praca magisterska z administracji

Czynności przygotowawcze poprzedzające przeprowadzenie rozprawy

5/5 - (6 votes)

Rozprawa to forma postępowania wyjaśniającego, której celem jest koncentracja w jednym miejscu i czasie podmiotów i uczestników postępowania, którzy ustnie i bezpośrednio dokonują poszczególnych czynności procesowych. Aby możliwa była realizacja powyższej funkcji konieczna jest właściwa organizacja odnosząca się do przygotowania i prowadzenia rozprawy. Czynności przygotowawcze poprzedzające przeprowadzenie rozprawy wymieniają przykładowo przepisy art. 90-92 k.p.a.

Przepis art. 90 zobowiązuje organ administracji publicznej do podjęcia czynności służących przygotowaniu rozprawy.

Art. 90§1 „Organ administracji publicznej podejmuje przed rozprawą czynności niezbędne do jej przeprowadzenia.

2 W szczególności organ wzywa:

strony do złożenia przed rozprawą wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów i do stawienia się na rozprawę osobiście lub przez przedstawicieli albo pełnomocników.
świadków i biegłych do stawienia się na rozprawę

3 Ponadto organ zawiadamia o rozprawie państwowe jednostki organizacyjne, organizacje społeczne a także inne osoby, jeżeli ich udział w rozprawie jest uzasadniony ze względu na jej przedmiot. W tym przypadku organ wzywa je do wzięcia udziału w rozprawie albo do złożenia przed rozprawą oświadczenia, dowodów dla jego poparcia.” Obowiązki nałożone na organ przez ten przepis wynikają z zasady koncentracji dowodów i wyjaśnień na rozprawie. Organ zobowiązany jest przygotować rozprawę w taki sposób aby zapewnił on zgromadzenie przed rozprawą wszystkiego co może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Nakaz jaki zawiera przepis art. 90§1 należy interpretować w ten sposób, że organ powinien tak przygotować rozprawę, aby w miarę możliwości postępowanie dowodowe zostało zakończone w ciągu jednej rozprawy, aby strony mogły ustosunkować się do całości zebranego materiału dowodowego i żeby po zakończeniu rozprawy wydać decyzję załatwiającą sprawę. Celem czynności, które organ podejmuje przed rozprawą jest przygotowanie jej pod względem merytorycznym i porządkowym. Przepisy art. 90 nie wymieniają wszystkich czynności, charakter §2 jest przykładowy, a w związku z tym zakres oraz rodzaj czynności przygotowawczych ustala sam organ. Zasadnicze znaczenie wśród czynności poprzedzających rozprawę ma analiza sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem postępowania.[1]

Dotyczy to przede wszystkim określenia czy w sprawie biorą udział strony o przeciwstawnych interesach oraz czy istnieje potrzeba udowodnienia pewnych okoliczności przy pomocy zeznań świadków, opinii biegłych lub w drodze oględzin. Jeżeli organ stwierdzi istnienie tych okoliczności lub gdy przeprowadzenia rozprawy wymaga szczególny przepis prawa organ prowadzący postępowanie ma obowiązek przystąpić do organizacji rozprawy. Przygotowanie rozprawy dotyczy nie tylko dobrej organizacji pracy, która wymaga należytego przygotowania rozprawy – jest to warunek pomyślnego przebiegu rozprawy i osiągnięcia zamierzonego celu. Jest to także zagadnienie proceduralne, ponieważ kodeks nakłada obowiązek podjęcia przed rozprawą wszystkich czynności, które są niezbędne do jej przeprowadzenia – niektóre z nich mają być podjęte w określonym czasie.[2]

Na czynności przygotowawcze rozprawy składają się:

czynności wobec podmiotów i uczestników postępowania, ich celem jest realizacja podstawowej funkcji rozprawy, w ich skład wchodzą czynności dotyczące stron i innych podmiotów postępowania.
czynności porządkowe, obejmują one wyznaczenie terminu, godziny rozprawy oraz protokolanta, a także zapewnienie lokalu, w którym odbędzie się rozprawa.

Czynności przygotowawcze rozprawy zawierają czynności wobec stron i wobec uczestników postępowania. Czynności przygotowawcze wobec stron zmierzają do tego, aby strony dowiedziały się o rozprawie i wzięły w niej udział. Te czynności obejmują:

