Odpowiedzialność odszkodowawcza, głównie związana z gałęzią prawa cywilnego, polega na prawnej konieczności naprawienia szkody wyrządzonej innemu. Warto jednak pamiętać, że nie jest to zasada absolutna i każdy przypadek, czyli każde zdarzenie, które doprowadziło do powstania szkody, podlega indywidualnej ocenie.
Zakończenie postępowania egzekucyjnego, w ramach którego dokonano sprzedaży rzeczy lub wykonano prawo majątkowe, oznacza zakończenie ochrony praw osoby trzeciej przed organem egzekucyjnym, a także kończy drogę powództwa egzekucyjnego. Art. 168a przewiduje możliwość wniesienia pozwu o odszkodowanie w przypadku, gdy egzekucja już została zakończona przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego.
Osoba, która rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, które podlegały egzekucji przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego, może wnieść pozwu o odszkodowanie w celu dochodzenia swoich praw.
Ważne jest, że roszczenia odszkodowawcze przysługują osobie trzeciej niezależnie od tego, czy wcześniej podjęła ona próby odwołania się do organu administracyjnego w celu uzyskania zwolnienia zajętego przedmiotu lub prawa spod egzekucji.
Zgodnie z artykułem 168b, zobowiązany ma prawo dochodzić odszkodowania za szkody wyrządzone wskutek naruszenia przepisów prawa w trakcie egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego. Osobą powodową w takiej sytuacji będzie zawsze zobowiązany wymieniony w tytule wykonawczym. Pozwany z kolei to wierzyciel lub organ egzekucyjny wymieniony w tytule wykonawczym. Podstawą odpowiedzialności cywilnoprawnej dłużnika jest artykuł 415 i następne Kodeksu Cywilnego. Zobowiązany musi udowodnić, że ponosi szkodę w wyniku niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego przez wierzyciela lub organ egzekucyjny.
Z kolei artykuł 168c reguluje kwestie odpowiedzialności cywilnej dłużnika za niewykonanie obowiązków związanych z zajętą wierzytelnością, o których mowa w ustawie egzekucyjnej.
Podstawą odpowiedzialności cywilnoprawnej dłużnika jest art. 415 i n. KC. wierzyciel, wytaczając powództwo o odszkodowanie, musi wykazać, że dłużnik nie wykonał lub nienależycie wykonał ciążące na nim obowiązki związane z realizacją zajęcia egzekucyjnego czy też zabezpieczającego wierzytelności lub prawa majątkowego. Przesłanką odpowiedzialności cywilnej dłużnika zajętej wierzytelności jest istnienie związku przyczynowego między powstaniem szkody a niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem ciążących na dłużniku obowiązków związanych z realizacją zajęcia egzekucyjnego lub zabezpieczającego wierzytelności lub prawa majątkowego.[1]
Wskazuje się, że w przypadku powstania szkody wierzyciel może wytoczyć powództwo o jej naprawienie zarówno przeciwko wierzycielowi, jak i przeciwko pracownikowi tego dłużnika, który podejmował określone działania.[2]
[1] R. Hausner, Z. Leoński, Postępowanie w administracji – Komentarz. Warszawa 2003, s. 253
[2] Ibidem, s. 253.