Gmina jako jednostka podziału terytorialnego – zadania i kompetencje

5/5 - (6 votes)

Nawet najbardziej racjonalny i przemyślany plan rządu oraz administracji centralnej nie zapewni sam z siebie, że zadania, które przypadają całej administracji publicznej będą kompetentnie zrealizowane i wykonane. Niewątpliwie istnieją kategorie spraw i zadań, które mogą być przez administrację oraz rząd rozpoznane i załatwione metodą całkowicie samodzielną. Stanowczo jednak administracja państwa nie może funkcjonować płynnie bez istnienia rozbudowanego aparatu terenowego, bo to on jest odpowiedzialny za dopływ koniecznych informacji oraz spraw, a także jest gwarantem uszczegółowienia i realizacji ustaleń przyjętych w centrum. Z reguły największy procent zadań i obowiązków przypada samorządowi gminnemu. Jest to zrozumiałe i naturalne, bo gmina stanowi podstawową społeczność lokalną, związek osób mocno złączonych wspólnymi interesami.

Gmina w obecnym systemie prawnym RP jest głównym ogniwem samorządu terytorialnego[1]. Jak wynika z art. 164 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej[2]: „podstawową jednostką samorządu terytorialnego jest gmina”. Gmina będąc jednostką podziału terytorialnego państwa wykonuje zadania publiczne na określonym obszarze. Stanowi ona również związek osób, które zamieszkują dany teren. Jak mówi art. 1 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym[3]: „ilekroć w ustawie jest mowa o gminie, należy przez to rozumieć wspólnotę samorządową oraz odpowiednie terytorium”. Gmina realizuje zadania publiczne we władnym imieniu oraz ponosząc za nie własną odpowiedzialność. Posiada ona osobowość prawną a jej samodzielność podlega ochronie sądowej. Poza przypadkami, które są określone w przepisach ustawowych państwo nie może wkroczyć w sferę jej działań. Wynika z tego, iż wspólnota sama decyduje o swoich sprawach.

Brak hierarchicznego podporządkowania jednostek samorządu i ich organów podmiotom wyższego szczebla (ustrój samorządu jest jednopoziomowy), własne źródła finansowe, prawo własności, inne prawa majątkowe, możliwość zakładania, w celu wspólnego wykonywania zadań publicznych tzw. związków komunalnych (międzygminnych), wybieralność organów samorządowych w wolnych wyborach – decydują o samodzielności gminy[4]. W gminie mogą być tworzone jednostki pomocnicze (sołectwa i osiedla, dzielnice). Ta wewnętrzna struktura gminy ma istotne znaczenie na terenach wiejskich, gdzie oparta jest na odległej tradycji, w wyniku której zasadniczą formą gminy wiejskiej w Polsce jest tzw., gmina zbiorowa, która obejmuje kilka bądź nawet kilkanaście wsi[5].

Samorząd gminny z założenia obejmuje swoim zakresem działania wszystkie sprawy mające charakter lokalny, które nie są zastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Konstytucja określa w tym zakresie ogólną wytyczną, wymagając by samorządowi terytorialnemu przysługiwała istotna część zadań publicznych (art. 16 ust. 2), a także ustanawia domniemanie kompetencji na rzecz samorządu terytorialnego[6]. Zadania, które są realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego można usystematyzować zgodnie z dwoma kryteriami: przynależności oraz powszechności. W ramach kryterium przynależności należy wyróżnić: zadania własne, zadania zlecone, zadania porozumienia (powierzone). Fakultatywne oraz obligatoryjne – również na takie zadania można podzielić zadania jednostek samorządu terytorialnego. Te pierwsze nie wynikają z przepisów prawa, ale z dobrowolnego pisemnego zobowiązania się konkretnej jednostki do ich wykonania. Zadania obligatoryjne wynikają z przepisów prawa i mogą być zarówno zadaniami zleconymi, jak i zadaniami własnymi.

Zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej służą zadania własne. Mogą one być realizowane samodzielnie lub też bądź za pośrednictwem jednostek pomocniczych, np. sołectw[7]. W odniesieniu do szczebla gminnego (art. 7 ustawy o samorządzie gminnym) zakres zadań własnych gminy obejmuje cztery podstawowe grupy spraw, które dotyczą: infrastruktury społecznej (szkolnictwo podstawowe, ochrona zdrowia, opieka społeczna), infrastruktury technicznej (wodociągi, drogi, komunikacja publiczna), porządku i bezpieczeństwa publicznego (ochrona przeciwpożarowa, bezpieczeństwo sanitarne), ładu przestrzennego i ekologicznego (ochrona środowiska, gospodarka terenowa)[8]. Granice realizacje zadań własnych i ich standardy regulują przepisy prawa, lecz ich realizowanie uzależnione jest od posiadanych przez jednostkę samorządową zasobów finansowych, ludzkich i rzeczowych. Nadzór oraz kontrola nad wypełnianiem zadań własnych wynika z zachowania kryterium legalności. Społeczeństwo może się odnieść do celowości, gospodarności i rzetelności realizacji tych zadań[9].

Wymienione niżej zadania gmina może realizować na różne sposoby: poprzez działalność organów samorządu, czyli własnych, ale i poprzez prowadzenie odrębnych zakładów (szkół, bibliotek, publicznych zakładów opieki zdrowotnej) lub za pomocą jednostek organizacyjnych mających charakter zakładu budżetowego lub spółki prawa handlowego.

Zadania zlecone mogą wynikać bezpośrednio z zapisów ustawowych (i są wówczas obowiązkiem, który nakłada państwo na władze gminy) lub porozumień zawartych przez gminy z organami administracji rządowej – ministrami bądź wojewodami. Przynależą wiec one administracji rządowej, lecz realizowane są poprzez działania jednostek samorządu terytorialnego. Jeśli gminie zostaje zlecone zadanie, to wiąże się to z obowiązkiem przyznania na ten cel środków pochodzących z budżetu państwa (dotacja)[10].

Nie istnieje możliwość odmowy wykonania zadań zleconych z powodu braku środków finansowych lub ustalenia ich na niewystarczających do prawidłowej realizacji poziomie, bądź też z powodu nieterminowego przekazania środków – co wiążą się z koniecznością dofinansowania ich ze środków własnych jednostki samorządu terytorialnego. Zadania zlecone obejmują swym zakresem sprawy, co do których ograniczona jest wola realizującego działającego jako organ państwowy (w jego imieniu) i w działaniach kierującego się wytycznymi oraz wskazaniami organów administracji rządowej. Gmina Osiek realizuje zadania zlecone z zakresu: pomocy społecznej, ochrony zdrowia, ewidencji ludności, bezpieczeństwa publicznego. Nadzór i kontrola odpowiedniego wykonania zadań zleconych leży w gestii wojewody – przedstawiciela administracji rządowej[11].

Konieczność nadzoru a także weryfikacji aktów i decyzji administracyjnych jest konsekwencją realizacji tego typu zadań przez samorząd[12]. Do najważniejszych środków nadzorczych zaliczyć można: prawo żądania niezbędnych informacji oraz sprawozdań i prawo wizytowania, stwierdzanie nieważności uchwał rady gminy, wstrzymanie wykonania uchwał rady gminy z chwilą stwierdzenia ich nieważności, odwoływanie burmistrza oraz Prezesa Rady Ministrów, zawieszania organów gminy i ustanawiania zarządu komisarycznego[13].

Zadania przejęte przez jednostki samorządu terytorialnego do realizacji w drodze umowy lub porozumienia oraz zadania realizowane wspólnie z innymi jednostkami samorządu terytorialnego należą do kategorii zadań powierzonych. Zakres oraz wielkość wykonywanych zadań definiują porozumienia. Warunkiem wejścia porozumienia w życie jest jego ogłoszenie. Zadania te są poddane kontroli oraz nadzorowi zgodnie z charakterem zadania, które przyjęto do realizacji, więc w sposób charakterystyczny dla zadań własnych lub zadań zleconych. Kontrola wykonywania jest również zgodnie z wskazaniami, które zawarte są w umowie podpisanej między podmiotami.

