Formy regulacji stosunków między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi w Konstytucji RP

5/5 - (2 votes)

Prawodawca w art. 25 ust. 4 i ust. 5 konstytucji wskazuje na zasady w jaki sposób mają być regulowane stosunki między Rzeczpospolitą Polską a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi.

Wskazane są tu dwie zasady. Pierwsza odnosząca się do Kościoła Katolickiego mówiąca o tym że, „Stosunki między Rzeczpospolitą Polską a Kościołem Katolickim określają umowa międzynarodowa zawarta ze Stolicą Apostolską i ustawy[1].” Oraz druga stanowiąca iż „Stosunki między Rzeczpospolitą Polską a innymi kościołami oraz związkami wyznaniowymi określają ustawy uchwalone na podstawie umów zawartych przez Radę Ministrów z ich właściwymi przedstawicielami[2].”

Kościół Katolicki został potraktowany tutaj w sposób szczególny. Stosunki pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Kościołem Katolickim są regulowane w sposób dwojaki: za pomocą umowy międzynarodowej oraz za pomocą ustawy. Stosunki pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a innymi kościołami i związkami wyznaniowymi są natomiast regulowanie tylko za pomocą ustaw.

Dokonanie takiego rozróżnienia jest konsekwencją uznania podmiotowości publiczno-prawnej Stolicy Apostolskiej jako podmiotu prawa międzynarodowego[3]. Inne kościoły i związki wyznaniowe nie cieszą się tego typu przymiotem. Uznanie takie nie narusza zasady równouprawnienia kościołów i innych związków wyznaniowych wpisany do art. 25 ust. 1 konstytucji. Przeciwnie, bowiem gwarancje wpisane do konkordatu w odniesieniu do Kościoła Katolickiego, właśnie na mocy zasady równouprawnienia, będą rozszerzone również na inne kościoły i związki wyznaniowe[4].

Realizacją wspomnianej zasady jest Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską podpisany w Warszawie 28 lipca 1993 r.[5] oraz ustawa z 17 maja 1989 r. o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej[6].

Sytuacja innych kościołów i związków wyznaniowych, regulowana jest za pomocą ustaw określających sytuacje prawną poszczególnych kościołów i innych związków wyznaniowych. Nie oznacza to jednak ze stosunki te regulowane są w sposób jednostronny. Było by to niezgodne z zasadą autonomii i niezależności kościołów i innych związków wyznaniowych. Podstawą do uchwalenia tych ustaw są umowy zawarte przez Rade Ministrów z przedstawicielami tych kościołów i związków wyznaniowych[7]. W przypadku kościołów i związków wyznaniowych nie posiadających ustaw indywidualnych, ich sytuacje prawną reguluje ustawa z 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania[8].

—

[1] Konstytucja RP, art. 25 ust. 4.

[2] Tamże, art. 25 ust. 5.

[3] P. Winczorek, Komentarz…, dz. cyt., s.41.

[4] Zob. J Krukowski, Polskie prawo..., dz.cyt. s. 79; H. Misztal, P. Stanisz, Prawo wyznaniowe, Lublin 2003, s. 198; L. Garlicki, Artykuł 25…, dz. cyt., s. 21.

[5] Dz. U. z 1998 r. Nr 51, poz. 318.

[6] Dz. U. z 1989 r. Nr 29, poz. 154 ze zm.

[7] W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2009, s.32.

[8] Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965 ze zm.

Współdziałanie pomiędzy Kościołem i państwem (władzą państwową)

5/5 - (3 votes)

[podrozdział pracy magisterskiej Zasady relacji państwo – Kościół]

Ojcowie Soborowi nie wskazali jednoznacznego sposobu, a także nie określili żadnymi ramami form współdziałania jakie powinny podejmować Kościół i państwo. Uznali zapewne, że niema formuły idealnej, która zawsze mogłaby być realizowane w ramach zdrowego współdziałania w celu osiągnięcia dobra wspólnego[1]. Współdziałanie pomiędzy Kościołem i państwem powinna zawsze uwzględniając okoliczności czasu i miejsca.

