Przegląd norm konstytucyjnych historycznych ustaw zasadniczych Polski pod kątem elementów idei konserwatywno – monarchistycznej

5/5 - (2 votes)

W tej części pracy pragniemy przyjrzeć się bliżej formie prawnej znanej jako konstytucja oraz zająć się analizą konkretnych ustaw konstytucyjnych. W historycznych ustawach zasadniczych Polski doszukiwać się będziemy elementów zgodnych z ideą konserwatywno – monarchistyczną.

Zanim   przystąpimy do analizy, musimy wyjaśnić jakie elementy uznawać  będziemy  za  zgodne  z  ideą  konserwatywno – monarchistyczną,  zaś jakie  nie.  Tak  więc  za  elementy  zgodne  z  tą  ideą uważać będziemy wszelkie próby nawiązania do ustroju monarchicznego oraz wynikające z tego ustroju. Przede wszystkim zaś: duży autorytet władzy, skupioną w rękach jednego  ciała silną władzę centralną, nawiązania do zwyczajów, tradycji i kultury  narodowej  oraz religii  rzymsko – katolickiej, a także względną trudność zmian  istniejącego porządku. Za elementy niezgodne uważać będziemy: rozproszenie i brak autorytetu władzy, odstępstwa od przyjętych zwyczajów i tradycji, od religii rzymsko – katolickiej oraz wszelkie przejawy udogodnień dla łatwych i szybkich, często radykalnych, zmian polityczno – ustrojowych.

Termin konstytucja pochodzi od łacińskiego słowa  constituere, co oznacza: ustanawiać, urządzać.  W nauce prawa termin ten ma różne znaczenia. Pierwotnie pod tym pojęciem rozumiano sposób zorganizowania państwa i określenia jego ustroju. Innym znaczeniem jest spisany akt prawny – ustawa zasadnicza w państwie. Mówi się, że konstytucja jest źródłem prawa w państwie. Do jej cech zaliczyć należy: szczególną treść, szczególną formę i szczególną moc. Treść konstytucji zależy w dużej mierze od warunków społecznych i politycznych w jakich ona powstaje. Węzłowymi zagadnieniami charakterystycznymi dla większości konstytucji jest: określenie suwerena i sposobu w jaki sprawuje on władzę, określenia podstawowych zasad ustroju państwa, wskazanie podstawowych praw jednostki oraz ustalenie trybu w jakim może dojść do znowelizowania lub uchwalenia nowej konstytucji.

Nazwa i tryb przyjęcia są elementami decydującymi o szczególnej formie konstytucji, odróżniającej ją od ustaw zwykłych. Jeśli chodzi o nazwę to najczęściej spotykanymi określeniami są: konstytucja, ustawa zasadnicza, ustawa konstytucyjna. Specyfika trybu uchwalenia i zmiany konstytucji polega na wprowadzeniu utrudnień, dzięki którym rozwiązania w niej zawarte nie będą łatwo ulegać rewizji, a przez to będą trwałe. Szczególna moc konstytucji wynika z faktu, iż jest ona podstawą całego systemu obowiązującego w danym państwie prawa. System ten jest zorganizowany na zasadzie hierarchicznego podporządkowania, co oznacza, że wszystkie normy prawne zawarte w aktach podkonstytucyjnych tj. wynikających z konstytucji powinny być z nią zgodne.

Od czasu Sejmu Czteroletniego i uchwalenia Konstytucji 3 Maja system polityczny i społeczno-gospodarczy Polski ulegał głębokim transformacjom. Większości tych przemian towarzyszyły nowe konstytucje, bądź znaczne nowelizacje poprzednich. Można powiedzieć, że polski konstytucjonalizm zaczął rozwijać się pod koniec XVIII wieku i do chwili obecnej Rzeczpospolita Polska miała aż pięć różnych pełnych konstytucji. Były to: Konstytucja 3 Maja 1791 roku, Konstytucja z 17 marca 1921 roku, Ustawa Konstytucyjna z 23 kwietnia 1935 roku, Konstytucja Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej z 22 lipca 1952 roku i ostatnia, najnowsza Konstytucja z 2 kwietnia 1997 roku.