wezwanie stron do złożenia przed rozprawą wyjaśnień, dokumentów oraz innych dowodów. Wyjaśnienia strony odgrywają bardzo dużą rolę w ustaleniu treści oraz zakresu żądań stron, a także okoliczności faktycznych, które wymagają wyjaśnienia. Są one ważne dla ustalenia zakresu postępowania dowodowego i dowodów, których przeprowadzenie jest niezbędne, a także są niezbędne dla realizacji w pełni funkcji rozprawy. Przed rozprawą strona powinna złożyć żądanie przeprowadzenia dowodów, jednak nie zastosowanie się do tego obowiązku nie pozbawia strony prawa zgłoszenia tego żądania w czasie trwania rozprawy. Zgodnie z art. 78§2 strona ma prawo zgłosić żądanie przeprowadzenia dowodu w czasie rozprawy, a nie zgłoszenie tego żądania także w trakcie rozprawy nie powoduje pozbawienia strony prawa żądania przeprowadzenia dowodu, jeżeli ma to znaczenie dla sprawy. Strona zobowiązana jest do złożenia przed rozprawą dowodów w toczącej się sprawie, którymi dysponuje – dotyczy to dokumentów urzędowych, prywatnych map, planów, zdjęć oraz opinii biegłych. Przedstawienie dowodów w znacznym stopniu wpływa na ukształtowanie zakresu postępowania dowodowego, ponieważ organ administracji publicznej dokonuje oceny materiału dowodowego przedstawionego przez stronę zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów i może uznać pewne okoliczności faktyczne za udowodnione. W związku z tym, nie zachodzi potrzeba ponownego ustalenia tych okoliczności w postępowaniu dowodowym, które organ prowadzi. Ze względu na respektowanie zasady prawdy obiektywnej, organ powinien dopuścić spóźnione wyjaśnienia i dowody na rozprawie, jeżeli przyczyni się to do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy. Mimo zatajenia przez stronę pewnych dowodów w sprawie, ma ona prawo powołać się na nie w trakcie postępowania odwoławczego bądź postępowań nadzwyczajnych, ponieważ kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje zakazu uwzględniania nowych dowodów i okoliczności faktycznych w postępowaniu odwoławczym. Dotyczy to także wznowienia postępowania – przepis art. 145§1 pkt. 5 „W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzje (…).” Przepis ten nie zakazuje możliwości powołania się przez stronę na te okoliczności faktyczne i dowody w postępowaniu zwykłym.[3]
Tym, co może wpłynąć na stronę i spowodować przedstawienie przez nią znanych jej dowodów i okoliczności faktycznych są koszty postępowania. Środek ten obciąża stronę jeżeli został poniesiony z jej winy, a w tym przypadku nie można już nałożyć grzywny w oparciu o art. 88§1 kodeksu.
wezwanie stron do stawienia się na rozprawę osobiście lub przez przedstawiciela albo pełnomocnika. Organ administracji publicznej wzywa strony do stawienia się na rozprawę osobiście lub przez przedstawicieli albo pełnomocników. To czy organ wezwie stronę do stawienia się na rozprawie osobiście lub przez przedstawiciela albo pełnomocnika uzależnione jest od tego, jak oceniono charakter czynności podejmowanych na rozprawie. Wypracowanie przez organ oceny, czy wezwać stronę osobiście czy nie, powinno być oparte o całokształt rozwiązań, które dotyczą strony np. nie może podejmować skutecznych czynności prawnych w toku postępowania strona niezdolna do czynności prawnej, także organ nie może wobec takiej strony podejmować czynności prawnych. Jeżeli strona nie ma zdolności do czynności prawnej, wtedy organ wzywa ją na rozprawę z przedstawicielem ustawowym. W przypadku ustanowienia przez stronę pełnomocnika również on musi zostać zawiadomiony o terminie rozprawy, na której niezbędny jest osobisty udział strony. Czyli, jeżeli strona nie ma zdolności do czynności prawnej bądź jeśli ustanowiła pełnomocnika a osobisty udział strony w rozprawie jest konieczny, organ wzywa na rozprawę stronę z przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem. Jeżeli stroną jest jednostka organizacyjna, wezwanie kierowane jest do niej, ale na rozprawie reprezentują ją ustawowi lub statutowi przedstawiciele.[4]
Bardzo ważne jest wskazanie w wezwaniu, czy strona ma obowiązek uczestniczyć w rozprawie osobiście, czy może być reprezentowane przez pełnomocnika, ponieważ sankcje, które przewiduje art. 88§1 można zastosować wobec strony tylko wtedy, gdy w wezwaniu zastrzeżono obowiązek osobistego stawiennictwa strony.[5] Czynności przygotowawcze podejmowane wobec stron nie obejmują automatycznie prokuratora, jednak może on wystąpić z żądaniem zawiadomienia go o terminie i miejscu rozprawy. W ten sposób prokurator włącza się do postępowania administracyjnego w danej sprawie.

Druga grupa czynności przygotowawczych rozprawy dotyczy uczestników postępowania.

Czynności wobec uczestników postępowania obejmują: wezwanie świadków i biegłych do stawienia się na rozprawę, które oznacza obowiązek osobistego stawienia się. Czynności przygotowawcze odnoszące się do biegłych polegają na wezwaniu ich do osobistego stawienia się na rozprawie w celu wydania przez nich opinii, która wymaga specjalnych wiadomości. Wezwanie skierowane do biegłego powinno określać w sposób wyczerpujący co ma być przedmiotem opinii biegłego. Wzywając biegłego do wzięcia udziału w rozprawie nie można grozić zastosowaniem środków przymusu w razie niestawienia się. Niewywiązanie się z tego obowiązku powoduje ukaranie przez organ grzywną – art. 88§1, w stosunku do świadka możliwe jest zastosowanie środków przymusu, które przewidują przepisy szczególne.

Zawiadomienie państwowych jednostek organizacyjnych, organizacji społecznych oraz innych osób, jeżeli ich udział w rozprawie jest uzasadniony ze względu na jej przedmiot. Chodzi tu o zapewnienie udziału w rozprawie jednostkom organizacyjnym, osobom fizycznym, które w sprawie mają interes faktyczny. Podmioty te mogą zostać wezwane do wzięcia udziału w rozprawie albo do złożenia przed rozprawą oświadczeń i dowodów na ich poparcie.[6]

Rozwiązanie, które zostało przyjęte w art. 90§3 jest oceniane krytycznie. Przepis ten rozszerza krąg uczestników rozprawy o podmioty, które jeżeli nie są stronami nie posiadają legitymacji do udziału w postępowaniu administracyjnym.[7]

Dotyczy to państwowych jednostek organizacyjnych oraz „innych osób”, ich udział w rozprawie ma być uzasadniony, ze względu na jej przedmiot. Zdaniem W. Dawidowicza „nie można tego ocenić inaczej niż jako zawoalowanie interesu, ze względu na który umożliwia się państwowym jednostkom organizacyjnym i „innym osobom” udział w rozprawie, można przypuszczać, iż nie musi to być wcale interes oparty na prawie administracyjnym.”[8]

Na jakiej podstawie prawnej mają opierać się oświadczenia państwowych jednostek organizacyjnych i „innych osób”, skoro zakłada się, że nie występują one w charakterze strony. Trzeba zwrócić uwagę na niejednolitości użytej w art. 90§3 k.p.a. terminologii „organ zawiadamia (…) organ wzywa (…)”, nie wiadomo, który z tych wyrazów wyraża właściwą myśl ustawodawcy. Przepis art. 90§3 „w swym rozwiązaniu zawiera logiczną sprzeczność”.[9]

