodowymi.[11] Granicą dopuszczalności środków dowodowych jest ich zgodność z przepisami prawa. W wyroku z dnia 22.10.1981 r., I SA 2067/81, NSA orzekł „W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie cofnięcia prawa jazdy przez terenowy organ administracji państwowej w związku z kilkakrotnym naruszaniem przez kierowcę przepisów o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych w stanie wskazującym na spożycie alkoholu lub podobnie działającego środka, dowodem recydywy może być aktualny wyciąg z rejestru skazanych (ukaranych). Niedopuszczalne jest natomiast – w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 110 k.k. i 46 § 1 KW traktowanie orzeczeń o skazaniu lub ukaraniu objętych przepisami o zatarciu jako dowodów.”[12]

Dowodem w postępowaniu administracyjnym, może być wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1). Zastrzeżenie, które zawiera ten przepis „wszystko, co może przyczynić się…”, jest konieczne ponieważ, w celu wyjaśnienia sprawy organ prowadzący postępowanie, mógłby stosować środki niedozwolone – np. wywierać presję psychiczną na świadka. K.p.a. nie wymienia innych środków dowodowych, art.75 § 1 zd.2 zastrzega tylko, że dowodem nie może być to, co jest sprzeczne z prawem.

Ciężar dowodu w każdym postępowaniu przed organami państwa zaliczony jest do tzw. ciężarów procesowych. Ich istota polega na tym, że dają one podmiotom uczestniczącym w postępowaniu, uprawnienie określonego zachowania się w postępowaniu. Ciężar dowodu można określić jako ciężar realizacji uprawnienia dowodowego.[13] Zagadnienie ciężaru dowodu, znalazło wyraz w ogólnej regule zamieszczonej w kodeksie cywilnym, według której „ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.”(art. 6 k.p.c.). W postępowaniu administracyjnym w zasadzie  nie ma przepisów regulujących zasady ciężaru dowodu. Art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania dowodów, nakłada na organ administracji publicznej – „organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy”. „Wobec użycia w tym przepisie słowa „obowiązek”, nie może być ten przepis rozumiany jako przepis o ciężarze dowodu.”[14] K.p.a. nie reguluje kwestii ciężaru dowodu, zgodnie jednak z ogólną regułą dowodową zawartą w art. 6 k.p.c., w postępowaniu administracyjnym, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na organie lub stronie (organizacji społecznej uczestniczącej w postępowaniu na prawach strony, prokuratorze) w zależności od tego, który z tych podmiotów wywodzi z danego faktu skutki prawne. Jednakże, nawet tam gdzie ciężar dowodu spoczywa na stronie postępowania, organ może – a niekiedy jest obowiązany – zgodnie z zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej, podjąć z własnej inicjatywy odpowiednie czynności dowodowe.[15] W wyroku z dnia 23.06.1986 r., II SA 208/86 NSA orzekł „Ciężar udowodnienia faktu, spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, a zatem skarżący powinien udowodnić w sposób nie budzący wątpliwości, że brał udział w wojnie obronnej.”[16]

Kolejność regulacji poszczególnych środków dowodowych nie określa bezwzględnej hierarchii ich wartości, która zależy od konkretnych okoliczności sprawy. Występują sytuacje, w których np. dowód z opinii biegłego lub dowód z oględzin będzie miał w procesie większe znaczenie aniżeli dowód z dokumentu lub dowód ze świadka. K.p.a. przyjmuje zasadę równej mocy środków dowodowych, tym samym nie wprowadza ograniczeń co do rodzaju dowodów, którym należy przyznać pierwszeństwo w ustaleniu istnienia danego faktu. Przepisy k.p.a. zawierają jedynie ograniczenie dopuszczalności środka dowodowego z przesłuchania stron (art.86). Kodeks nie zawiera podstaw, do wprowadzenia zróżnicowania środków dowodowych. NSA w wyroku z dnia 27.04.1992 r., III SA 1838/91 orzekł „Ustalenie bez wyraźnej podstawy ustawowej, że pewne fakty mogą być udowodnione jedynie za pomocą ściśle określonych dowodów, jest sprzeczne z art. 75 KPA”.[17]  Natomiast w wyroku z dnia 09.03.1989 r., II SA 961/88 sąd orzekł „W świetle art. 75 KPA niedopuszczalne jest stosowanie formalnej teorii dowodów poprzez twierdzenie, że daną okoliczność można udowodnić wyłącznie określonymi środkami dowodowymi, bądź też przez tworzenie nowych reguł korzystania ze środków dowodowych.”[18] Ograniczenia środków dowodowych nie mogą być wprowadzane przepisami prawa wewnętrznego. W wyroku z dnia 16.11.1984 r. II SA 1223/84 NSA orzekł „Realizacja zasady prawdy obiektywnej wymaga, aby dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem (art.75 KPA). Odmienne uregulowania w aktach wewnątrzorganizacyjnych nie mają zastosowania w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych przez daną organizację społeczną w drodze decyzji administracyjnych.”[19]

Z pojęciem środków dowodowych łączy się problem ich klasyfikacji rodzajowej. Istnieje potrzeba klasyfikowania ogółu środków dowodowych, przynajmniej na pewne zasadnicze grupy, odpowiadające w ogólnym zarysie różnicom taktyki i techniki ich uzyskiwania oraz wykorzystania. Każde przesłuchanie, odbieranie wyjaśnień czy zeznań, wiąże się z szeregiem odmiennych problemów, np. przy zwykłych oględzinach przedmiotu lub przy zapoznawaniu się z treścią dokumentu.[20]  Ze względu na to, że zakres nazwy „środki dowodowe”, obejmuje szeroki i różnorodzajowy wachlarz jej rodzajów, celowe jest ich uszeregowanie w przynajmniej najbardziej ogólne grupy klasyfikacyjne. Taka klasyfikacja, może zostać przeprowadzona według różnych kryteriów, ze względu na różne potrzeby porządkowe lub poznawcze. „Najważniejszy jest podział uwzględniający przede wszystkim, osobowy lub rzeczowy charakter poszczególnych środków dowodowych. Taki bowiem aspekt jest adekwatny do istotnych różnic w taktyce i technice szeroko pojmowanego postępowania dowodowego.”[21]

W doktrynie prawa administracyjnego, cywilnego, karnego klasyfikuje się środki dowodowe na podstawie różnych kryteriów. Najczęściej dokonuje się klasyfikacji środków dowodowych, przyjmując za podstawę klasyfikacji następujące kryteria :