Było również kilka tzw. konstytucji małych, zwykle ograniczających się do regulacji ustroju naczelnych organów państwowych. Mają one  zwykle charakter tymczasowy. Spośród tych konstytucji należy wymienić: Ustawę konstytucyjną z 17 lutego 1947 roku o ustroju i zakresie działania najwyższych organów Rzeczypospolitej Polskiej, oraz Ustawę Konstytucyjną z 17 października 1992 roku o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym.

Upadek pierwszej polskiej Ustawy Rządowej był wynikiem sytuacji historycznej i politycznej, nie zaś konsekwencją słabości ustroju. Konstytucja 3 Maja spełniała naszym zdaniem podstawowe warunki trwałości i skuteczności aktu prawnego najwyższej rangi, gdyż w swej oszczędnej formie tworzyła ogólne zasady ustroju, które mogłyby stanowić podstawę do późniejszych, bardziej precyzyjnych wykładni norm.

Pomimo, iż była sporządzona w znacznym pośpiechu skąd jej spore braki i niejasności w wykładni niektórych zapisów, była konstytucją najbardziej ze wszystkich polskich konserwatywno – monarchistyczną, co wynikało chociażby z faktu tworzenia jej w ustroju monarchicznym za panowania ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego, który osobiście miał duży wkład w przygotowywaniu projektu. Istotna jednak wielkość Konstytucji 3 Maja polegała nie na wartości prawno – ustrojowej jej tekstu, lecz na całym sensie politycznym jej genezy i okolicznościach powstania, a szczególnie na wysiłku niepodległościowym Sejmu Czteroletniego.

Analiza idei konserwatywnej w świecie i w Polsce w kontekście historycznym i polityczno – prawnym oraz jej perspektywy u progu XXI wieku

5/5 - (3 votes)

Podsumowanie ostatniego rozdziału pracy magisterskiej

Jak zauważyliśmy we wcześniejszych rozdziałach, aspekty idei konserwatywnej i zachowawczo – monarchistycznej nie są bezwzględnie stałe, ewoluują wraz z upływem czasu. Dlatego też, we wszystkich opisanych historycznych konstytucjach Polski, znajdujemy elementy zachowawcze takie jak: dążenie do utrzymania autorytetu władzy, nawiązania do zwyczajów, tradycji i kultury narodowej oraz religii rzymsko – katolickiej, względną trudność zmian istniejącego porządku, a także inne, które są zakorzenione w ponad tysiącletniej historii i tradycji Rzeczypospolitej. Są one kształtowane i ulegają przemianom wraz ze zmianami cywilizacyjnymi. Występują w stopniu większym bądź mniejszym, zależnie od okoliczności historycznych i społeczno – politycznych. Najważniejszym dla nas – Polaków powinno być pielęgnowanie naszych obyczajów i troska o to, aby doświadczenie historyczne miało jak największy wpływ na przyszłe decyzje polityczne i ustrojowe w Polsce.