W pierwszej normie prawnej nakłada obowiązek zawiadomienia o rozprawie jednostek organizacyjnych, osób fizycznych jeżeli ich udział w rozprawie uzasadnia jej przedmiot. W drugiej normie prawnej ustanawia obowiązek wezwania jednostek organizacyjnych, osób fizycznych – jeżeli ich udział w rozprawie jest uzasadniony ze względu na jej przedmiot – do wzięcia udziału w rozprawie lub do złożenia przed rozprawą oświadczeń i dowodów dla jego poparcia. Istnieje zasadnicza różnica pomiędzy wezwaniem, a zawiadomieniem. Skutkiem wezwania jest obowiązek stawienia się na rozprawie pod sankcją ukarania grzywną (art. 88§1), a w przypadku zawiadomienia, jednostka sama ocenia uczestnictwo w rozprawie.[10]

Zdaniem W. Dawidowicza jeżeli dla danej sprawy znaczenie udziału podmiotów, które reprezentują interes faktyczny nie jest równe z udziałem strony, to podmioty, które reprezentują interes faktyczny powinny zostać tylko zawiadomione o rozprawie. W związku z tym, nie można egzekwować ich obecności przy postępowaniu dowodowym.[11]

Pisemne zawiadomienie o rozprawie, skierowane do podmiotów, które mogą być faktycznie zainteresowane w postępowaniu dowodowym powinno określać termin, miejsce i przedmiot rozprawy, a także wskazywać termin, do którego można złożyć przed rozprawą oświadczenia i dowody. Zdaniem B. Adamiak wykładnia językowa art. 90§3 „jest podstawą do przyjęcia dwuetapowego działania wobec jednostek organizacyjnych i osób fizycznych reprezentujących interes faktyczny w sprawie, mianowicie: zawiadomienie o zamiarze przeprowadzenia w danej sprawie rozprawy i w razie złożenia przez jednostki oświadczenia, iż są zainteresowane, wezwanie ich do udziału w rozprawie.”[12]

Dawidowicz uważa, że „wprowadzenie „tylnymi drzwiami” do rozprawy podmiotów, które nie odpowiadają kategoriom uczestników postępowania przyjętym w systemie postępowania administracyjnego musi być uznane (…) jako rozwiązanie w istocie niepraworządne (…) należałoby ograniczyć się (…) do wzywania na rozprawę tylko podmiotów wymienionych w art. 90§2 k.p.a.”[13]

Jeżeli ze względu na rodzaj sprawy organ prowadzący postępowanie określi potrzebę przeprowadzenia oględzin przedmiotu w trakcie rozprawy, a przedmiot ten pozostaje w dyspozycji podmiotów, które nie zostały wezwane do uczestnictwa w rozprawie (mogą to być osoby fizyczne i różnego rodzaju jednostki organizacyjne) wówczas w zakresie czynności przygotowawczych mieści się wezwanie tych podmiotów do okazania przedmiotu oględzin w określonym terminie. Do czynności przygotowawczych należy również zaliczyć wyznaczenie osoby, która będzie kierowała rozprawą i wyznaczenie protokolanta.

Kodeks postępowania administracyjnego nie ustanawia jawności rozprawy w stosunku do osób, które nie zostały wyliczone w art. 90§2 i §3. K.p.a. nie stanowi, że rozprawa jest jawna w związku z tym, jest ona jawna tylko dla osób, które biorą w niej udział. Jawność rozprawy może zostać ustanowiona tylko w drodze wyraźnego przepisu prawa. Przepis art. 63 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi „Rozstrzyganie spraw przed sądem Rzeczypospolitej Polskiej odbywa się jawnie. Ustawa może określić wyjątki od tej zasady.” Postępowanie administracyjne nie zostało objęte jawnością, a w związku z tym również nie obejmuje ona rozprawy. Tylko przepis szczególny może ustanowić jawność rozprawy. Czynności przygotowawcze rozprawy nie obejmują swoim zakresem w postępowaniu administracyjnym czynności w stosunku do jednostek nie wymienionych w art. 90§2 i §3.

Przepis art. 91 stanowi §1 „W wezwaniu na rozprawę określa się termin, miejsce i przedmiot rozprawy.

2 Stronom, świadkom, biegłym i państwowym i samorządowym jednostkom organizacyjnym, organizacjom i innym osobom wezwanym do udziału w rozprawie (art. 90§3) doręcza się wezwanie na piśmie.
3 Jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że oprócz wezwanych stron uczestniczących w postępowaniu mogą być jeszcze w sprawie inne strony nieznane organowi administracji publicznej, należy ponadto o terminie, miejscu i przedmiocie rozprawy ogłosić w drodze obwieszczenia albo w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości.”

Art. 91§1 wskazuje jakie elementy obligatoryjne musi zawierać wezwanie na rozprawę. Wezwanie musi zawierać w swej treści wskazanie – terminu rozprawy (dzień, miesiąc, rok i godzinę rozpoczęcia rozprawy), – miejsce rozprawy, rozprawa może zostać przeprowadzona w siedzibie organu lub poza nią. Jeżeli przeprowadzenie rozprawy musi być połączone z dokonaniem oględzin przedmiotów, które nie mogą być dostarczone do siedziby organu rozprawa odbędzie się w miejscu, w którym ten przedmiot się znajduje (jeżeli jest to możliwe). Również przez wzgląd na miejsce zamieszkania stron, świadków oraz innych osób rozprawa może zostać przeprowadzona poza siedzibą organu. W wezwaniu trzeba określić wyczerpująco miejsce rozprawy – należy wskazać siedzibę organu (miejscowość, ulicę oraz nr siedziby). Ze szczególną starannością należy określić miejsce rozprawy, jeżeli ma się ona odbyć poza siedzibą. Wezwanie musi zawierać również określenie przedmiotu rozprawy czyli wskazywać sprawę administracyjną, która jest przedmiotem toczącego się postępowania.