  1. Kryterium sposobu zetknięcia się orzekającego organu z faktem będącym przedmiotem dowodu. W oparciu o to kryterium wyróżniamy środki dowodowe bezpośrednie i pośrednie. Bezpośrednie środki dowodowe, to środki przy których organ orzekający może bezpośrednio spostrzegać i stwierdzać prawdziwość lub fałszywość określonego faktu; środki te, dotyczą wprost i bezpośrednio faktu głównego. Typowym ich przykładem są oględziny (wizja lokalna). Środki dowodowe pośrednie to środki, przy których organ orzekający stwierdza istnienie pewnego faktu pośrednio tj. na podstawie postrzegania innego faktu – zeznań świadków, opinii biegłych, treści dokumentów, przesłuchań stron. Dowody pośrednie mogą być bardziej lub mniej pośrednie – w zależności od stosunku jaki zachodzi między faktem dowodzonym a faktem, z którego organ wnioskuje o istnieniu lub nieistnieniu pierwszego.[22] Dowodem pośrednim pierwszego stopnia będzie zeznanie świadka o tym, co sam słyszał lub widział, a dowodem pośrednim drugiego stopnia – zeznanie świadka o tym co słyszał od kogoś innego. NSA w wyroku z dnia 13.12.1988 r. II SA /370/88/ orzekł „Gdy w sprawie są dowody bezpośrednie i nie ma przeszkód do przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego, zastąpienie ich dowodami pośrednimi stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 75 i 77 § 1 i 80 KPA).”[23]
  2. Kryterium rodzaju źródła informacji. Tutaj dzielimy środki dowodowe na rzeczowe i osobowe, środki dowodowe rzeczowe, to środki w których źródło informacji stanowią cechy danej rzeczy, bądź zachowane na niej ślady pewnych zdarzeń a organ orzekający zaznajamia się z nimi przez oględziny.[24] Dowody rzeczowe to oględziny wszelkich przedmiotów, jakie organ bada w celu stwierdzenia prawdziwości pewnych twierdzeń o faktach. To informacje zawarte w przedmiotach materialnych – właściwości miejsc poddanych oględzinom, treść dokumentów. Wykorzystanie tych środków dowodowych wymaga znajomości wyspecjalizowanych dziedzin wiedzy. Do tej grupy środków zaliczamy oględziny osób i dokumentów, gdy chodzi nie o treść ale o pewne właściwości zewnętrzne. Środki dowodowe osobowe to środki, których źródłem informacji są osoby – należą do nich zeznania świadków, opinie biegłych, przesłuchanie stron, pisemne oświadczenia zawarte w dokumentach.[25] Biorąc pod uwagę formę przekazania informacji organowi orzekającemu, środki dowodowe osobowe dzielimy na ustne i pisemne. W nauce występują różne poglądy dotyczące zaliczania dokumentów do grupy środków dowodowych rzeczowych lub osobowych. Wiąże się to z różnorodnością poglądów, dotyczących pojęcia dokumentów. Jeżeli przyjmiemy, że dokumentem jest „każdy przedmiot, który w ten czy inny sposób wskazuje na zaistnienie pewnych zdarzeń”[26], czyli jeżeli przyjmujemy szerokie pojęcie dokumentu, to można uznać dokument za środek dowodowy rzeczowy.[27] Natomiast przyjmując wąskie pojęcie dokumentu jako aktu pisemnego, wyróżniając dwie sytuacje : pierwszą – gdy dokument jest przedmiotem oględzin, drugą – gdy źródłem informacji jest treść oświadczenia zawarta w dokumencie, należy zaliczyć go do grupy środków dowodowych osobowych.[28] Istnieje jeszcze trzecia grupa – środków dowodowych mieszanych (osobowo – rzeczowych), są nimi dokumenty, opinie biegłych.
  3. Kryterium dopuszczalności przeprowadzenia danego środka dowodowego. Tutaj wyróżniamy środki dowodowe podstawowe i posiłkowe. Pierwsze z nich, to środki których przeprowadzenie nie jest uzależnione od pewnych przesłanek – to dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, oględziny. Środki, których dopuszczalność została uzależniona od spełnienia określonych przesłanek to środki posiłkowe. Są to środki dopuszczalne w drugiej kolejności i na warunkach określonych w kodeksie. Są one dopuszczalne tylko pod warunkiem zaistnienia pewnych przesłanek zdeterminowanych przez prawo.[29] Zaliczamy do nich przesłuchanie stron.

4.Kryterium regulacji prawnej środków dowodowych. Według tego kryterium wyróżniamy środki dowodowe uregulowane w przepisach k.p.a. oraz nie uregulowane w przepisach k.p.a. (nienazwane). Do pierwszej grupy zaliczamy dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, oględziny, przesłuchanie stron. Środki dowodowe nienazwane są dopuszczalne w postępowaniu administracyjnym pod warunkiem, że ich stosowanie nie jest sprzeczne z prawem a przyczyni się do wykrycia prawdy materialnej.

W przypadku wszelkich wyjaśnień czy zeznań, za środek dowodowy należy uważać nie samą osobę lub samą treść uzyskanych informacji, lecz całokształt wypowiedzi – to znaczy łącznie wszystkie elementy treściowe i formalne.

Przepisy k.p.a. o dowodach i postępowaniu dowodowym  są w porównaniu z przepisami k.p.c. zwięzłe i dlatego też zdaniem Z. Janowicza „w wielu kwestiach dotyczących dowodów i postępowania dowodowego (…), należy stosować odpowiednio przepisy k.p.c.. Czasem oczywista jest nawet potrzeba bezpośredniego stosowania podanych w tym kodeksie definicji.”[30]

[1] Por. Z. Gostyński, J. Grabowski, E. Kozłowska, S. Lizer, K. Marszał, J. Samochowiec – „Postępowanie przed organami państwa”, Warszawa 1982r., s. 296

[2] Por. B. Adamiak – „System środków dowodowych w ogólnym postępowaniu administracyjnym”, Acta Universitatis Wratislaviensis No 665, Przegląd Prawa i Administracji XVIII, Wrocław 1984r., s. 47

[3] M. Cieślak – „Postępowanie karne. Część ogólna”, Kraków 1971r., s. 384

[4] Por. P. Horoszowski – „O „poszlakach”  w „dowodzie” i o „dowodzie z poszlak”, P i P 1962r., Nr 1, s. 22

[5] Por. W. Berutowicz – „Postępowanie cywilne w zarysie”, Warszawa 1974r., s. 143

[6] B. Adamiak, J. Borkowski – „Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne”, Warszawa 1999r., s. 131

[7] W. Dawidowicz – „Zarys procesu administracyjnego”, Warszawa 1989r., s. 109 i n.

[8] Por. M. Czubalski – „O pojęciu i klasyfikacji środków dowodowych”, P i P 1968r., Nr 1, s. 114

[9] Z. Resich – „Uproszczenie postępowania dowodowego w świetle prawa cywilnego procesowego polski i innych krajów socjalistycznych”, NP. 1987r., Nr 7-8, s. 3

[10]  Por. Z. Gostyński, J. Grabowski, E. Kozłowska, S. Lizer, K. Marszał, J. Samochowiec – op. cit. s. 291

[11] Por. W. Chróścielewski, J.P. Tarno – „Postępowanie administracyjne”, Zielona Góra 1999r., s. 91

[12] Wyrok NSA z dnia 22.10.1981r., I S.A. 2067/81, ONSA 1981r. Nr 2, poz. 103

[13] Por. Z. Gostyński, J. Grabowski, E. Kozłowska, S. Lizer, K. Marszał, J. Samochowiec – op.cit. s. 296

[14] Por. Z. Gostyński, J. Grabowski, E. Kozłowska, S. Lizer, K. Marszał, J. Samochowiec – op. cit. s. 297

[15] Por. Z. Janowicz – „Kodeks postępowania administracyjnego – komentarz”, Warszawa – Poznań 1992r., s. 191