Bibliografia pracy magisterskiej

  1. Waliszewski : „Potoccy i Czartoryscy. Walka stronnictw i programów politycznych przed upadkiem Rzeczypospolitej 1734 – 1763”, Kraków 1887
  2. M. Majchrowski: „Ostatnie Dni Polskiej Monarchii”, Pro Fide, Rege et Lege 11/91
  3. Bardach, B. Leśnodorski, M. Pietrzak: „Historia ustroju i prawa polskiego”, Warszawa 1994, PWN
  4. „Prawo konstytucyjne” pod red. W. Skrzydły, Lublin 1995, Lubelskie Towarzystwo Naukowe
  5. Radziwiłł, W. Roszkowski: „Historia 1871-1945”, PWN,  Warszawa 1994
  6. Roszkowski: „Historia Polski 1914-1994”,   PWN,  Warszaw 1995
  7. P. Huntington : „Czy Europa może spać spokojnie”, „Res Publica” 1990, nr   7-8
  8. Staniszkis: „Czy odgórna rewolucja jest możliwa? Dylematy transformacji ustrojowej”,     Warszawa   1994
  9. Sokół: Problemy legitymizacji w okresie transformacji systemowej „Kierunki ewolucji systemu politycznego Rzeczypospolitej Polskiej”, wyd. Uniwersytetu M. Curie-Skłodowskiej,   Lublin 1997
  10. Łętowska: „Po co ludziom konstytucja”, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 1995
  11. R. Bombicki: „Konstytucje Polski”, Polski Dom Wydawniczy „Ławica”, Poznań 1998
  12. Winczorek: „Dyskusje konstytucyjne”, wyd. Liber, Warszawa 1996
  13. Tuleja: „Prawo konstytucyjne”, wyd. C.H. BECK,  Warszawa 1995
  14. Łojek: „Konstytucja 3 Maja”, wyd. lubelskie,    Lublin  1984
  15. Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej nr 44 poz. 267 z roku 1921: „Ustawa z dnia 17 marca 1921 roku Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej”
  16. Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej nr 30 poz. 227 z roku 1935: „Ustawa Konstytucyjna z dnia 23 kwietnia 1935 roku”
  17. Dziennik Ustaw nr 18 poz. 71 z roku 1947: „Ustawa Konstytucyjna z dnia 19 lutego 1947 roku o ustroju i zakresie działania najwyższych organów Rzeczypospolitej Polskiej”
  18. Dziennik Ustaw Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej nr 33 poz. 232 i 233 z roku 1952: „Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 roku” i „Ustawa Konstytucyjna z dnia 22 lipca 1952 roku – przepisy wprowadzające Konstytucję Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej”
  19. Dziennik Ustaw Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej nr 5 poz. 29 z roku 1976: „Ustawa z dnia 10 lutego 1976 roku o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej”
  20. Dziennik Ustaw nr 67 poz. 336 z roku 1992: „Ustawa Konstytucyjna z dnia 23 kwietnia 1992 roku o trybie przygotowania i uchwalenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”
  21. Dziennik Ustaw nr 84 poz. 426 z roku 1992: „Ustawa Konstytucyjna z dnia 17 października 1992 roku o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym”
  22. Dziennik Ustaw nr 78 poz. 483 z roku 1997: „Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku”

Zakończenie pracy magisterskiej

We wstępie tej pracy postawiliśmy trzy tezy. Analiza idei konserwatywnej wykazała, iż są one prawdziwe.

Teza 1. Doktryna konserwatywna może funkcjonować niezależnie od ustroju społeczno – politycznego.

Jak wykazaliśmy w pracy, konserwatyzm może funkcjonować w różnych typach ustrojów społeczno – politycznych czyli w republice demokratycznej a nawet w warunkach socjalizmu. Ideały konserwatyzmu są uniwersalne i potrzebne w każdych warunkach.

Teza 2. Idee zachowawcze są obecne w historii polskiego konstytucjonalizmu.

Niemal w każdej ustawie zasadniczej w historii polskiego konstytucjonalizmu znajdujemy elementy myśli zachowawczej. Są one wynikiem pielęgnowania tradycji i obyczajów polskich, a także rezultatem troski ustrojodawcy o utrzymanie autorytetu należnego władzy i stabilności stanowionych praw.

Teza 3.  Konserwatyzm jest w stanie aktywnie funkcjonować na współczesnej polskiej scenie politycznej.