Art. 91§2 wprowadza jako obligatoryjną pisemną formę wezwania, oznacza to, że niedopuszczalne jest wezwanie do udziału w rozprawie w formie ustnej. Stronom, świadkom, biegłym, państwowym jednostkom organizacyjnym, organizacjom społecznym oraz innym osobom, które zostały wezwane do udziału w rozprawie wezwanie doręcza się na piśmie. Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym zobowiązuje organ administracyjny do dołożenia wszelkich starań również podczas podejmowania czynności przygotowujących rozprawę. Od zawiadomienia o rozprawie osób oraz jednostek organizacyjnych, które mają interes faktyczny w sprawie będącej przedmiotem postępowania, trzeba odróżnić sytuację kiedy istnieje prawdopodobieństwo, że oprócz stron, które są znane organowi i zostały przez niego wezwane do udziału w rozprawie mogą istnieć strony nieznane organowi. Organ administracji publicznej ma obowiązek zapewnić wszystkim stronom w postępowaniu czynny udział, jego niedopełnienie powoduje kwalifikowaną wadliwość tego postępowania (art. 145§1 pkt. 4). W celu realizacji tego obowiązku organ musi podjąć czynności, które mają prowadzić do ustalenia osób posiadających interes prawny lub obowiązek prawny w toczącej się sprawie. W takiej sytuacji art. 91§3 nakazuje ogłoszenie w drodze obwieszczenia lub w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości o terminie, miejscu i przedmiocie rozprawy. Dokonanie ogłoszenia o terminie i miejscu rozprawy w sytuacji, o której stanowi przepis art. 91§3 może mieć bardzo istotne znaczenie dla sposobu załatwienia sprawy i trwałości wydanej decyzji.[14]

Brak na rozprawie wszystkich stron powoduje przeważnie niepełne wyjaśnienie sprawy i może prowadzić do wadliwego rozstrzygnięcia lub ponownego rozpatrywania sprawy. Strona, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu może spowodować wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną (art. 145§1 pkt. 4). Niezawiadomienie wszystkich stron o toczącym się postępowaniu ma istotne znaczenie dla jego prawidłowości. Tak więc ze względów praktycznych organ powinien starać się stworzyć warunki, które pozwolą wziąć aktywny udział w rozprawie wszystkim stronom. Praktyczne znaczenie wszystkich czynności przygotowawczych uzależnione jest od czasu, którym będzie dysponował adresat wezwania lub zawiadomienia dla przygotowania się do obrony swoich interesów w trakcie trwania rozprawy. Kodeks zabezpiecza w tym zakresie niezbędne minimum. Art. 92 stanowi „Termin rozprawy powinien być tak wyznaczony aby doręczenie wezwań oraz ogłoszenie o rozprawie nastąpiły przynajmniej na siedem dni przed rozprawą.” Termin ustanowiony przez powyższy przepis jest terminem minimalnym jaki musi upłynąć od dnia doręczenia wezwania na rozprawę i ogłoszenia o rozprawie. O tym, że jest to termin minimalny przesądza sformułowanie „przynajmniej” użyte w art. 92.[15]

Formalną stronę rozprawy należy traktować rygorystycznie, jeżeli więc sąd administracyjny ustali, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o rozprawę, która odbyła się przed upływem terminu określonego w art. 92, należy przyjąć, że jest to wadliwość postępowania, która wywiera istotny wpływ na wynik sprawy. Dochowanie przez organ siedmiodniowego terminu określonego w art. 92 jest jedną z przesłanek, które umożliwiają zastosowanie środków przymusu w stosunku do osób wezwanych do osobistego stawiennictwa, zgodnie z art. 88. Jeżeli organ nie zachowa tego terminu, nieobecność stron podczas rozprawy będzie przesłanką odroczenia jej na podstawie art. 94§2.[16] Prawidłowe przygotowanie rozprawy jest warunkiem realizacji celu, do którego zmierza jej przeprowadzenie.

[1] Por. W. Dawidowicz – op. cit., s. 165.

[2] Por. W. Smoktunowicz – „Rozprawa”, RN, Nr 31, 1964r.

[3] Por. B. Adamiak, J. Borkowski – op. cit., s. 405.

[4] Por. B. Adamiak, J. Borkowski – op. cit., s. 406.

[5] Por. W. Dawidowicz – „Ogólne postępowanie administracyjne – zarys systemu”, Warszawa 1962r, s. 159.

[6] Por. E. Ochendowski – „Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne – wybór orzecznictwa”, Toruń 2000r, s. 133.

[7] Por. W. Dawidowicz – op. cit., s. 166.

[8] W. Dawidowicz – op. cit., s. 166.

[9] B. Adamiak, J. Borkowski – op. cit., s. 407.

[10] Por. B. Adamiak, J. Borkowski – op. cit., s. 407.

[11] Por. Por. W. Dawidowicz – op. cit., s. 161.

[12] B. Adamiak, J. Borkowski – op. cit., s. 407.

[13] W. Dawidowicz – op. cit., s. 167.

[14] Por. H. Starczewski – „Postępowanie wyjaśniające i dowodowe, rozstrzygnięcia i postępowanie odwoławcze według kodeksu postępowania administracyjnego [w:] Seminarium kodeks postępowania administracyjnego”, Warszawa 1981r, s. 22.

[15] Por. B. Adamiak, J. Borkowski – op. cit., s 409.

[16] Por. W. Chróścielewski, J. P. Tarno – op. cit., s. 97.

Domniemanie prawne

5/5 - (8 votes)

praca magisterska z administracji

Domniemanie prawne jest zagadnieniem o wiele bardziej skomplikowanym od domniemania faktycznego, wywołującym liczne kontrowersje w nauce prawa.

Domniemanie prawne polega na tym, że „norma prawna w sytuacjach określonych w tzw. przesłance domniemania, mocą swych postanowień nakazuje przyjęcie faktów orzeczonych w tzw. wniosku domniemania bez przeprowadzenia postępowania dowodowego.”[1]

Domniemanie prawne jest ustanowione przez prawo, wniosek co do istnienia pewnego faktu wyciąga sama ustawa i organ musi się do tego zastosować. Domniemanie prawne wiąże organ, jednak może ono zostać obalone w tych wypadkach, w których ustawa tego nie wyłącza.[2] W przypadku domniemania prawnego, sam przepis prawa wysuwa wniosek i zobowiązuje organ prowadzący postępowanie.