[16] Wyrok NSA z dnia 23.06.1986r., II SA 208/86, ONSA 1986r., z. 1, poz. 36

[17] Wyrok NSA z dnia 27.04.1992r., III SA 1838/91, ONSA 1992r., Nr 2, poz. 45

[18] Wyrok NSA z dnia 09.03.1989r., II SA 961/88, ONSA 1989r., Nr 1, poz. 33

[19] Wyrok NSA z dnia 16.11.1984r., II SA 1223/84, ONSA 1984r., Nr 2, poz. 109

[20] Por. M. Czubalski – op. cit. s. 117

[21] Por. M. Czubalski – op. cit. s. 123

[22] Por. B. Adamiak – op. cit. s. 48

[23] Wyrok NSA z dnia 13.12.1988r., II SA 370/88, ONSA 1988r., Nr 2, poz. 95

[24] Por. B. Adamiak – op. cit. s. 48

[25] Por. B. Adamiak – op. cit. s. 48

[26] W. Kałuski – „Postępowanie administracyjne”, Warszawa 1929r., s. 88

[27] Por. B. Adamiak – op. cit. s. 48

[28] Por. B. Adamiak – op. cit. s. 49

[29] Por. M. Szubiakowski, M. Wierzbowski, A. Wiktorowska – „Postępowanie administracyjne – ogólne, podatkowe i egzekucyjne”, Warszawa 1988r., s. 106

[30] Por. Z. Janowicz – op. cit. s. 192

Czynności przygotowawcze poprzedzające przeprowadzenie rozprawy

5/5 - (6 votes)

praca magisterska z administracji

Rozprawa to forma postępowania wyjaśniającego, której celem jest koncentracja w jednym miejscu i czasie podmiotów i uczestników postępowania, którzy ustnie i bezpośrednio dokonują poszczególnych czynności procesowych. Aby możliwa była realizacja powyższej funkcji konieczna jest właściwa organizacja odnosząca się do przygotowania i prowadzenia rozprawy. Czynności przygotowawcze poprzedzające przeprowadzenie rozprawy wymieniają przykładowo przepisy art. 90-92 k.p.a.

Przepis art. 90 zobowiązuje organ administracji publicznej do podjęcia czynności służących przygotowaniu rozprawy.

Art. 90§1 „Organ administracji publicznej podejmuje przed rozprawą czynności niezbędne do jej przeprowadzenia.

2 W szczególności organ wzywa:

  • strony do złożenia przed rozprawą wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów i do stawienia się na rozprawę osobiście lub przez przedstawicieli albo pełnomocników.
  • świadków i biegłych do stawienia się na rozprawę

3 Ponadto organ zawiadamia o rozprawie państwowe jednostki organizacyjne, organizacje społeczne a także inne osoby, jeżeli ich udział w rozprawie jest uzasadniony ze względu na jej przedmiot. W tym przypadku organ wzywa je do wzięcia udziału w rozprawie albo do złożenia przed rozprawą oświadczenia, dowodów dla jego poparcia.” Obowiązki nałożone na organ przez ten przepis wynikają z zasady koncentracji dowodów i wyjaśnień na rozprawie. Organ zobowiązany jest przygotować rozprawę w taki sposób aby zapewnił on zgromadzenie przed rozprawą wszystkiego co może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Nakaz jaki zawiera przepis art. 90§1 należy interpretować w ten sposób, że organ powinien tak przygotować rozprawę, aby w miarę możliwości postępowanie dowodowe zostało zakończone w ciągu jednej rozprawy, aby strony mogły ustosunkować się do całości zebranego materiału dowodowego i żeby po zakończeniu rozprawy wydać decyzję załatwiającą sprawę. Celem czynności, które organ podejmuje przed rozprawą jest przygotowanie jej pod względem merytorycznym i porządkowym. Przepisy art. 90 nie wymieniają wszystkich czynności, charakter §2 jest przykładowy, a w związku z tym zakres oraz rodzaj czynności przygotowawczych ustala sam organ. Zasadnicze znaczenie wśród czynności poprzedzających rozprawę ma analiza sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem postępowania.[1]

Dotyczy to przede wszystkim określenia czy w sprawie biorą udział strony o przeciwstawnych interesach oraz czy istnieje potrzeba udowodnienia pewnych okoliczności przy pomocy zeznań świadków, opinii biegłych lub w drodze oględzin. Jeżeli organ stwierdzi istnienie tych okoliczności lub gdy przeprowadzenia rozprawy wymaga szczególny przepis prawa organ prowadzący postępowanie ma obowiązek przystąpić do organizacji rozprawy. Przygotowanie rozprawy dotyczy nie tylko dobrej organizacji pracy, która wymaga należytego przygotowania rozprawy – jest to warunek pomyślnego przebiegu rozprawy i osiągnięcia zamierzonego celu. Jest to także zagadnienie proceduralne, ponieważ kodeks nakłada obowiązek podjęcia przed rozprawą wszystkich czynności, które są niezbędne do jej przeprowadzenia – niektóre z nich mają być podjęte w określonym czasie.[2]

Na czynności przygotowawcze rozprawy składają się:

  • czynności wobec podmiotów i uczestników postępowania, ich celem jest realizacja podstawowej funkcji rozprawy, w ich skład wchodzą czynności dotyczące stron i innych podmiotów postępowania.
  • czynności porządkowe, obejmują one wyznaczenie terminu, godziny rozprawy oraz protokolanta, a także zapewnienie lokalu, w którym odbędzie się rozprawa.

Czynności przygotowawcze rozprawy zawierają czynności wobec stron i wobec uczestników postępowania. Czynności przygotowawcze wobec stron zmierzają do tego, aby strony dowiedziały się o rozprawie i wzięły w niej udział. Te czynności obejmują:

  • wezwanie stron do złożenia przed rozprawą wyjaśnień, dokumentów oraz innych dowodów. Wyjaśnienia strony odgrywają bardzo dużą rolę w ustaleniu treści oraz zakresu żądań stron, a także okoliczności faktycznych, które wymagają wyjaśnienia. Są one ważne dla ustalenia zakresu postępowania dowodowego i dowodów, których przeprowadzenie jest niezbędne, a także są niezbędne dla realizacji w pełni funkcji rozprawy. Przed rozprawą strona powinna złożyć żądanie przeprowadzenia dowodów, jednak nie zastosowanie się do tego obowiązku nie pozbawia strony prawa zgłoszenia tego żądania w czasie trwania rozprawy. Zgodnie z art. 78§2 strona ma prawo zgłosić żądanie przeprowadzenia dowodu w czasie rozprawy, a nie zgłoszenie tego żądania także w trakcie rozprawy nie powoduje pozbawienia strony prawa żądania przeprowadzenia dowodu, jeżeli ma to znaczenie dla sprawy. Strona zobowiązana jest do złożenia przed rozprawą dowodów w toczącej się sprawie, którymi dysponuje – dotyczy to dokumentów urzędowych, prywatnych map, planów, zdjęć oraz opinii biegłych. Przedstawienie dowodów w znacznym stopniu wpływa na ukształtowanie zakresu postępowania dowodowego, ponieważ organ administracji publicznej dokonuje oceny materiału dowodowego przedstawionego przez stronę zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów i może uznać pewne okoliczności faktyczne za udowodnione. W związku z tym, nie zachodzi potrzeba ponownego ustalenia tych okoliczności w postępowaniu dowodowym, które organ prowadzi. Ze względu na respektowanie zasady prawdy obiektywnej, organ powinien dopuścić spóźnione wyjaśnienia i dowody na rozprawie, jeżeli przyczyni się to do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy. Mimo zatajenia przez stronę pewnych dowodów w sprawie, ma ona prawo powołać się na nie w trakcie postępowania odwoławczego bądź postępowań nadzwyczajnych, ponieważ kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje zakazu uwzględniania nowych dowodów i okoliczności faktycznych w postępowaniu odwoławczym. Dotyczy to także wznowienia postępowania – przepis art. 145§1 pkt. 5 „W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzje (…).” Przepis ten nie zakazuje możliwości powołania się przez stronę na te okoliczności faktyczne i dowody w postępowaniu zwykłym.[3]
    Tym, co może wpłynąć na stronę i spowodować przedstawienie przez nią znanych jej dowodów i okoliczności faktycznych są koszty postępowania. Środek ten obciąża stronę jeżeli został poniesiony z jej winy, a w tym przypadku nie można już nałożyć grzywny w oparciu o art. 88§1 kodeksu.
  • wezwanie stron do stawienia się na rozprawę osobiście lub przez przedstawiciela albo pełnomocnika. Organ administracji publicznej wzywa strony do stawienia się na rozprawę osobiście lub przez przedstawicieli albo pełnomocników. To czy organ wezwie stronę do stawienia się na rozprawie osobiście lub przez przedstawiciela albo pełnomocnika uzależnione jest od tego, jak oceniono charakter czynności podejmowanych na rozprawie. Wypracowanie przez organ oceny, czy wezwać stronę osobiście czy nie, powinno być oparte o całokształt rozwiązań, które dotyczą strony np. nie może podejmować skutecznych czynności prawnych w toku postępowania strona niezdolna do czynności prawnej, także organ nie może wobec takiej strony podejmować czynności prawnych. Jeżeli strona nie ma zdolności do czynności prawnej, wtedy organ wzywa ją na rozprawę z przedstawicielem ustawowym. W przypadku ustanowienia przez stronę pełnomocnika również on musi zostać zawiadomiony o terminie rozprawy, na której niezbędny jest osobisty udział strony. Czyli, jeżeli strona nie ma zdolności do czynności prawnej bądź jeśli ustanowiła pełnomocnika a osobisty udział strony w rozprawie jest konieczny, organ wzywa na rozprawę stronę z przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem. Jeżeli stroną jest jednostka organizacyjna, wezwanie kierowane jest do niej, ale na rozprawie reprezentują ją ustawowi lub statutowi przedstawiciele.[4]
    Bardzo ważne jest wskazanie w wezwaniu, czy strona ma obowiązek uczestniczyć w rozprawie osobiście, czy może być reprezentowane przez pełnomocnika, ponieważ sankcje, które przewiduje art. 88§1 można zastosować wobec strony tylko wtedy, gdy w wezwaniu zastrzeżono obowiązek osobistego stawiennictwa strony.[5] Czynności przygotowawcze podejmowane wobec stron nie obejmują automatycznie prokuratora, jednak może on wystąpić z żądaniem zawiadomienia go o terminie i miejscu rozprawy. W ten sposób prokurator włącza się do postępowania administracyjnego w danej sprawie.

Druga grupa czynności przygotowawczych rozprawy dotyczy uczestników postępowania.

Czynności wobec uczestników postępowania obejmują: wezwanie świadków i biegłych do stawienia się na rozprawę, które oznacza obowiązek osobistego stawienia się. Czynności przygotowawcze odnoszące się do biegłych polegają na wezwaniu ich do osobistego stawienia się na rozprawie w celu wydania przez nich opinii, która wymaga specjalnych wiadomości. Wezwanie skierowane do biegłego powinno określać w sposób wyczerpujący co ma być przedmiotem opinii biegłego. Wzywając biegłego do wzięcia udziału w rozprawie nie można grozić zastosowaniem środków przymusu w razie niestawienia się. Niewywiązanie się z tego obowiązku powoduje ukaranie przez organ grzywną – art. 88§1, w stosunku do świadka możliwe jest zastosowanie środków przymusu, które przewidują przepisy szczególne.

Zawiadomienie państwowych jednostek organizacyjnych, organizacji społecznych oraz innych osób, jeżeli ich udział w rozprawie jest uzasadniony ze względu na jej przedmiot. Chodzi tu o zapewnienie udziału w rozprawie jednostkom organizacyjnym, osobom fizycznym, które w sprawie mają interes faktyczny. Podmioty te mogą zostać wezwane do wzięcia udziału w rozprawie albo do złożenia przed rozprawą oświadczeń i dowodów na ich poparcie.[6]

Rozwiązanie, które zostało przyjęte w art. 90§3 jest oceniane krytycznie. Przepis ten rozszerza krąg uczestników rozprawy o podmioty, które jeżeli nie są stronami nie posiadają legitymacji do udziału w postępowaniu administracyjnym.[7]

Dotyczy to państwowych jednostek organizacyjnych oraz „innych osób”, ich udział w rozprawie ma być uzasadniony, ze względu na jej przedmiot. Zdaniem W. Dawidowicza „nie można tego ocenić inaczej niż jako zawoalowanie interesu, ze względu na który umożliwia się państwowym jednostkom organizacyjnym i „innym osobom” udział w rozprawie, można przypuszczać, iż nie musi to być wcale interes oparty na prawie administracyjnym.”[8]

Na jakiej podstawie prawnej mają opierać się oświadczenia państwowych jednostek organizacyjnych i „innych osób”, skoro zakłada się, że nie występują one w charakterze strony. Trzeba zwrócić uwagę na niejednolitości użytej w art. 90§3 k.p.a. terminologii „organ zawiadamia (…) organ wzywa (…)”, nie wiadomo, który z tych wyrazów wyraża właściwą myśl ustawodawcy. Przepis art. 90§3 „w swym rozwiązaniu zawiera logiczną sprzeczność”.[9]

W pierwszej normie prawnej nakłada obowiązek zawiadomienia o rozprawie jednostek organizacyjnych, osób fizycznych jeżeli ich udział w rozprawie uzasadnia jej przedmiot. W drugiej normie prawnej ustanawia obowiązek wezwania jednostek organizacyjnych, osób fizycznych – jeżeli ich udział w rozprawie jest uzasadniony ze względu na jej przedmiot – do wzięcia udziału w rozprawie lub do złożenia przed rozprawą oświadczeń i dowodów dla jego poparcia. Istnieje zasadnicza różnica pomiędzy wezwaniem, a zawiadomieniem. Skutkiem wezwania jest obowiązek stawienia się na rozprawie pod sankcją ukarania grzywną (art. 88§1), a w przypadku zawiadomienia, jednostka sama ocenia uczestnictwo w rozprawie.[10]

Zdaniem W. Dawidowicza jeżeli dla danej sprawy znaczenie udziału podmiotów, które reprezentują interes faktyczny nie jest równe z udziałem strony, to podmioty, które reprezentują interes faktyczny powinny zostać tylko zawiadomione o rozprawie. W związku z tym, nie można egzekwować ich obecności przy postępowaniu dowodowym.[11]