Nadzór nad działalnością samorządu jest sprawowany pod kątem jej zgodności z prawem[14]. Wyłącznie w przypadku zadań zleconych gminie nadzór wykonywany jest również na podstawie kryteriów celowości, rzetelności i gospodarności. Nadzór nad działalnością samorządu gminnego stanowią takie organy jak: Prezes Rady Ministrów oraz wojewoda, natomiast w zakresie spraw finansowych – Regionalne Izby Obrachunkowe[15].

System finansowy samorządu ma zasadnicze znaczenie dla realizacji zadań samorządu terytorialnego. Tylko pod warunkiem dysonowania odpowiednimi środkami finansowymi możliwa jest realizacja zadań[16]. Konstytucja rozróżnia trzy podstawowe źródła dochodów:

1. Dochody własne, stanowiące szczególny rodzaj dochodów jednostek samorządu terytorialnego, ponieważ przesądzają o stopniu i zakresie finansowej samodzielności organów samorządu. Dochody własne podzielić można na[17]:

a) Dochody z podatków (podatek od środków transportu, podatek od nieruchomości, podatek od spadków i darowizn, podatek od posiadania psów, podatek od czynności cywilnoprawnych, podatek leśny i udziały gmin w podatku dochodowym od osób fizycznych i prawnych);

b) Dochody z opłat (opłata targowa, administracyjna, miejscowa, skarbowa, eksploatacyjna, adiacencka),

c) Dochody z majątku gminy (z dzierżawy, najmu, wpłat od gminnych jednostek budżetowych i zakładów budżetowych),

d) Inne dochody własne.

2. Subwencje, które są środkami przekazywanymi z budżetu centralnego lub też z funduszy pozabudżetowych. Dla gmin podstawowy charakter ma subwencja ogólna, która składa się z trzech części:

a) wyrównawczej,

b) równoważącej,

c) oświatowej.

3. Dotacje celowe są przyznawane jednostkom samorządu terytorialnego na wykonywanie zadań z zakresu administracji rządowej i innych zadań zleconych ustawami oraz dofinansowanie zadań własnych tych jednostek. Mogą być wykorzystane tylko na te cele, na które zostały przyznane[18].

Regionalne Izby Obrachunkowe kontrolują gospodarkę finansową w gminach, w tym realizację zobowiązań podatkowych oraz zamówienia publiczne jednostek samorządu terytorialnego. Kontrola ta obejmuje całokształt zagadnień finansowych związanych z realizacją zadań jednostki samorządu terytorialnego. Na podstawie wyników kontroli Izba kieruje do kontrolowanej jednostki wystąpienie pokontrolne, zawierające wykaz nieprawidłowości oraz wnioski zmierzające do ich usunięcia.

Ocena realizacji wykonywanych zadań, które wynikają z ustawy o samorządzie terytorialnym jest trudna. Programy związane z rozwojem lokalnym są realizowane z różną skutecznością. Warunkiem ich wdrożenia w praktyce jest posiadanie odpowiednich środków pieniężnych, którymi nie zawsze gmina dysponuje.


[1] S. Wykrętowicz (red.), op. cit., s. 144.

[2] Art. 164 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dn. 2 kwietnia 1997 r.

[3] Art. 1 ust. 2 Ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 (Dz. U. Nr 142, poz. 1591).

[4] W. Skrzydło (red.), Polskie prawo konstytucyjne, Oficyna Wydawnicza VERBA, Lublin 2000, s. 370.

[5] H. Izdebski, M. Kulesza, Administracja publiczna. Zagadnienia ogólne, Liber, Warszawa 2004, s. 244.

[6] Art. 16 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

[7] M. Dylewski, [w:]: Finanse samorządowe – narzędzia, decyzje, procesy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006, s. 23 – 25.

[8] W. Skrzydło, Polskie prawo konstytucyjne, Oficyna Wydawnicza Verba, Lublin 2000, s. 325.

[9] M. Dylewski, op. cit., s. 24.

[10] A. Antoszewski, R. Herbut, Leksykon politologii, Wydawnictwo Alta 2, Wrocław 2004, s. 119.

[11] M. Dylewski, op. cit., s. 24.

[12] W. Skrzydło (red.), op. cit., s. 326.

[13] L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne, K. E. Liber, Warszawa 2005, s. 329 – 330.