Ideały konserwatywne takie jak: kierowanie się  racją stanu, chęć zachowania autorytetu władzy oraz dbałość o tradycyjne instytucje społeczne powinny być obecne w polskim życiu politycznym. Mimo, iż ugrupowania o charakterze konserwatywnym nie odgrywają dziś istotnej roli politycznej w Polsce, to odpowiednie uświadomienie społeczeństwa może zmienić tę sytuację

Analiza idei konserwatywnej w świecie i w Polsce

5/5 - (3 votes)

Polityczny sceptycyzm – trzeci filar konserwatyzmu wyznacza jego miejsce na mapie politycznej ostatnich wieków. Dwa pierwsze filary dotyczą moralnej niedoskonałości człowieka, trzeci związany jest z niedoskonałością intelektualną jednostki, a przede wszystkim ludzi sprawujących władzę. Wbrew koncepcjom absolutystycznym oraz demokratycznym władza polityczna nigdy nie jest pełna ze względu na mnogość relacji występujących w samej wspólnocie oraz nieprzewidywalnością zachowań ludzi. Nie można zatem sądzić, iż radykalna zmiana systemu politycznego przyniesie oczekiwane rezultaty. Zmiany w społeczeństwie dokonują się stale i stopniowo na drodze ewolucji, dlatego należy sądzić, iż postępują one według wzorca empirycznej teorii społecznej a nie logiki nauk przyrodniczych. Czyż marksizm a w konsekwencji rewolucja w Rosji doprowadziła do rozwoju społeczeństwa?

Rewolucja zamroziła przemiany cywilizacyjne w Rosji, a w konsekwencji społeczeństwo to jest dziś tak samo niedojrzałe do demokracji, jak w okresie poprzedzającym rewolucję. Dla konserwatystów wiedza geometryczna stosowana przez twórców systemów filozoficznych podporządkowujących to, co polityczne  wymaganiom logiki większej części, nie jest użyteczna w rzeczywistości politycznej. Stosowanie wiedzy geometrycznej z konieczności prowadzi do jawnej lub utajonej tyranii jednostki, lub grupy korzystającej dla osiągnięcia swych celów ze środków właściwej inżynierii społecznej. Bliski zaś liberałom apel do abstrakcyjnych uprawnień przyrodniczych i praw człowieka nie chroni skuteczniej przed tyranią, niż poglądy dotyczące religii, własności, autonomii narodowej i rodziny.

Zawarty w tej pracy zarys światowego konserwatyzmu pokazuje, iż jest to doktryna niejednorodna, trudna do jednoznacznego określenia. Konserwatyzm uległ wielu przekształceniom, ewoluował. W szeregach konserwatystów są kontrrewolucjoniści (De Maistre, Bonald), ultra katolicy (Donso Cortes), narodowcy (Novalis, Muller, Gorres), jak też umiarkowani zachowawcy (Burke) oraz republikańscy demokraci (Madison). Konserwatyzm jest więc doktryną, która zawierając niezmienne elementy jest niezależna od panujących warunków ustrojowych. Poprzez swój lojalizm, a zarazem sceptycyzm promuje mądrość polityczną i rozwagę. Jest to doktryna uniwersalna, mimo, iż wielu konserwatystów jest jednocześnie monarchistami, konserwatyzm funkcjonuje także w republice.

Podłożem monarchizmu wśród zachowawców nie jest jedynie tradycja i sentyment, ale przekonanie, iż właśnie w takim ustroju najpełniej realizują się instytucje takie jak: autorytet, rodzina, religia. Monarchia dziedziczna i konstytucyjna stanowi gwarant wzajemnej interakcji instytucji. Religia, a szczególnie religia katolicka jest dla zachowawców wzorem trwałości, źródłem legitymacji władzy oraz, jak wspomnieliśmy, częścią łańcucha zależności w filozofii politycznej i społecznej. Podobnie źródłem napięć w doktrynie konserwatywnej jest stosunek do wolnego rynku. Nie ma wśród konserwatystów zgody co do roli, jaką rynek odgrywa w stosunku do instytucji. Panują poglądy, że powoduje on erozję na przykład rodziny czy religii. Podkreślić jednak trzeba, że temat ekonomii w doktrynie jest sprawą stosunkowo świeżą i niektórzy, jak Hayek byli zwolennikami gospodarki rynkowej jako dodatkowego, niezależnego mechanizmu regulującego stosunki wspólnoty. Stwierdzić trzeba jednak, że ani monarchia ani religia nie wydają się konieczne dla konserwatyzmu. Jedynymi wyznacznikami są cechy takie jak: przekonanie o ludzkiej niedoskonałości, skromność epistemologiczna, instytucje godne zachowywania, zwyczaje, historycyzm, antykontraktualizm. W mniejszym lub większy stopniu to one ukształtowały tę doktrynę.