Pisemne zawiadomienie o rozprawie, skierowane do podmiotów, które mogą być faktycznie zainteresowane w postępowaniu dowodowym powinno określać termin, miejsce i przedmiot rozprawy, a także wskazywać termin, do którego można złożyć przed rozprawą oświadczenia i dowody. Zdaniem B. Adamiak wykładnia językowa art. 90§3 „jest podstawą do przyjęcia dwuetapowego działania wobec jednostek organizacyjnych i osób fizycznych reprezentujących interes faktyczny w sprawie, mianowicie: zawiadomienie o zamiarze przeprowadzenia w danej sprawie rozprawy i w razie złożenia przez jednostki oświadczenia, iż są zainteresowane, wezwanie ich do udziału w rozprawie.”[12]

Dawidowicz uważa, że „wprowadzenie „tylnymi drzwiami” do rozprawy podmiotów, które nie odpowiadają kategoriom uczestników postępowania przyjętym w systemie postępowania administracyjnego musi być uznane (…) jako rozwiązanie w istocie niepraworządne (…) należałoby ograniczyć się (…) do wzywania na rozprawę tylko podmiotów wymienionych w art. 90§2 k.p.a.”[13]

Jeżeli ze względu na rodzaj sprawy organ prowadzący postępowanie określi potrzebę przeprowadzenia oględzin przedmiotu w trakcie rozprawy, a przedmiot ten pozostaje w dyspozycji podmiotów, które nie zostały wezwane do uczestnictwa w rozprawie (mogą to być osoby fizyczne i różnego rodzaju jednostki organizacyjne) wówczas w zakresie czynności przygotowawczych mieści się wezwanie tych podmiotów do okazania przedmiotu oględzin w określonym terminie. Do czynności przygotowawczych należy również zaliczyć wyznaczenie osoby, która będzie kierowała rozprawą i wyznaczenie protokolanta.

Kodeks postępowania administracyjnego nie ustanawia jawności rozprawy w stosunku do osób, które nie zostały wyliczone w art. 90§2 i §3. K.p.a. nie stanowi, że rozprawa jest jawna w związku z tym, jest ona jawna tylko dla osób, które biorą w niej udział. Jawność rozprawy może zostać ustanowiona tylko w drodze wyraźnego przepisu prawa. Przepis art. 63 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi „Rozstrzyganie spraw przed sądem Rzeczypospolitej Polskiej odbywa się jawnie. Ustawa może określić wyjątki od tej zasady.” Postępowanie administracyjne nie zostało objęte jawnością, a w związku z tym również nie obejmuje ona rozprawy. Tylko przepis szczególny może ustanowić jawność rozprawy. Czynności przygotowawcze rozprawy nie obejmują swoim zakresem w postępowaniu administracyjnym czynności w stosunku do jednostek nie wymienionych w art. 90§2 i §3.

Przepis art. 91 stanowi §1 „W wezwaniu na rozprawę określa się termin, miejsce i przedmiot rozprawy.

  • 2 Stronom, świadkom, biegłym i państwowym i samorządowym jednostkom organizacyjnym, organizacjom i innym osobom wezwanym do udziału w rozprawie (art. 90§3) doręcza się wezwanie na piśmie.
  • 3 Jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że oprócz wezwanych stron uczestniczących w postępowaniu mogą być jeszcze w sprawie inne strony nieznane organowi administracji publicznej, należy ponadto o terminie, miejscu i przedmiocie rozprawy ogłosić w drodze obwieszczenia albo w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości.”

Art. 91§1 wskazuje jakie elementy obligatoryjne musi zawierać wezwanie na rozprawę. Wezwanie musi zawierać w swej treści wskazanie – terminu rozprawy (dzień, miesiąc, rok i godzinę rozpoczęcia rozprawy), – miejsce rozprawy, rozprawa może zostać przeprowadzona w siedzibie organu lub poza nią. Jeżeli przeprowadzenie rozprawy musi być połączone z dokonaniem oględzin przedmiotów, które nie mogą być dostarczone do siedziby organu rozprawa odbędzie się w miejscu, w którym ten przedmiot się znajduje (jeżeli jest to możliwe). Również przez wzgląd na miejsce zamieszkania stron, świadków oraz innych osób rozprawa może zostać przeprowadzona poza siedzibą organu. W wezwaniu trzeba określić wyczerpująco miejsce rozprawy – należy wskazać siedzibę organu (miejscowość, ulicę oraz nr siedziby). Ze szczególną starannością należy określić miejsce rozprawy, jeżeli ma się ona odbyć poza siedzibą. Wezwanie musi zawierać również określenie przedmiotu rozprawy czyli wskazywać sprawę administracyjną, która jest przedmiotem toczącego się postępowania.

Art. 91§2 wprowadza jako obligatoryjną pisemną formę wezwania, oznacza to, że niedopuszczalne jest wezwanie do udziału w rozprawie w formie ustnej. Stronom, świadkom, biegłym, państwowym jednostkom organizacyjnym, organizacjom społecznym oraz innym osobom, które zostały wezwane do udziału w rozprawie wezwanie doręcza się na piśmie. Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym zobowiązuje organ administracyjny do dołożenia wszelkich starań również podczas podejmowania czynności przygotowujących rozprawę. Od zawiadomienia o rozprawie osób oraz jednostek organizacyjnych, które mają interes faktyczny w sprawie będącej przedmiotem postępowania, trzeba odróżnić sytuację kiedy istnieje prawdopodobieństwo, że oprócz stron, które są znane organowi i zostały przez niego wezwane do udziału w rozprawie mogą istnieć strony nieznane organowi. Organ administracji publicznej ma obowiązek zapewnić wszystkim stronom w postępowaniu czynny udział, jego niedopełnienie powoduje kwalifikowaną wadliwość tego postępowania (art. 145§1 pkt. 4). W celu realizacji tego obowiązku organ musi podjąć czynności, które mają prowadzić do ustalenia osób posiadających interes prawny lub obowiązek prawny w toczącej się sprawie. W takiej sytuacji art. 91§3 nakazuje ogłoszenie w drodze obwieszczenia lub w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości o terminie, miejscu i przedmiocie rozprawy. Dokonanie ogłoszenia o terminie i miejscu rozprawy w sytuacji, o której stanowi przepis art. 91§3 może mieć bardzo istotne znaczenie dla sposobu załatwienia sprawy i trwałości wydanej decyzji.[14]

Brak na rozprawie wszystkich stron powoduje przeważnie niepełne wyjaśnienie sprawy i może prowadzić do wadliwego rozstrzygnięcia lub ponownego rozpatrywania sprawy. Strona, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu może spowodować wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną (art. 145§1 pkt. 4). Niezawiadomienie wszystkich stron o toczącym się postępowaniu ma istotne znaczenie dla jego prawidłowości. Tak więc ze względów praktycznych organ powinien starać się stworzyć warunki, które pozwolą wziąć aktywny udział w rozprawie wszystkim stronom. Praktyczne znaczenie wszystkich czynności przygotowawczych uzależnione jest od czasu, którym będzie dysponował adresat wezwania lub zawiadomienia dla przygotowania się do obrony swoich interesów w trakcie trwania rozprawy. Kodeks zabezpiecza w tym zakresie niezbędne minimum. Art. 92 stanowi „Termin rozprawy powinien być tak wyznaczony aby doręczenie wezwań oraz ogłoszenie o rozprawie nastąpiły przynajmniej na siedem dni przed rozprawą.” Termin ustanowiony przez powyższy przepis jest terminem minimalnym jaki musi upłynąć od dnia doręczenia wezwania na rozprawę i ogłoszenia o rozprawie. O tym, że jest to termin minimalny przesądza sformułowanie „przynajmniej” użyte w art. 92.[15]