Wymienić należy dwie formy współdziałania Kościoła i państwa: pierwsza – spontaniczne działanie polegające na przypadkowej zbieżności działania obu społeczności bez wcześniejszego porozumienia; oraz druga – działanie uzgodnione prze kompetentnych przedstawicieli które może przyjąć formę umowy prawnej[2].

Podmiotami ze strony Kościoła mogącymi podejmować takie współdziałanie mogą być: hierarchia kościelna oraz wierni świeccy. Rozróżnienie w tym przypadku polega na tym że hierarchia kościelna podejmuje o współdziałanie w imieniu Kościoła, natomiast wierni świeccy mogą podejmować tę współprace w imieniu własnym.

Kościół w ramach działalności instytucjonalnej jest gotów podjąć współdziałanie nie tylko z państwami. Sobór Watykański II zmienił stosowanie terminu „państwo” na „wspólnotę polityczną”. Pod tym pojęciem należy rozumieć również inne podmioty: wspólnoty lokalne, landy, oraz wspólnoty międzynarodowe. Ten rodzaj współdziałania realizowany jest, na szczeblu kościoła powszechnego przez Stolice Apostolską, natomiast na szczeblu lokalnym przez konferencje biskupów lub poszczególnych biskupów w odniesieniu do powierzonych ich opiece wiernych[3].

Trzeba w tym miejscu przypomnieć iż działania podejmowane przez biskupów nie mogą naruszać kompetencji Stolicy Apostolskiej, będącej podmiotem prawa międzynarodowego, do zawierania umów ze wspólnotami politycznymi[4].

Można wyróżnić dwa etapy, w jakich obie społeczności dążą do ustalenia wspólnych działań: Dialog praktyczny i porozumienie. Dialog praktyczny jest dialogiem, którego przedmiotem i celem jest dobro wspólne obu stron[5].

Prowadzenie dialogu w społeczeństwie zróżnicowanym światopoglądowo, może być rzeczą trudną. Trudności wynikają najczęściej z innych założeń ideologicznych i postaw osób reprezentujących obie strony[6]. W celu ułatwienia dialogu Sekretariat do Spraw Niewierzących 28 sierpnia 1968r wydał specjalny dokument „Dialog między wierzącymi i niewierzącymi[7]” będący pomocą zarówno dla Sekretariatu jak i dla wszystkich katolików i instytucji kościelnych chcących prowadzić dialog z osobami o innych przekonaniach.

Dialog powinien zmierzać do porozumienia miedzy stronami w celu uzgodnienia warunków współdziałania w osiąganiu dobra wspólnego. Porozumienie to może przyjąć różnorakie formy których klasyczną wersją jest umowa konkordatowa.

Konkordat, przed Soborem Watykańskim II uznawane były za przywileje udzielane wzajemnie, Kościołowi przez państwo oraz państwu przez Kościół. Sobór Watykański II co prawda nie wypowiedział się wprost na temat konkordatów ale w istotny sposób zmienił doktrynę Kościoła w temacie wolności religijnej[8]. Wbrew przypuszczeniom nie spowodowało to zakończenia ery konkordatów, wręcz przeciwnie, konkordat jest w dalszym ciągu pożytecznym, choć nie bezwzględnie koniecznym instrumentem porozumienia między Kościołem a państwem[9].

—

[1] P. Hemperek, Współdziałanie między Kościołem i państwem, Kościół i Prawo Tom IV, Lublin 1985, s. 95.

[2] Takie sposoby podaje J. Krukowski, Kościół i państwo…, dz. cyt., s. 126;  P. Sobczak, Kościół a wspólnoty…, dz. cyt., s. 209. P. Hemperek, Współdziałanie między…, dz. cyt., s. 95-97.