„Przesłanka domniemania prawnego, którą może być fakt jednostkowy lub zespół faktów powinna być udowodniona, zgodnie z wszystkimi wymogami reguł dowodowych.”[3]

Konstrukcją domniemań prawnych posługuje się ustawodawca często w przepisach prawa cywilnego materialnego, a także w przepisach prawa rodzinnego i opiekuńczego. Występują one również w przepisach procesowych.

W przypadku domniemania prawnego ustawodawca wysuwa wnioski nie pozostawiając w tej materii żadnej wolności organowi prowadzącemu postępowanie.

Domniemania prawne nie są jednolite, dzielą się one na domniemania proste (zwykłe, wzruszalne) i domniemania niezbite (niewzruszalne).

Domniemania proste występują wtedy, gdy ustawa ustanawiając je nie zastrzega, iż domniemanie nie może być obalone przeciwdowodem,[4] czyli możliwe jest dopuszczenie dowodu na przeciwieństwo.

Domniemanie niezbite występuje, gdy postanowienie ustawowe o domniemaniu prawnym zawiera zakaz stwierdzania za pomocą innych dowodów stanu rzeczy sprzecznego z domniemaniem ustanowionym prawnie.[5] Domniemanie niezbite wyłącza dowód na przeciwieństwo.

W doktrynie prezentowany jest pogląd, że domniemanie prawne jest „reliktem formalnej teorii dowodów”. Formalna (legalna) teoria dowodów stanowi, że pewne środki dowodowe korzystają z uprzywilejowania. Polega ona na tym, że moc dowodowa danego środka jest prawnie określona. Jest to tzw. ustawowa ocena dowodów, która jest przeciwna swobodnej ocenie dowodów zabezpieczającej zasadę prawdy obiektywnej. W przypadku domniemań prostych możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwnego i to neutralizuje formalną teorię dowodową. Natomiast domniemanie niezbite stanowi dowód formalny, korzysta z „pełnej mocy dowodowej”, tutaj przeciwdowód jest niemożliwy. W tym przypadku organ administracji, który prowadzi postępowanie, jest związany przepisem ustanawiającym domniemanie prawne niewzruszalne i jest skrępowany w ocenie całokształtu materiału dowodowego. W związku z tym, musi przyjąć to domniemanie jako niezaprzeczalny dowód istnienia określonego faktu, nawet gdyby byłoby to sprzeczne z innymi faktami, stwierdzonymi już za pośrednictwem innych środków dowodowych w postępowaniu dowodowym.[6]

W takiej sytuacji organ nie ma prawa dopuścić do przeprowadzenia dowodu przeciwnego, nawet jeżeli jest przekonany o tym, że fakt, który domniemanie prawne nakazuje przyjąć za udowodniony, nie odpowiada prawdzie.[7]

Z tego względu domniemania niezbite są rzadkością we współczesnym prawie procesowym, a k.p.a. w ogóle ich nie przewiduje. Niektóre domniemania proste mogą się przekształcić w domniemania niezbite. Konstrukcja domniemania niezbitego w polskim systemie prawnym ma bardzo ograniczone zastosowanie. NSA wypowiedział się przeciwko formalnej teorii dowodów, w wyroku z dnia 09.03.1989r., II SA 961/88 orzekł „w świetle art. 75 KPA niedopuszczalne jest stosowanie formalnej teorii dowodowej poprzez twierdzenie, że daną okoliczność można udowodnić wyłącznie określonymi środkami dowodowymi, bądź też przez tworzenie nowych reguł korzystania ze środków dowodowych,”[8] także w wyroku z dnia 27.04.1992r., NSA orzekł „ustalenie bez wyraźnej podstawy ustawowej, że pewne fakty mogą być udowodnione jedynie za pomocą ściśle określonych dowodów, jest sprzeczne z art. 75 KPA.”[9]

Organ powinien respektować domniemanie prawne tak długo, dopóki strona, na niekorzyść której ono przemawia, nie obali go przeciwdowodem. Organ powinien to czynić ze względu na istotę domniemania prawnego ustanowionego przez ustawodawcę, który kierował się interesem społecznym, znacznym stopniem prawdopodobieństwa istnienia faktów objętych domniemaniem oraz ze względu na wyraźny przepis kodeksu.[10]

Organ może zmierzać do obalenia domniemania w celu wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych zgodnie z prawdą, jeżeli będzie miał wątpliwości co do realności domniemania i jeżeli będzie za tym przemawiał interes społeczny.[11] Może to dotyczyć tylko domniemań zwykłych.

Przyjęcie innego faktu, niż tego, który wynika z domniemania prawnego możliwe jest tylko wtedy, gdy dopuszczalny jest dowód przeciwny.[12] Domniemanie prawne wpływa na rozłożenie ciężaru dowodu. Domniemania prawne są ułatwieniem dowodowym, ponieważ zwalniają stronę od ciężaru przeprowadzenia dowodu, są one ustanowione na rzecz osób, które ustawa chce chronić w określonym wypadku.[13]

[1] Z. Gostyński, J. Grabowski, E. Kozłowska, S. Lizer, K. Marszał, J. Samochowiec – „Postępowanie przed organami państwa”, Warszawa 1982r, s. 295.

[2] Por. W. Siedlecki – op. cit., s. 306.

[3] Z. Gostyński, J. Grabowski, E. Kozłowska, S. Lizer, K. Marszał, J. Samochowiec – op. cit., s. 295.

[4] Por. E. Iserzon, J. Starościak – op. cit., s. 159.

[5] Por. E. Iserzon, J. Starościak – op. cit., s. 159.

[6] Por. Z. Janowicz – op. cit., s. 198.

[7] Por. E. Iserzon, J. Starościak – op. cit., s. 159.

[8] Wyrok NSA z dnia 09.03.1989r, II SA 961/88.

[9] Wyrok NSA z dnia 27.04.1992r, III SA 1838/91, ONSA, Nr 2 1992r, poz. 45.