Formalną stronę rozprawy należy traktować rygorystycznie, jeżeli więc sąd administracyjny ustali, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o rozprawę, która odbyła się przed upływem terminu określonego w art. 92, należy przyjąć, że jest to wadliwość postępowania, która wywiera istotny wpływ na wynik sprawy. Dochowanie przez organ siedmiodniowego terminu określonego w art. 92 jest jedną z przesłanek, które umożliwiają zastosowanie środków przymusu w stosunku do osób wezwanych do osobistego stawiennictwa, zgodnie z art. 88. Jeżeli organ nie zachowa tego terminu, nieobecność stron podczas rozprawy będzie przesłanką odroczenia jej na podstawie art. 94§2.[16] Prawidłowe przygotowanie rozprawy jest warunkiem realizacji celu, do którego zmierza jej przeprowadzenie.

[1] Por. W. Dawidowicz – op. cit., s. 165.

[2] Por. W. Smoktunowicz – „Rozprawa”, RN, Nr 31, 1964r.

[3] Por. B. Adamiak, J. Borkowski – op. cit., s. 405.

[4] Por. B. Adamiak, J. Borkowski – op. cit., s. 406.

[5] Por. W. Dawidowicz – „Ogólne postępowanie administracyjne – zarys systemu”, Warszawa 1962r, s. 159.

[6] Por. E. Ochendowski – „Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne – wybór orzecznictwa”, Toruń 2000r, s. 133.

[7] Por. W. Dawidowicz – op. cit., s. 166.

[8] W. Dawidowicz – op. cit., s. 166.

[9] B. Adamiak, J. Borkowski – op. cit., s. 407.

[10] Por. B. Adamiak, J. Borkowski – op. cit., s. 407.

[11] Por. Por. W. Dawidowicz – op. cit., s. 161.

[12] B. Adamiak, J. Borkowski – op. cit., s. 407.

[13] W. Dawidowicz – op. cit., s. 167.

[14] Por. H. Starczewski – „Postępowanie wyjaśniające i dowodowe, rozstrzygnięcia i postępowanie odwoławcze według kodeksu postępowania administracyjnego [w:] Seminarium kodeks postępowania administracyjnego”, Warszawa 1981r, s. 22.

[15] Por. B. Adamiak, J. Borkowski – op. cit., s 409.

[16] Por. W. Chróścielewski, J. P. Tarno – op. cit., s. 97.

Wizja rozwoju i wybór celów strategicznych powiatu radomszczańskiego

5/5 - (6 votes)

Wizja rozwoju jednostki samorządowej jest obrazem sytuacji jaką zamierzamy osiągnąć w założonym przedziale czasowym. Jest to opis efektów oraz wynikających stąd działań zmierzających do osiągnięcia sformułowanych celów rozwoju społeczno-gospodarczego. Wizję rozwoju powiatu radomszczańskiego określa się jako:

„Dynamicznie rozwijający się Powiat Radomszczański – otwarty i przyjazny dla ludzi i biznesu, oferujący dobrą jakość życia mieszkańcom oraz atrakcyjne możliwości wypoczynku i rekreacji”[1]

Wizja rozwoju powiatu radomszczańskiego zawiera dwa podstawowe cele strategiczne, które składają się z 7 programów strategicznych obejmujących łącznie 53 zadania strategiczne. Realizacja wskazanych zadań strategicznych w ciągu najbliższych lat powinna zapewnić osiągnięcie pożądanego wizerunku powiatu.

  • Cel strategiczny I : Poprawa jakości życia w powiecie
    • Poprawa dostępności i jakości usług publicznych
    • Wzmocnienie wyposażenia w infrastrukturę techniczną
    • Ochrona zasobów środowiska naturalnego
    • Rozwój zasobów ludzkich
  • Cel strategiczny II : Dynamizacja rozwoju gospodarczego
  • Tworzenie warunków dla restrukturyzacji rolnictwa
  • Tworzenie warunków dla rozwoju turystyki
  • Tworzenie warunków dla restrukturyzacji i dynamizacji rozwoju sektora gospodarczego

Poprawa jakości życia w powiecie

Tab.3.1.1. Programy strategiczne Powiatu Radomszczańskiego

Poprawa dostępności i

jakości usług publicznych

 Wzmocnienie wyposażenia infrastrukturalnego

Zadania strategiczne:

Æ  Zakończenie budowy specjalistycznego szpitala w Radomsku;

Æ  Usprawnienie działania sektora usług medycznych;

Æ  Utworzenie Stacjonarnego Zakładu Leczenia Uzależnień;

Æ  Utworzenie warsztatów terapii zajęciowej dla osób niepełnosprawnych;

Æ  Wspieranie różnorodnych form życia kulturalnego oraz lokalnej twórczości artystycznej;

Æ  Przeciwdziałanie patologii wśród młodzież;

Æ  Poprawa bezpieczeństwa w powiecie

 Zadania strategiczne:

Æ  Poprawa wewnętrznej dostępności komunikacyjnej powiatu;

Æ  Budowa obwodnicy dla Radomska;

Æ  Budowa mostu w Krzętowie wraz z drogą Radomsko-Krzętów;

Æ  Budowa drogi Kletnia – Żytno;

Æ  Budowa zbiorników retencyjnych na rzekach

Æ  Modernizacja linii przesyłowych energii elektrycznej;
Ochrona zasobów środowiska naturalnego Rozwój zasobów ludzkich

 
Æ  Stworzenie powiatowego systemu gospodarki odpadami stałymi;

Æ  Propagowanie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków;

Æ  Zwiększenie lesistości powiatu;

Æ  Poprawa świadomości ekologicznej mieszkańców;

Æ  Likwidacja dzikich wysypisk śmieci;

Æ  Stworzenie powiatowego programu wymiany dachów eternitowych oraz budowa dla nich składowiska;

Æ  Ochrona krajobrazu przyrodniczego;

 

 

 Æ  Stworzenie filii uczelni wyższej kształcącej w systemie dziennym i zaocznym;

Æ  Stworzenie powiatowego funduszu stypendialnego

Æ  Przystosowywanie kierunków kształcenia w szkołach średnich do potrzeb rynku pracy;

Æ  Wspieranie inicjatyw samopomocowych mieszkańców powiatu;

Æ  Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości młodzieży;

Æ  Zwiększenie otwartości i adaptacji społeczeństwa powiatu do zmieniających się uwarunkowań społeczno-gospodarczych;

Źródło: Starostwo Powiatowe w Radomsku.