Ludzka niedoskonałość – biologiczna, emocjonalna i moralna powoduje, że jesteśmy zależni od siebie nawzajem bardziej, niż każdy inny gatunek. Instytucje i stosunek do nich wyznaczają kierunek naszego postępowania. Ograniczony instynkt samozachowania czy też wynik grzechu pierworodnego to argument zgłoszony już przez Bonalda a rozwinięty przez Arnolda Gehlena.

Skromność epistemologiczna – ukazująca limity rozumu szczególnie w wymiarze socjo-politycznym. Jak już napisaliśmy społeczeństwo jest zbyt skomplikowane by móc tworzyć nowe doktryny z gwarancją przewidzenia skutków ich wprowadzenia. Polityczny sceptycyzm prezentowali Hume, Burke, de Maistre, a także w pewnym sensie Hayek i Banfield.

Instytucje – to dzięki nim społeczeństwo może kwitnąć. Instytucje godne zachowywania ograniczają ludzkie namiętności, dają stabilność, budują autorytet.

Zwyczaje, ale także obowiązki są odzwierciedleniem doświadczenia historycznego. Hamują ludzkie popędy i stanowią najlepszy przewodnik dla ludzi,  zawsze.

Historycyzm – większość instytucji powstała z prawa naturalnego, a następnie ewoluowała, udowadniając swoją przydatność.

Antykontraktualizm, jak wspomnieliśmy, podważa koncepcję umowy społecznej na rzecz organistycznej koncepcji związku pokoleń kształtujących wspólnotę.

W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie o istotę konserwatyzmu warto zastanowić się nad pytaniem jakie są podstawowe składniki polityki konserwatywnej, którą tworzono i której elementy do dziś prezentują stronnictwa prawicowe na świecie ?

Do tych składników zaliczyć należy: sceptycyzm wobec pisanych konstytucji i prawa stanowionego w ogóle; sprzeciw wobec liberalizmu w zakresie kultury i obyczajów; podkreślanie roli rodziny i konieczności jej ochrony; legitymizacja nierówności społecznych,  akcentowanie potrzeby elit kulturalnych, politycznych i ekonomicznych; ochrona własności jako fundamentu ładu politycznego; akcentowanie racji stanu, czyli roli państwa jako gwaranta własności, rządów prawa oraz  autorytetu władzy; dopuszczenie możliwości stosowania siły w stosunkach międzynarodowych. Rezygnujemy w tym miejscu ze szczegółowego omawiania tych zagadnień, gdyż zostaną one szeroko opisane w drugiej części naszej pracy.

Na przełomie tysiącleci świat, a szczególnie Europa znajduje się w dość szczególnej sytuacji. Jednym z powodów próby dokonania syntezy myśli konserwatywnej była chęć odpowiedzi na pytanie: jakie jest miejsce konserwatyzmu na współczesnej scenie politycznej? Uważamy, że wiek dwudziesty jest podsumowaniem zmian, jakie zachodziły na świecie w ciągu ostatniego półtysiąclecia trwania cywilizacji łacińskiej na kontynencie europejskim. Europa doświadczyła rewolucji społecznej, która, związana z jednoczesnym upadkiem kolonializmu przejawia się zmianami etnicznymi w składzie społeczeństw europejskich. Narasta niechęć wobec obcych, którzy skutecznie rywalizują z tubylcami o miejsca pracy. Przejawia się to w powstawaniu prawicowych bojówek. Z drugiej strony mamy do czynienia z powszechnym upadkiem moralności i swobodą obyczajów, osłabieniem więzów rodzinnych.

Organizacje pozarządowe

5/5 - (4 votes)

Zakończenie pracy licencjackiej

Celem pracy było zgromadzenie rzetelnych informacji na temat funkcjonowania, a także efektów działania Północno – Wschodniego Stowarzyszenia Wspierania i Rozwoju Inicjatyw  „Dialog”.