[10] Por. W. Siedlecki – op. cit., s. 307.

[11] Por. W. Siedlecki – op. cit., s. 307.

[12] Por. J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński – „Kodeks postępowania administracyjnego – komentarz”, Warszawa 1989r, s. 165.

[13] Por. W. Siedlecki – op. cit., s. 307.

Odebranie nieruchomości, opróżnienie lokalu i innych pomieszczeń

5/5 - (6 votes)

praca magisterska z administracji

Dawniej środek ten stosowano dość często, gdy do egzekucji administracyjnej należało opróżnianie lokali mieszkalnych, obecnie, po przejściu tych uprawnień do egzekucji sądowej, stosuje się go wyjątkowo. ²² Niemniej, i w tej dziedzinie mamy do czynienia z egzekucją administracyjną. Sytuację taką przewiduje w szczególności art. 45 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 42, poz. 368 ze zm.), gdzie mowa o przymusowym przekwaterowaniu z lokali pozostających o zasobach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Chociaż w tym względzie są pewne niuanse, ponieważ nie wiadomo, jaki organ egzekucyjny ma być właściwy do przymusowego przekwaterowania żołnierza zawodowego z zajmowanej kwatery-zwraca uwagę rzecznik praw obywatelskich. Decyzję o zwolnieniu kwatery wydaje obecnie dyrektor Agencji. Po jej uprawomocnieniu dyrektor oddziału terenowego Agencji zarządza przymusowe przekwaterowanie. Tymczasem z ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wynika, że dyrektor terenowego oddziału Agencji składa jedynie wniosek o przymusowe przekwaterowanie, nie jest natomiast organem egzekucyjnym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Spory kompetencyjne stwarza również ustalenie organu zobowiązanego do przymusowego przekwaterowania z lokali znajdujących się w zasobach Agencji. ²³

Innego przykładu dostarcza art. 25 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 2002 r. o stanie wojennym oraz o kompetencjach Naczelnego Dowództwa Sił Zbrojnych i zasadach jego podległości konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 156, poz. 1301), przewidujący wprowadzenie najmu lokalu i budynku w drodze decyzji administracyjnej. Gdy chodzi o inne przykłady stosowania tego środka egzekucyjnego, można tu wskazać na wyegzekwowanie ostatecznych decyzji o wywłaszczeniu, wydawanych na podstawie przepisów art. 112 i n. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Artykuł 141 egzekucji administracyjnej przewiduje zastosowanie tego środka egzekucji także w sytuacjach, gdy chodzi o obowiązek wydania nieruchomości na oznaczony czas. Chodzić tu może o wyegzekwowanie decyzji starosty wydającego zezwolenie na czasowe zajęcienieruchomości.²⁴

Zastosowanie tego środka egzekucyjnego dotyczy, co do zasady, trwałego odebrania nieruchomości, nie mniej jednak można go stosować również w przypadkach, w których obowiązek poddany egzekucji administracyjnej polega na wydaniu nieruchomości tylko na oznaczony czas. Przykładem takiej sytuacji jest art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.), stanowiący, że w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej może udzielić, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy. Innym przykładem możliwości czasowego odebrania nieruchomości jest art. 90 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96 z późn. zm.), stanowiący, że w razie zagrożenia bezpieczeństwa zakładu górniczego i jego ruchu oraz urządzeń użyteczności publicznej w związku z ruchem zakładu górniczego, właściwy organ nadzoru górniczego może wydać decyzję zezwalającą na zajęcie nieruchomości na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia i jego skutków. ²⁵

Środek ma zastosowanie, gdy egzekwuje się obowiązek wydania nieruchomości albo opróżnienia lokalu mieszkalnego lub użytkowego albo innego pomieszczenia. Prowadzi on do odebrania zobowiązanemu nieruchomości albo usunięcia zobowiązanego z zajmowanego lokalu lub pomieszczenia w celu wydania wierzycielowi. W przypadku stosowania tego środka egzekucyjnego egzekucję prowadzi się zarówno przeciwko zobowiązanemu, jak i przeciwko członkom jego rodziny i domownikom oraz innym osobom zajmującym nieruchomość lub lokal (pomieszczenie), które mają być opróżnione i wydane. ²⁶

Uchwałą składu siedmiu sędziów SN z 28 maja 1992 r. (III AZP 5/92) „organ egzekucyjny jest właściwy do wydania tytułu wykonawczego, w którym sprzedający zobowiązali się opróżnić i wydać nabywcom nieruchomość. Środek egzekucyjny, polegający na odebraniu nieruchomości (opróżnieniu lokalu), skierowany jest wprawdzie do zobowiązanego, ale wywiera określone skutki także wobec innych osób, które zajmują nieruchomość.”

Przystępując do egzekucji, egzekutor doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie organu egzekucyjnego o wezwaniu do wykonania obowiązku wydania nieruchomości albo opróżnienia lokalu (pomieszczenia), z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku zostanie zastosowany środek egzekucyjny w celu odebrania nieruchomości lub opróżnienia lokalu (pomieszczenia). Jeżeli wezwanie to nie odniesie skutku, egzekutor usuwa z nieruchomości lub lokalu (pomieszczenia) znajdujące się tu ruchomości i wzywa osoby przebywające na tej nieruchomości lub w tym lokalu (pomieszczeniu) do jego opuszczenia, pod groźbą zastosowania przymusu bezpośredniego. W razie oporu egzekutor podejmuje odpowiednie kroki w celu zastosowania przymusu bezpośredniego. Gdy nieruchomość podlegająca wydaniu albo lokal (pomieszczenia) podlegające opróżnieniu są zamknięte, egzekutor zarządza ich otwarcie. W takim przypadku egzekutor ma obowiązek uprzednio przywołać dwóch świadków i ma prawo wezwać pomocy Policji, a gdy opór stawia żołnierz w czynnej służbie wojskowej – wezwać pomocy organu wojskowego, także organy Straży Granicznej, Agencji Wywiadu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Straży Granicznej. Okolicznością uzasadniającą wezwanie do udziału w postępowaniu organu pomocniczego jest potrzeba usunięcia oporu, który uniemożliwia lub utrudnia przeprowadzenie egzekucji.