Poprawa dostępności i jakości usług publicznych

Dla zapewnienia rozwoju powiatu konieczne jest wzmocnienie rozwoju sektora usług publicznych. Dostępność i jakość usług publicznych jest ważnym elementem decydującym o wyborze miejsca lokalizacji działalności gospodarczej oraz wyboru miejsca zamieszkania. Szczególną uwagę należy zwrócić na poprawę jakości i rozwój usług publicznych przede wszystkim w sferze ochrony zdrowia, pomocy społecznej i kultury. Dla zapewnienia rozwoju powiatu niezbędne jest stworzenie oferty usług odpowiedniej do potrzeb mieszkańców powiatu. Konieczne jest zatem usprawnienie funkcjonowania usług medycznych m.in. poprzez szybkie zakończenie budowy szpitala specjalistycznego, utworzenie zakładu leczenia różnego rodzaju uzależnień oraz wspieranie rozwoju prywatnego sektora usług medycznych.

Istotnym zadaniem jest także zwiększenie uczestnictwa mieszkańców powiatu w życiu kulturalnym i działaniach artystycznych. Dlatego konieczne jest wspieranie działania lokalnych ośrodków życia kulturalnego. Jednocześnie ważnym zadaniem jest stworzenie dla młodzieży atrakcyjnej oferty spędzania wolnego czasu obejmującej propozycje kulturalne, sportowe i inne inicjatywy aktywizujące. Zadanie to ma na celu uaktywnienie i odciągnięcie młodych ludzi od zagrożeń patologicznych.

Wzmocnienie wyposażenia infrastrukturalnego

Wyposażenie w infrastrukturę techniczną jest jednym z ważniejszych determinantów rozwoju, elementem istotnym w ocenie atrakcyjności inwestycyjnej regionu, jak i jakości życia.

Wzmocnienia wymaga przede wszystkim infrastruktura komunikacyjna. Ważnym problemem rozwoju powiatu jest ruch tranzytowy, odbywający się przez centrum Radomska. Dzięki budowy obwodnicy zwiększy się otwartość komunikacyjna powiatu, zwiększy się bezpieczeństwo ruchu drogowego oraz przyczyni się do eliminacji uciążliwości środowiskowej ruchu tranzytowego przez ograniczenie hałasu komunikacyjnego, emisji zanieczyszczeń powietrza, itp.;

Ważnym problemem jest także zły stan nawierzchni znacznej części dróg powiatowych. Ich modernizacja poprawi zewnętrzną i wewnętrzną dostępność komunikacyjną, usprawni poruszanie się w granicach powiatu oraz poprawi bezpieczeństwo drogowe.

Wzmocnienie wyposażenia infrastrukturalnego to także budowa zbiorników retencyjnych na rzekach poprawiających bezpieczeństwo przeciwpowodziowe oraz modernizacja linii przesyłowych energii elektrycznej zmniejszającej awaryjność w dostawie energii elektrycznej i wpływającej na atrakcyjność inwestycyjną powiatu radomszczańskiego.

Ochrona zasobów środowiska naturalnego

Powiat radomszczański posiada liczne walory środowiskowe – rzeki, parki krajobrazowe, rezerwaty i pomniki przyrody, które jednak znajdują się w zasięgu oddziaływania kopalni węgla brunatnego w Bełchatowie, negatywnie wpływającego na stan środowiska w powiecie. Odpowiedni rozwój powiatu, z uwzględnieniem zasady ekorozwoju, wymaga przede wszystkim uregulowania gospodarki odpadami stałymi i płynnymi, stworzenie systemu segregacji, składowania i utylizacji odpadów, likwidacji dzikich wysypisk śmieci oraz wprowadzenie systemu edukacji ekologicznej wśród mieszkańców powiatu. Dla poprawy warunków życia na terenach wiejskich, ochrony zasobów naturalnych i kreowania postaw dla rozwoju agroturystyki konieczna jest regulacja gospodarki ściekowej na obszarach wiejskich. Dla poprawy stanu środowiska naturalnego i do stworzenia odpowiednich warunków dla rozwoju turystyki korzystny wpływ będzie mieć zwiększenie lesistości powiatu, ochrona niepowtarzalnych zasobów środowiska przyrodniczego oraz kreowanie proekologicznego wizerunku powiatu.[2]

Rozwój zasobów ludzkich

Jednym z głównych celów powiatu radomszczańskiego jest podniesienie ogólnego poziomu wykształcenia poprzez zwiększenie dostępności do edukacji, zwiększenie przedsiębiorczości wśród mieszkańców i ich inicjatywności oraz ograniczenie bezrobocia. W celu realizacji tych przedsięwzięć pozytywny wpływ będzie mieć stworzenie filii uczelni wyższej na terenie powiatu. Studia w miejscu zamieszkania są tańsze i bardziej dostępne dla większej liczby mieszkańców. Zadanie to wymaga wskazania kierunków nauczania, tak aby absolwenci tej szkoły mieli szanse znalezienia pracy na regionalnym rynku.

Dobrym rozwiązaniem jest także stworzenie funduszu stypendialnego dla uzdolnionej młodzieży z rodzin o trudnych warunkach materialnych. Zadaniem władz powiatowych jest także motywowanie i wywalanie wśród młodzieży postaw przedsiębiorczych, kreatywnego podejścia do rozwiązywania własnych problemów i zwiększenie motywacji do działania na rzecz własnego środowiska.

Rozwój zasobów ludzkich wiąże się także z poprawą jakości nauczania w szkołach średnich, wspieraniem aktywności i przedsiębiorczości wśród młodzieży oraz wprowadzeniem do szkół programu edukacji europejskiej.[3]

[1] Strategia Rozwoju Powiatu Radomszczańskiego-Starostwo Powiatowe w Radomsku,s.6.

[2]Program Ochrony Środowiska Powiatu Radomszczańskiego, Łódź 2003r.,s.45

[3] Op.cit. Strategia Powiatu Radomszczańskiego….,s.23.

Etapy tworzenia strategii jednostki samorządu terytorialnego

5/5 - (6 votes)

Strategia łączy w sobie problematykę społeczną, ekologiczną, gospodarczą i przestrzenną. Odchodzi się w niej od struktury działowo-gałęziowej na rzecz podejścia problemowego wyróżniającego trzy sfery: społeczną, produkcyjną i ekologiczną wraz z infrastrukturą techniczną. Analiza relacji między tymi sferami pozwala na określenie podstawowych mechanizmów rozwoju powiatu, identyfikację istniejących i potencjalnych konfliktów oraz szans i zagrożeń rozwoju. Punktem wyjścia do formułowania strategii jest diagnoza zorientowana ku przyszłości, pozwalająca na całościową ocenę stanu istniejącego oraz wskazanie głównych trendów i kluczowych problemów rozwoju. Efektem wieńczącym strategię jest zestawienie polityk i programów rozwoju, dostosowanych do rzeczywistych możliwości organizacyjnych i finansowych danej jednostki.

Strategia rozwoju jednostki samorządowej najczęściej sprowadza się do następujących elementów:

1.Oceny przebiegu procesów rozwojowych w przeszłości. Plany dotyczące przyszłości powinny być budowane na podstawie sukcesów w przeszłości i uwzględniać wnioski z poprzednio popełnionych błędów. Taka ocena procesów rozwojowych w przeszłości stanowi pierwszy ważny krok w planowaniu nowej strategii rozwoju. Jest to jednocześnie faza zbierania użytecznych danych oraz wskazywania rodzajów i kierunków ich zbierania. Faza ta, poprawnie przygotowana, ułatwia późniejszą pracę nad planowaniem strategii oraz podnosi efektywność tego procesu. Główny akcent analizy położony jest na stronę pragmatyczną i organizacyjną.