[3] Zob. P. Sobczyk, Kościół a wspólnoty…, dz. cyt., s.222.

[4] Tamże.

[5] Zob. J. Krukowski, Kościół i państwo…,  dz. cyt., s. 134.

[6] Tamże.

[7] Secretariatus pro non credentibus, De dialogo cum non credentibus, AAS 60 (1968), s. 692 – 704; tekst polski: E. Sztafrowski, Posoborowe Prawodawstwo Kościelne, Tom II, zeszyt 2, Warszawa 1970 s. 268 – 299.

[8] J. Krukowski, Konkordaty Współczesne, Warszawa 1995, s. 22.

[9] Tamże.

Organy władzy państwowej zajmujące się dostosowywaniem polskiej polityki ochrony środowiska do standardów obowiązujących w Unii Europejskiej

5/5 - (4 votes)

Proces integracji wymagał znacznych wysiłków ze strony administracji państwowej. Konieczne było przede wszystkim dokonanie istotnych zmian w prawodawstwie. Tu najważniejszą rolę do spełnienia ma parlament. W procesie legislacyjnym istotną rolę spełniają także instytucje rządowe przygotowujące projekty stosownych zmian. W dziedzinie ochrony środowiska najwięcej do zrobienia ma Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Należy jednak pamiętać, że polityka ochrony środowiska wiąże się często z innymi „politykami” sektorowymi, na przykład transportową, regionalną, energetyczną czy rolną.

Konieczna staje się więc harmonizacja działań odpowiednich instytucji państwowych.

Ważna jest również odpowiednio prowadzona współpraca z instytucjami Unii Europejskiej zajmującymi się przyjmowaniem nowych członków. Po stronie Polski muszą więc funkcjonować profesjonalne i sprawne instytucje administracji publicznej zajmujące się kontaktami z administracją europejską. Istotne jest także prowadzenie odpowiedniej polityki wewnętrznej związanej z integracją europejską, np. wprowadzanie w życie nowych norm prawnych czy rozwój polityki informacyjnej w społeczeństwie.

Główną rolę w procesie prawotwórczym pełnią Sejm i Senat. Wszelkie zmiany ustaw związane z integracją europejską muszą więc przejść pełną drogę legislacyjną (inicjatywa ustawodawcza, prace w komisjach, czytania). Z ekologicznego punktu widzenia istotną rolę odgrywają komisje ochrony środowiska (sejmowa i senacka). Inicjatywa ustawodawcza dla norm prawnych, których wdrożenie jest potrzebne z punku widzenia integracji europejskiej, należy zwykle do rządu.

Poważnym problemem jest tempo prac parlamentu w dziedzinie dostosowywania polskiego prawa do standardów UE. Zrealizowanie celu polskiej polityki, jakim jest szybkie przystąpienie do struktur europejskich, może więc być zagrożone z przyczyny zbyt wolnej pracy parlamentu.

Prawo Unii Europejskiej nie narzuca krajom członkowskim konieczności wprowadzania jednolitych dla całej wspólnoty struktur administracyjnych. Trzeba jednak pamiętać, że wprowadzanie w Polsce niektórych przepisów będzie wymagało zmian w kształcie instytucji ochrony środowiska (np. w związku. z monitoringiem środowiska). Będzie to związane z takimi przepisami, które przewidują zezwolenia, kontrole, prowadzenie rejestrów, udostępnianie informacji dla opinii publicznej czy składanie raportów Komisji Europejskiej.

Komisja Europejska zwróciła uwagę na potrzebę wzmocnienia związanych ze środowiskiem struktur administracyjnych, także na poziomie lokalnym[1]. Trzeba położyć większy nacisk na koordynację działalności różnych podmiotów administracyjnych, szczególnie ministerstw, zajmujących się sprawami ochrony środowiska. Wzmocnienie struktur administracyjnych, to – według Komisji Europejskiej – przyznanie im odpowiednich kompetencji i odpowiedzialności oraz środków umożliwiających wypełnianie nałożonych zadań. Muszą one dysponować odpowiednią infrastrukturą techniczną i wykwalifikowaną kadrą pracowniczą.

Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa jest głównym podmiotem prowadzącym politykę ekologiczną państwa. Musi więc podejmować główną część zadań mających na celu dostosowanie do standardów UE.

Inicjowaniem i koordynowaniem działań resortu ochrony środowiska w zakresie integracji europejskiej zajmuje się Departament Polityki Ekologicznej i Integracji Europejskiej. W zakresie działalności tego departamentu znajdują się m.in.:

  • organizowanie i koordynacja dotyczącej integracji europejskiej działalności resortu;
  • koordynacja prac nad tworzeniem polskiego stanowiska negocjacyjnego w dziedzinie ochrony środowiska, udział w formułowaniu takich stanowisk w innych dziedzinach, o ile poszczególne ich aspekty dotyczą kwestii ekologicznych; -koordynowanie i monitorowanie dostosowywania dotyczącego ochrony środowiska prawa i instrumentów ekonomicznych do standardów obowiązujących w UE;
  • prace dotyczące wykorzystywania programów i funduszów Unii Europejskiej przeznaczonych na cele integracji europejskiej związane z ochroną środowiska;
  • opracowywanie i udostępnianie dokumentów, aktów prawnych, danych statystycznych związanych z integracją europejską w aspekcie ochrony środowiska; -współpraca z instytucjami zajmującymi się integracją europejską w kraju, Unii Europejskiej i krajach stowarzyszonych (m. in. Z Komisją Europejską, Urzędem Komitetu Integracji Europejskiej, państwami członkowskimi UE). [2]

Ministerstwo współpracuje z Europejską Agencją Ochrony Środowiska. Wiąże się to z możliwościami pozyskiwania środków finansowych z Unii na realizację niektórych przedsięwzięć.

Ministerstwo utworzyło systemy informacyjne w Internecie i Intranecie.

W resorcie ochrony środowiska w lipcu 1996 powołany został międzydepartamentalny Zespół ds. Integracji Europejskiej. Dysponuje następującymi kompetencjami:

  • proponowanie działań w związku z wdrażaniem Układu Europejskiego, -nawiązywanie współpracy z organami UE w zakresie działalności MOŚZNiL, -uczestnictwo w opracowywaniu strategii na negocjacje członkowskie w zakresie ochrony środowiska oraz udział w negocjacjach,
  • udział w szkoleniach dotyczących UE,
  • opiniowanie dokumentów w zakresie ich zgodności z polityką wspólnotową.

Celem działalności Zespołu jest wytyczanie strategii działań resortu w procesie integracji europejskiej.

Prezes Rady Ministrów powołał Komisję ds. Ekorozwoju.[3] [4] Celem jej działalności jest dążenie do zrównoważonego ekorozwoju, czyli harmonizacja rozwoju gospodarczego, społecznego z wymogami ochrony środowiska. Komisja koordynowała m. in. harmonizację polityki ekologicznej z politykami transportową, zagospodarowania przestrzennego.

W Narodowym Programie Przygotowania do Członkostwa[5] wśród priorytetów do realizacji wymieniane są działania mające na celu wzmocnienie struktur administracji ochrony środowiska. Chodzi tu o instytucje odpowiedzialne za proces dostosowawczy oraz egzekwowanie prawa ekologicznego. Zwraca się uwagę na usprawnienie przepływu informacji w ramach administracji pomiędzy ministerstwem, funduszami ekologicznymi, inspekcją ochrony środowiska, parkami narodowymi i lasami państwowymi. Wzmocnieniem instytucji ma być także

przeprowadzenie programu szkoleń wśród ich pracowników. Przewiduje się także wzmocnienie instytucji kontrolnych i odpowiedzialnych za przestrzeganie prawa ochrony środowiska.