Ruchomości usunięte z nieruchomości lub lokalu (pomieszczenia) egzekutor oddaje zobowiązanemu lub dorosłemu członkowi rodziny albo na przechowanie innej osobie lub na skład. Odpowiednie zastosowanie znajdą tu przepisy art. 835-845 kodeksu cywilnego regulujące istotę umowy przechowania oraz art. 853-859 regulujące istotę umowy składu. Rozwiązanie to stanowi przepis szczególny w stosunku do ogólnej regulacji wynikającej z przepisów kodeksu cywilnego, bowiem zarówno przeniesienie usuniętych ruchomości na inną nieruchomość zobowiązanego lub do innego lokalu (pomieszczenia) zajmowanego przez zobowiązanego, jak też przekazanie ich innej osobie na skład (przechowanie) odbywa się na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego. Oznacza to, że również odpowiedzialność z tytułu szkód powstałych w wyniku dokonania tych czynności obciąża zobowiązanego.

Ruchomości oddane na przechowanie lub złożone na skład mogą być, na wniosek osoby przechowującej, sprzedane w drodze licytacji (nie stosuje się licytacji, ale należy zwrócić się do konserwatora zabytków, gdy przedmiot ma wartość historyczną czy artystyczną o nabycie rzeczy po oszacowaniu wartości) albo jednostkom prowadzącym działalność handlową. Dzieje się tak wtedy, jeśli zobowiązany, mimo wezwania, nie odebrał ruchomości oddanych na przechowanie lub złożone na skład w określonym terminie, a koszty przechowania lub składu mogą być wyższe niż wartość tych ruchomości.

Z. Leoński, Administracyjne postępowanie egzekucyjne-problemy węzłowe, Poznań 2003, s. 24.
„Rzeczpospolita”, Kto egzekwuje przekwaterowanie, 2004.03.30, Dział Prawa.
R. Hauser, Z. Leoński, Postępowanie…, s. 492.
T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne…, s. 216.
E. Ochendowski, Postępowanie…, s. 271.

Odebranie rzeczy ruchomej

5/5 - (5 votes)

praca magisterska z administracji

Jeśli dłużnik unika swojego obowiązku wydania oznaczonej rzeczy ruchomej, organ egzekucyjny może ją odebrać i wydać wierzycielowi. Dotyczy to także sytuacji, gdy dłużnik jest zobowiązany do wydania rzeczy na określony czas. Odebranie rzeczy jest możliwe, jeśli rzecz jest wyraźnie oznaczona i możliwa do odróżnienia od innych rzeczy tego samego rodzaju. Szczególne przepisy mogą dopuszczać wydanie rzeczy oznaczonej jedynie co do gatunku, w takim przypadku obowiązek dłużnika polega na wydaniu rzeczy określonego rodzaju należącej do jego majątku. Zgodnie z ustawą z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, zwierzęta nie są uważane za rzeczy, jednak zapis art. 136.3 powinien być również stosowany w sytuacjach egzekwowania obowiązków dotyczących zwierząt.

Odebranie rzeczy ruchomej jest tylko tymczasowe i nie powoduje zmiany stanu własności. Po upływie wyznaczonego terminu rzecz zostanie zwrócona jej właścicielowi, czyli osobie, która ją wcześniej posiadała.¹⁶

Odebranie dokumentów urzędowych lub prywatnych jest również możliwe w sytuacji, gdy jest to niezbędne do przeprowadzenia postępowania przez właściwe organy administracji publicznej lub do ich zwrotu właściwym organom administracji. Na przykład, zgodnie z art. 11 ustawy o paszportach z dnia 29 listopada 1990 roku, osoba, której paszport został unieważniony, jest zobowiązana do zwrotu paszportu organowi paszportowemu. W razie niewykonania tego obowiązku, zostaną zastosowane przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.¹⁷

Jeśli osoba zobowiązana nie jest właścicielem i nie kontroluje rzeczy, nie może spełnić obowiązku jej wydania wierzycielowi. Jednak, jeśli zobowiązany kontroluje rzecz, która jest własnością osoby trzeciej, i można ją odebrać, nie ma to wpływu na odebranie jej od osoby zobowiązanej.¹⁸

W artykule z Gazety Prawnej, Robert Szaraniec pisze, że komornik może zająć ruchomości współmałżonków, które znajdują się w ich władaniu, nawet jeśli egzekucja jest prowadzona tylko przeciwko jednemu z małżonków. Współmałżonek, który nie jest objęty egzekucją, może złożyć skargę na podstawie art. 41 par. 2 lub 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w przypadku, gdy powstanie wierzytelności przed powstaniem wspólności ustawowej, wierzytelność dotyczy tylko odrębnego majątku jednego z małżonków, lub sąd ograniczył lub wyłączył możliwość zaspokojenia się z majątku wspólnego.¹⁹

W artykule dotyczącym odebrania rzeczy ruchomej, autor wyjaśnia, że ten proces może mieć miejsce również w celu zniszczenia danej rzeczy. Jest to uzasadnione w przypadkach, gdy zniszczenie jest konieczne ze względów sanitarnych bądź społecznych. Na przykład, ustawodawstwo dotyczące chorób zakaźnych pozwala powiatowemu inspektorowi sanitarnemu na nakazanie zniszczenia skażonej żywności, w celu uniknięcia rozprzestrzeniania się choroby.