Po przeprowadzeniu analizy dokumentów Stowarzyszenia, a także opinii osób objętych jego działaniami, przedstawiłem jak faktycznie wygląda funkcjonowanie „Dialogu”. Starałem się również aby moja wiedza i poglądy na poszczególne zagadnienia, które były poruszane w pracy, nie wpłynęła na wyniki badań. Myślę, że udało mi się to osiągnąć. Zarówno ja, jak i Artur Ziemacki z powodów oczywistych nie braliśmy udziału w badaniach ankietowych w roli respondentów.

Technika, którą było badanie ankietowe pokazała, że bartoszycka młodzież (uczestnicy badania) zmieniła się pod wpływem „Dialogu”. Natomiast samo Stowarzyszenie jest znane wśród mieszkańców miasta i odbierane pozytywnie. Wartości propagowane przez tą młodzież ewoluują wraz z rozwojem działalności Stowarzyszenia. Zmienia się ich nastawienie do życia, stali się bardziej otwarci, operatywni i pomysłowi w porównaniu z rówieśnikami.

W mieście, które dotyka wysoka stopa bezrobocia i apatyczne podejście znacznej części mieszkańców do przyszłości, młodzi ludzie znajdują w „Dialogu” miejsce i sposoby aby skutecznie radzić sobie z rzeczywistością. Dzięki możliwości samorealizacji i wykazania się na tle społeczności lokalnej i poza nią, wzrosła znacznie aktywność osób uczestniczących w działaniach Stowarzyszenia. Dobrane metody, technika i narzędzia badawcze pozwoliły mi pokazać te zmiany.

Badania pokazały, że znaczącą rolę w kreowaniu wizerunku „Dialogu” odgrywa lider Stowarzyszenia Artur Ziemacki. Jest on dla osób, które były objęte badaniem zarówno osobą, która zachęca  ich do działania, od której dużo się uczą oraz dobrym kolegą, który pomaga w różnych sytuacjach i problemach życiowych.

Badania ujawniły również, że należy zwrócić uwagę na statutowe cele Stowarzyszenia i zastanowić się, czy nie należy wypracować i postawić sobie nowych celów, adekwatnych do zmieniającej się sytuacji. Pokazały również, że potrzeby części respondentów, nie są w pełni zaspokojone. Wskazywali oni na różne problemy, w poszczególnych częściach badania ankietowego. Pojawiły się również propozycje nowej nazwy stowarzyszenia i pomysły na nowe działania. Należy również zastanowić się co zrobić by nie dochodziło w „Dialogu” do kryzysów, gdyż znaczna część badanych stwierdziła, że była świadkami takowych.

„Nora” czyli miejsce spotkań osób przynależących do Stowarzyszenia zaspokaja ich potrzeby, min. takie jak: bezpieczeństwo, akceptacja ze strony grupy, bycie potrzebnym, a także pożyteczne zagospodarowanie czasu wolnego.

Ja także jestem częścią tego Stowarzyszenia. Rzeczy, których nauczyłem się w „Dialogu” stanowią dla mnie bezcenny bagaż doświadczeń życiowych, na których bazuję w życiu codziennym, zarówno w społeczności bartoszyckiej jak i będąc studentem.

W świetle powyższych argumentów wydaje się, że postawiona hipoteza została udowodniona, a w połączeniu z zebraną dokumentacją dotyczącą działań „Dialogu” cel pracy został osiągnięty.

Cele współdziałania Kościoła z władzami świeckimi

3.7/5 - (3 votes)

praca magisterska z prawa kanonicznego

Poszanowanie praw rodziny

Drugim komponentem dobra wspólnego jest dobro rodziny. Sobór Watykański II stwierdza: „Spośród powiązań społecznych, koniecznych człowiekowi do jego wyrobienia, jedne, jak rodzina i wspólnota polityczna, odpowiadają bardziej bezpośrednio jego najgłębszej naturze; inne natomiast pochodzą z jego wolnej woli.” Sobór zatem uznaje rodzinę za podstawową grupę społeczną która jest podmiotem podstawowych praw i obowiązków analogicznym do praw i obowiązków osoby ludzkiej[1].