Naczelnym organem państwowym, powołanym w celu koordynowania działań administracji państwowej, mających na celu integrację z Unią Europejską, jest Komitet Integracji Europejskiej.[6] [7] Zadaniami KIE są: inicjowanie i opiniowanie prac dostosowawczych w zakresie zgodności aktów prawnych z prawem wspólnotowym, współpraca z Komisją Europejska, dokonywanie oceny przebiegu procesów dostosowawczych, koordynacja przedsięwzięć wykorzystujących środki pochodzące z pomocy zagranicznej, prowadzenie działalności informacyjnej związanej z integracją europejską.

Komitet Integracji Europejskiej podzielony jest na departamenty. Są to: Departament Harmonizacji Prawa i Spraw Traktatowych, Departament do Spraw Negocjacji Akcesyjnych, Departament Polityki Integracyjnej, Departament Stosunków Międzynarodowych, Departament Informacji i Komunikacji Społecznej, Departament Kształcenia Europejskiego, Departament Pomocy Zagranicznej, Funduszy i Programów Wspólnotowych oraz Departament Dokumentacji Europejskiej. W strukturze tej instytucji działa również Zespół Ekspertów Prawnych ds. Harmonizacji Prawa Polskiego z Prawem Wspólnot Europejskich. Na czele urzędu stoi przewodniczący Komitetu.

Wśród członków Komitetu Integracji Europejskiej znajduje się szef resortu ochrony środowiska.

—

[1]    Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Komitetu Społeczno-Ekonomicznego, Komitetu ds. Regionów i krajów kandydujących z Europy Środkowej i Wschodniej na temat strategii przystąpienia w dziedzinie środowiska. Sprostanie wyzwaniu powiększenia o kraje kandydujące z Europy Środkowej i Wschodniej.

[3]    Raport z wykonania programu działań dostosowujących polską gospodarkę i system prawny do wymagań Układu Europejskiego oraz przyszłego członkostwa Polski w Unii Europejskiej w latach 1992-1996 przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 20 maja 1997 roku, s. 249

[4]    Ibidem

[5]    Narodowy Program Przygotowania do Członkostwa. Wersja z dnia 29.04.98 z poprawkami z dnia 29.05.98

[6]    Ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Komitecie Integracji Europejskiej (Dz. U. Nr 106, poz. 494)

[7]    Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 2 października 1996 w sprawie nadania statutu urzędowi Komitetu Integracji Europejskiej (Dz. U. Nr 116 poz. 555, z późniejszymi zmianami)

Zasada współdziałania państwa oraz kościołów i innych związków wyznaniowych w Konstytucji RP

5/5 - (5 votes)

Konstytucyjne podstawy relacji Kościół – państwo wyrażone w art. 25 ust. 3 wskazują iż: „Stosunki między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi są kształtowane na zasadach poszanowania ich autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie, jak również współdziałania dla dobra człowieka i dobra wspólnego.” Tym samym konstytucja, poza wcześniej omówionymi zasadami, wskazuje jeszcze jedną zasadę – współdziałania państwa z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi dla dobra człowieka i dobra wspólnego.

Członkami społeczności państwowej jak i społeczności wiernych są Ci sami ludzie. Zadaniem zarówno kościoła jak i państwa jest świadczenie ludziom pomocy w osiąganiu dobra wspólnego. Ze względu na to konieczne wydaje się współdziałanie pomiędzy kościołem i państwem[1].

Konstytucja określa strony współdziałania którymi są, z jednej strony państwo, z drugiej kościoły i związki wyznaniowe. Natomiast nie definiuje które z organów tych podmiotów są kompetentne do podejmowania takiej współpracy.

W przypadku kościołów i innych  związków wyznaniowych organy te będą określone przez prawo wewnętrzne każdego z nich[2]. Dla przykładu, co zostało już wcześniej wspomniane, w przypadku Kościoła Katolickiego organami kompetentnymi do podjęcia współdziałania są, na szczeblu kościoła powszechnego Stolica Apostolska, natomiast na szczeblu lokalnym konferencje biskupów lub poszczególni biskupi w odniesieniu do powierzonych ich opiece wiernych[3].