Istnieją także sytuacje, w których organ egzekucyjny jest zobowiązany do przymusowego ujawnienia posiadania danej rzeczy ruchomej. W takim przypadku, stosowanie przepisów dotyczących odebrania rzeczy ruchomej jest szczególnie ważne.²⁰

Egzekucja rzeczy ruchomej polega na doręczeniu zobowiązanemu przez egzekutora postanowienia organu egzekucyjnego, które nakazuje mu wydanie określonej rzeczy, wynikającej z tytułu wykonawczego. W przypadku niestosowania się do tego nakazu, zastosowany zostanie środek egzekucyjny w celu odebrania tej rzeczy. Odebrana rzecz jest wydawana wierzycielowi lub upoważnionej przez niego osobie, a w sytuacji, gdy jest to niemożliwe, jest ona składana na koszt i niebezpieczeństwo wierzyciela.²¹

P. Przybysz, Postępowanie…, s. 347.
T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne…, s. 213.
P. Przybysz, Postępowanie…, s. 348.
R. Szaraniec, Pytania czytelników, Gazeta Prawna.
E. Ochendowski, Postępowanie…, s. 270.
T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne…, s. 214.

Grzywna w celu przymuszenia

5/5 - (4 votes)

praca magisterska z administracji

Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku polegającego na: znoszeniu lub zaniechaniu czegoś (np. znoszenie wstępu służby drogowej na przyległy do drogi publicznej grunt, bądź wykonawców prac geodezyjnych – na grunt i do obiektów budowlanych albo zaniechanie handlu w miejscu niedozwolonym); wykonaniu czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (np. stawienie się do poboru wojskowego lub na przykład art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz. U. Nr 126, poz. 1384 z późn. zm.) nakłada na osoby przebywające na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązki polegające na poddawaniu się badaniom mającym na celu pobraniu lub dostarczenie materiału do tych badań, poddawaniu się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, poddawaniu się obowiązkowemu leczeniu, obowiązkowej hospitalizacji, izolacji, kwarantannie i nadzorowi epidemiologicznemu oraz udzieleniu wyjaśnień istotnych dla zapobiegania chorobom zakaźnym. W przypadku nie wykonania tych obowiązków dobrowolnie właściwe organy egzekucyjne mogą doprowadzić do ich wykonania przy zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia.

Grzywna ta nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Dowodem na to są postanowienia art. 125 i 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którymi, w razie wykonania obowiązku przez zobowiązanego nałożone grzywny, o ile nie zostały uiszczone lub ściągnięte podlegają umorzeniu w drodze postanowienia wydanego na wniosek zobowiązanego. Natomiast grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą mu być zwrócone w całości lub w części, niekiedy za zgodą organu wyższego stopnia.³ Grzywnę można wymierzyć zarówno osobom fizycznym, ale także można ją stosować wobec osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych, które nie posiadają osobowości prawnej. Można jednocześnie grzywnę celem przymuszeniem stosować wobec całych jednostek organizacyjnych (osób prawnych), jak też na ich przedstawicieli (osób zobowiązanych do czuwania nad wykonaniem przez zobowiązanego obowiązku).

Nie ma przeszkód prawnych do nałożenia grzywny w celu przymuszenia na organy władzy publicznej, zwłaszcza na organy administracji, oraz na zakłady publiczne. ⁴

Grzywna może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z wyjątkiem grzywny nakładanej celem spełnienia obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub w zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy – w takim przypadku grzywna jest jednorazowa. W razie nie wykonania obowiązku związanego z możliwością nałożenia jednorazowej grzywny, organ orzeka o wykonaniu zastępczym. Wysokość tej jednorazowej grzywny, w przypadku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, stanowi iloczyn 1/5 ceny 1m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ustalonej przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej. ⁵

Grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie o nałożeniu grzywny. W postanowieniu znajduje się wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie oraz wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, iż niewykonanie obowiązku w terminie spowoduje nałożenie dalszych grzywien w tej samej lub wyższej kwocie. Wyrok z dnia 30 listopada 1998 r. (sygn. akt I S.A. 793/98), uznał, iż w postanowieniu o nałożeniu grzywny, nie może zostać pominięte określenie terminu co stanowi naruszenie prawa materialnego. Powyższa wada postanowienia, jako mająca wpływ na wynik sprawy, powoduje konieczność jego uchylenia w postępowaniu zażaleniowym na podstawie art. 138. 1 pkt 2 w zw. Z art. 144 Kodeksu Postępowania Administracyjnego.

Grzywnę, nieziszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych. Obowiązek uiszczenie nałożonych grzywien nie przechodzi na spadkobierców lub następców prawnych zobowiązanego. Jest to więc obowiązek ściśle osobisty, który wygasa z chwilą śmierci zobowiązanego.

Ustawodawca wprowadził tylko górne granice wysokości nakładanych grzywien w celu przymuszenia, pozostawiając swobodę organom egzekucyjnym w zakresie szczegółowego ustalenia ich wysokości. Swoboda ta jednak powinna mieścić się w granicach wyznaczonych przez normy regulujące zasady postępowania egzekucyjnego, egzekucyjnego zwłaszcza zasadę celowości i zasadę stosowania najłagodniejszych środków egzekucyjnych. Górne granice nakładanych grzywien są uzależnione od rodzaju podmiotów, na które będą nakładane. I tak w stosunku do osób fizycznych, fizycznych więc zobowiązanych lub ich przedstawicieli ustawowych, a także osób będących przedstawicielami ustawowymi bądź statutowymi zobowiązanego oraz osób zobowiązanych do czuwania nad wykonaniem obowiązku, grzywna w celu przymuszenia (jedna) nie może przekroczyć kwoty 5.000 zł. Natomiast suma łącznie nałożonych (wielokrotnie) grzywien nie może przekroczyć kwoty 10.000 zł. Znacznie wyższe grzywny mogą być nakładane na osoby prawne i jednostki organizacyjne, które nie posiadają osobowości prawnej. W stosunku do tych jednostek grzywna w celu przymuszenia nie może przekroczyć kwoty 25.000 zł., zaś nakładana wielokrotnie nie może przekroczyć łącznie kwoty 100.000 zł. ⁶

T. Jędrzejewski, M. Pasternak, P. Rączka, Administracyjne…, s. 201.

W. Chróścielewski, J. P. Tarno, Postępowanie…, s. 301.

P. Przybysz, Postępowanie…, s. 335.

L. Żukowski, R. Sawuła, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Warszawa 2002, s. 226.