Zadaniem wspólnoty politycznej jest uznanie, ochranianie i rozwijanie prawdziwej natury rodziny, ochrona prawa rodziców do rodzenia i wychowywania potomstwa, jak również strzeżenie moralności i wspierania dostatku domowego[2]. Państwo powinno zarazem zabezpieczyć wszelką pomoc gospodarczą, społeczną, pedagogiczną, polityczną i kulturalną niezbędną do tego aby rodzina mogła wypełniać swoje zadania[3]. Niedopuszczalna jest ingerencja państwa w wewnętrzne sprawy rodziny poza przypadkami prawdziwej konieczności[4].

Zadaniem Kościoła jest głoszenie i ochrona praw rodziny[5]. Kościół winien wspierać rodzinę poprzez świadczenie jej pomocy duszpasterskiej obejmującą w szczególności przygotowanie do małżeństwa oraz opiekę w zakresie wychowania religijnego i moralnego dzieci[6].

Łatwo zauważyć, że miejscem gdzie najszerzej spotykają się zadania zarówno Kościoła jak i państwa, jest pomoc rodzinie w wychowaniu dzieci i młodzieży. Rodzice bowiem, samodzielnie nie są w stanie sami wychować i wykształcić swojego potomstwa[7].

Poszanowanie praw narodu

W konstytucji duszpasterskiej o Kościele w świecie współczesnym „Gaudium et spes” ojcowie soborowi wskazują że ”ze społecznej natury człowieka jasno wynika, iż istnieje wzajemna zależność pomiędzy rozwojem osoby ludzkiej i wzrostem całego społeczeństwa. Zasadą bowiem podmiotem i celem wszystkich instytucji społecznych jest i powinna być osoba ludzka, zwłaszcza że ze swojej natury niewątpliwie wymaga ona życia społecznego” Istnieje więc związek pomiędzy dobrem osoby ludzkiej i dobrem społeczeństwa.

Sobór Watykański II nie określił precyzyjnie znaczenia terminu „grupy społeczne”. Należy więc uważać, że pod tym pojęciem znajdują się społeczności, które ludzie tworzą w celu łatwiejszego osiągnięcia pełnego rozwoju swoich osobowości we współpracy z innymi. Za najdoskonalszą grupę społeczną pod względem stopnia rozwoju kulturowego należy uznać naród[8].

Nie należy jednak utożsamiać narodu z państwem. Państwo powstałe w drodze samostanowienia jest suwerenną strukturą narodu i z jego woli wywodzi wszystkie swoje kompetencje[9]. Jednak gdy naród jest pozbawiony własnej suwerenności politycznej a państwo jest strukturą narzuconą z zewnątrz może powstać konflikt między państwem a narodem. Wówczas zadaniem Kościoła jest występować w obronie praw narodu[10].

Zadaniami zarówno państwa jak i Kościoła należy udział w wychowaniu które dąży do kształtowania osoby ludzkiej mając na uwadze jej cel ostateczny i jednocześnie dobro społeczeństwa, których członkiem jest człowiek i w których obowiązkach będzie on uczestniczył gdy dorośnie[11].

—

[1] KDK 42.

[2] KDK 52.

[3] FC 45.

[4] J. Krukowski, Kościół i państwo…, dz. cyt., s.131.

[5] Szczegółowy wykaz praw rodziny został zamieszczony przez papieża Jana Pawła II w: Jan Paweł II, Adhortacja apostolska o zadaniach rodziny chrześcijańskiej Familiaris consortio z dnia 22 listopada1981 r., AAS 74 (1981), s. 81 – 191.

[6] FC 65- 85.

[7] J. Krukowski, Kościół i państwo…, dz. cyt., s.131.

[8] Tamże.

[9] Tamże, s. 132.

[10] Tamże.

[11] DWCH 1.