Organem kompetentnym do prowadzenia współpracy ze strony państwa jest Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji określany w przepisach jako „minister właściwy do spraw wyznań religijnych”, a w ramach ministerstwa organem odpowiedzialnym za sprawy wyznaniowe jest dyrektor do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych[4]. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uprawniony jest między innymi do podejmowania działań niewładczych o charakterze pośrednim, takich jak: konsultacje, uzgodnienia, notyfikacje, jak również do dokonywania wpisów nowych związków wyznaniowych do rejestru i przyznawaniu im osobowości prawnej[5].

—

[1] Zob. J Krukowski, Polskie prawo…, dz. cyt., s. 76.

[2] Tamże, s. 77.

[3] Zob. P. Sobczyk, Kościół a wspólnoty… dz. cyt., s.222.

[4] Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 17 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (Dz. U. z 2007r. Nr 216, poz. 1604).

[5] Ustawa z 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965 ze zm).

Prace nad przystosowaniem polskiego prawa do prawa UE

5/5 - (4 votes)

Z dniem 31 marca 1998r. Rozpoczęły się negocjacje pierwszej grupy państw z Europy Środkowo – Wschodniej (Czechy, Estonia, Polska, Węgry i Cypr). Dla wszystkich aspirujących krajów podstawowym dokumentem jest Traktat Europejski. W oparciu o traktat formułowane są kryteria i programy dostosowania poszczególnych krajów do niezbędnych wymagań, które stawia Unia. Okres przedakcesyjny jest niezwykle ważny i bardzo trudnym do pokonania. W pierwszej fazie negocjacji był tzw. screening – (przegląd prawa), w drugiej fazie mamy do czynienia z negocjacjami w 29 obszarach tematycznych i każdy z nich jest przedmiotem oddzielnych negocjacji.

Komisja Europejska w dniu 16 lipca 1997 roku przedstawiła swój program – transformacji przedakcesyjnej – w tzw. Agendzie 2000.

Skupiła się on na skonsolidowaniu Unii oraz jej poszerzeniu o kraje zakwalifikowane do pierwszej grupy negocjacji w okresie pierwszych lat XXI wieku. Sam dokument jest bardzo obszerny, liczy ponad 1300 stron i zawiera dokładna analizę stanu przygotowań każdego z w/w krajów.

Spełnienie kryteriów, przyjście przez proces negocjacji, ratyfikacja dokumentów przez Unię, każdy kraj członkowski, ewentualne odbycie referendum, to jeszcze długa droga do celu ostatecznego – zakwalifikowania się do grona pełnoprawnych członków Unii Europejskiej.

Niezależnie od powyższego dla wszystkich krajów kandydujących do Unii (tak w pierwszej grupie, jak i następnych) podstawowe znaczenie ma przeprowadzenie reform instytucjonalnych wewnątrz samej Unii. Dotychczasowy jej kształt i struktura, o czym było wcześniej , nie są w stanie zagwarantować efektywnego funkcjonowania tej organizacji.

Być może komplikacje w tej mierze będą miały wpływ na termin przyjęcia nowych członków we wcześniej zakładanym terminie, np.: Polska – początek 2003 roku.

Już ponad dwa lata Polska jest zaangażowana w intensywne kontakty z Unią  Europejską, których celem jest uzyskanie członkostwa w tym największym i najwyżej zorganizowanym mechanizmie wielonarodowej integracji. Kontakty te przebiegają w kolejnych fazach. Pierwszą w nich, trwającą w latach 1998 – 1999, był przegląd unijnego porządku prawnego i administracyjnego i porównanie z tym dorobkiem odpowiednich polskich przepisów, celem określenia koniecznych dostosowań po naszej stronie. Ta faza, którą potocznie określono jako screening, angażowała nie tylko instytucje administracji publicznej, lecz także przedsiębiorców i organizacje pozarządowe, w pierwszym rzędzie samorząd gospodarczy. Celem takiego szerokiego uczestnictwa było możliwe wszechstronne zidentyfikowanie istotnych problemów i trudności oraz przekazanie zainteresowanym środowiskom bezpośrednich doświadczeń z kontaktów z instytucjami unijnymi.