2. Rozpoznania głównych trendów rozwojowych lokalnych firm. Kondycja lokalnych firm rozpoznawana jest pod kątem ich słabych i mocnych stron (tzw. analiza słabości i siły). Analiza ta jest przeprowadzana na tle wyników analizy słabości i siły ogólnokrajowej oraz na tle innych porównywalnych obszarów (powiatów). Jest to proces niezbędny, aby przez zebrane w nim informacje lokalni decydenci dostrzegli najlepsze szanse inwestowania, sugerowali niezależnym inwestorom, a także mogli opracować program i kierunki polityki rozwoju. Konieczne jest także w tej fazie uwzględnienie kierunków i przesunięć w układach politycznych i społecznych, a także zmian ekonomicznych i technologicznych, tak charakterystycznych dla gospodarki rynkowej.

3.Analizy mocnych i słabych stron oraz szans i zagrożeń układu lokalnego (SWOT). Analiza SWOT to metoda, która obejmuje badanie sił i słabości organizacji oraz szans i zagrożeń otoczenia w podejściu „z zewnątrz do wewnątrz” i „od wewnątrz na zewnątrz”[1]. W etapie tym chodzi o wyodrębnienie silnych i słabych stron układu lokalnego, lub też analizę barier i potencjałów rozwojowych jednostki terytorialnej. Strategia lokalnego rozwoju ekonomicznego powinna być tak projektowana, aby wykorzystać silne strony lokalnych partnerów inwestujących w powiecie. W etapie tym wyróżniamy także dwa poziomy szans i zagrożeń: szanse i zagrożenia zewnętrzne-niezależne od powiatu, oraz szanse i zagrożenia wewnętrzne-zależne od powiatu. Jest to „niezbędne, jeżeli elementami strategii ogólnej mają być tzw. analizy sektorowe i odpowiadające im polityki szczegółowe. Właśnie w takim ujęciu szanse wewnętrzne i zagrożenia wewnętrzne stanowią istotny element dobrego zapisu strategii (sektorowych) cząstkowych i strategii ogólnej”[2].

4.Formułowania celów programu rozwojowego. Proces formułowania celów i zadań jest niezbędną fazą opracowania planu działania. Skuteczny program rozwojowy zawiera kilka podstawowych celów, a zadaniem planu jest doprowadzenie do ich osiągnięcia. W fazie tej społeczności lokalne muszą wybierać jakie projekty będą realizowane oraz jakie nakłady będą przeznaczone na realizację tych projektów.

5. Przygotowania planu wdrażania. Celem takiego planu jest takie opracowanie strategii realizacyjnej, które wiąże cele i zadania do realizacji w układzie czasowym i podmiotowym z jednoczesnym podporządkowaniem tym podmiotom zakresów odpowiedzialności. Istotą tej fazy planu jest precyzja w opracowywaniu harmonogramu realizacyjnego i zakresów odpowiedzialności podmiotowej. Stanowi ona podstawowe źródło informacji niezbędnej dla stałego monitoringu skuteczności wdrażania strategii.

6. Ponownej analizy pojawiających się problemów w porównaniu z ujętymi w planie strategiami rozwojowymi. Analiza ta polega na stałym uwzględnianiu sprzężeń zwrotnych między decyzjami realizacyjnymi a realizacyjnymi skutkami inwestycyjnymi i zmieniającą się rzeczywistością. Metoda ta stanowi ważne źródło informacji, na podstawie których przeprowadzana jest stała weryfikacja i dopasowywanie przyjętych strategii do zmieniającego się otoczenia.

[1] G.Gierszewska, M.Romanowska „Analiza strategiczna przedsiębiorstw”, PWE W-wa 2002, s.235

[2] T.Markowski „Zarządzanie rozwojem miast”, PWN, W-wa 1999 r.,s.185

Odpowiedzialność odszkodowawcza

5/5 - (11 votes)

Odpowiedzialność odszkodowawcza, głównie związana z gałęzią prawa cywilnego, polega na prawnej konieczności naprawienia szkody wyrządzonej innemu. Warto jednak pamiętać, że nie jest to zasada absolutna i każdy przypadek, czyli każde zdarzenie, które doprowadziło do powstania szkody, podlega indywidualnej ocenie.

Zakończenie postępowania egzekucyjnego, w ramach którego dokonano sprzedaży rzeczy lub wykonano prawo majątkowe, oznacza zakończenie ochrony praw osoby trzeciej przed organem egzekucyjnym, a także kończy drogę powództwa egzekucyjnego. Art. 168a przewiduje możliwość wniesienia pozwu o odszkodowanie w przypadku, gdy egzekucja już została zakończona przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego.

Osoba, która rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, które podlegały egzekucji przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego, może wnieść pozwu o odszkodowanie w celu dochodzenia swoich praw.

Ważne jest, że roszczenia odszkodowawcze przysługują osobie trzeciej niezależnie od tego, czy wcześniej podjęła ona próby odwołania się do organu administracyjnego w celu uzyskania zwolnienia zajętego przedmiotu lub prawa spod egzekucji.

Zgodnie z artykułem 168b, zobowiązany ma prawo dochodzić odszkodowania za szkody wyrządzone wskutek naruszenia przepisów prawa w trakcie egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego. Osobą powodową w takiej sytuacji będzie zawsze zobowiązany wymieniony w tytule wykonawczym. Pozwany z kolei to wierzyciel lub organ egzekucyjny wymieniony w tytule wykonawczym. Podstawą odpowiedzialności cywilnoprawnej dłużnika jest artykuł 415 i następne Kodeksu Cywilnego. Zobowiązany musi udowodnić, że ponosi szkodę w wyniku niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego przez wierzyciela lub organ egzekucyjny.

Z kolei artykuł 168c reguluje kwestie odpowiedzialności cywilnej dłużnika za niewykonanie obowiązków związanych z zajętą wierzytelnością, o których mowa w ustawie egzekucyjnej.

Podstawą odpowiedzialności cywilnoprawnej dłużnika jest art. 415 i n. KC. wierzyciel, wytaczając powództwo o odszkodowanie, musi wykazać, że dłużnik nie wykonał lub nienależycie wykonał ciążące na nim obowiązki związane z realizacją zajęcia egzekucyjnego czy też zabezpieczającego wierzytelności lub prawa majątkowego. Przesłanką odpowiedzialności cywilnej dłużnika zajętej wierzytelności jest istnienie związku przyczynowego między powstaniem szkody a niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem ciążących na dłużniku obowiązków związanych z realizacją zajęcia egzekucyjnego lub zabezpieczającego wierzytelności lub prawa majątkowego.[1]

Wskazuje się, że w przypadku powstania szkody wierzyciel może wytoczyć powództwo o jej naprawienie zarówno przeciwko wierzycielowi, jak i przeciwko pracownikowi tego dłużnika, który podejmował określone działania.[2]

[1] R. Hausner, Z. Leoński, Postępowanie w administracji – Komentarz. Warszawa 2003, s. 253

[2] Ibidem, s. 253.