Wnioski wynikające ze screeningu zostały wykorzystane w stanowiskach negocjacyjnych, które Polska przedstawiła do połowy 2000 roku we wszystkich 29 tematycznych rozdziałach planu negocjacji. Na te stanowiska odpowiedziała podobnymi dokumentami Komisja Europejska. Ta procedura objęła już, z obu stron, wszystkie obszary rozmów. Pełny tekst pierwotnych Polskich stanowisk jest szeroko dostępny w publikacjach rządowych. Od tego momentu rozpoczęła się właściwa faza negocjacji, chociaż pewne elementy rozmów o tym charakterze występowały już wcześniej.

Polska, od przełomu 1989 roku, intensywnie przygotowuje się do członkostwa w Unii Europejskiej i obecnie kontynuuje ten proces. Stworzone są podstawy formalne i instytucjonalne, zaawansowany jest proces przygotowawczy, a pozycja Polski w Europie ulega stałemu wzmocnieniu. To cenny atut w przededniu rokowań, choć zostało jeszcze szereg poważnych i trudnych zadań na drodze do pełnego członkostwa. Spełnienie europejskich aspiracji Polaków będzie możliwe w perspektywie najbliższych paru lat. Nasz kraj popiera dążenie innych krajów europejskich do uzyskania członkostwa. Poszerzenie Unii Europejskiej o Polskę i inne kraje będzie zasadniczym krokiem na drodze przezwyciężenia skutków podziału Europy.

Warunkiem sukcesu negocjacji jest nie tylko sam przebieg rozmów, ale kontynuowanie reform i modernizacji w gospodarce, dostosowanie prawodawstwa i utrzymanie należytego poziomu społecznej akceptacji dla integracji z Unią Europejską. W tym celu konieczna jest konsolidacja wszystkich pro europejskich inicjatyw. Konieczne jest współdziałanie w dostosowaniu prawodawstwa, w realizacji reform ustrojowych, gospodarczych i społecznych oraz w prowadzeniu rokowań akcesyjnych.

Podjęcie szansy i wyzwań, jakie stwarza dla Polski integracja z Unią Europejską, zależy od ugruntowania w społeczeństwie przekonania, że proces ten prowadzić będzie również do poszerzenia osobistych możliwości Polaków i zapewnienia lepszych warunków indywidualnego rozwoju. Należy w pełni zaprezentować społeczeństwu czym jest Unia Europejska, jakie daje możliwości, jakie stawia oczekiwania, jakie są argumenty na rzecz członkostwa Polski, jakie będą jego korzyści i możliwe koszty. Należy również przedstawić występujące obawy i przewidywane trudności. Bez społecznego przyzwolenia nie jest możliwa realizacja tak zasadniczego przedsięwzięcia jak integracja z Unią Europejska. Silne poparcie Polaków dla członkostwa naszego kraju w Unii Europejskiej legitymizuje działania polityków na rzecz szybkiej integracji, ale nie można zapomnieć o tych, którzy obawiają się konsekwencji wejścia do Unii Europejskiej.

W toku dotychczasowych kontaktów ze stroną unijną Polska konsekwentnie utrzymuje założenie gotowości naszego kraju do członkostwa w końcu 2002 roku. Temu założeniu podporządkowany został cały proces dostosowania prawa i praktyki administracyjnej oraz przygotowania podmiotów gospodarczych. Wyjątkiem od tej zasady są sprawy co do których obie strony mogą występować wzajemnie o okresy przejściowe lub inne rozwiązania nietypowe.