[14] Art. 171 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

[15] Art. 171 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

[16] Z. Leoński, Samorząd terytorialny w RP, C. H. Beck, Warszawa 2002, s. 327.

[17] L. Garlicki, op. cit., s. 327 – 328.

[18] L. Patrzałek, Finanse samorządu terytorialnego, s. 84 – 128.

Uwarunkowania polityki przestrzennego zagospodarowania kraju

5/5 - (5 votes)

Uwarunkowania wewnętrzne wynikają z cech przejściowego okresu transformacji systemowej, charakteryzującej się ścieraniem się tendencji proreformatorskich z zachowawczymi oraz odziedziczonego stanu zagospodarowania przestrzennego kraju.

Zdolności adaptacyjne Polski określa dystans dzielący Polskę od europejskich krajów wysoko rozwiniętych, struktura gospodarki oraz mentalność społeczeństwa. Dysproporcje dotyczą przede wszystkim poziomu życia (zarobki kształtują się jak 1:10) i wykształcenia (wyższe wykształcenie jak 1:3) oraz poziomu rozwoju nauki i techniki (nakłady na badania naukowe jak 1 do ponad 20) czego konsekwencją jest zacofanie technologiczne i słaba odporność na zmienność cen.

Struktura polskiej gospodarki nie odpowiada współczesnym wymaganiom. Zbyt dużą rolę odgrywa nadal przestarzały przemysł surowcowy i ciężki (hutnictwo, górnictwo), tworzące trzon sektora państwowego. Szczególne problemy stwarza rolnictwo, zarówno pod względem struktury gospodarstw rolnych, liczby zatrudnionych, jak i wydajności.

Jednym z największych problemów okresu przejściowego jest odziedziczona po przeszłości mentalność ludności, cechująca się biernością i niską przedsiębiorczością znacznej części społeczeństwa, aczkolwiek w latach 1990-1995 wzrosła liczba zakładów prowadzonych przez osoby fizyczne. Wejście w okres transformacji systemowej związany jest z utratą stabilności i poczucia bezpieczeństwa, spotęgowaną wysokim poziomem utrzymującego się bezrobocia (około 15% ogółu siły roboczej). Źródłem dezorientacji i frustracji jest nakładanie się starych i nowych regulacji życia społecznego i gospodarczego oraz wzrost dysproporcji w poziomie życia (w latach 1985 1992 liczba osób korzystających z pomocy społecznej wzrosła).

Okres przejściowy, rozpoczęty w 1989 roku, będzie trwał prawdopodobnie do momentu pełnej integracji z Unią Europejską, czyli w przybliżeniu do pierwszych lat XXI wieku. Zasadnicze procesy przeobrażeń zostały już rozpoczęte i dotyczą:

  • decentralizacji władzy przez utworzenie samorządów terytorialnych na poziomie podstawowym, które sprawdzają się w praktyce,
  • przesunięcia zatrudnienia z sektora państwowego do prywatnego, które obejmuje już ponad połowę pracowników,
  • restrukturyzacji gospodarki, szczególnie w gałęziach hutnictwa, górnictwa i rolnictwa, która jest w stadium początkowym,
  • prywatyzacji przedsiębiorstw i własności państwowej.

Po dynamicznym okresie wstępnym, procesy te obecnie uległy zahamowaniu. Zachodzące przemiany przebiegają w sposób zróżnicowany przestrzennie, w zależności od potencjału i poziomu rozwoju poszczególnych obszarów kraju. Gwarancją kontynuacji zasadniczych kierunków procesu adaptacyjnego jest utrzymanie związków ze strukturami Unii Europejskiej, skąd płyną środki celowe i wsparcie organizacyjne.

Przejście od gospodarki centralnie planowanej do rynkowej i od systemu jednolitej władzy państwowej podporządkowanej jednej partii politycznej do pluralizmu demokratycznego zmusza do zmiany charakteru kryteriów oceny stanu zagospodarowania przestrzennego kraju. Zmiana sposobu postrzegania rzeczywistości wyrażać się powinna przez przechodzenie:

  • od układów statycznych, odniesionych do jednostek administracyjnych do układów dynamicznych, wyznaczających obszary funkcjonalne,
  • od podejścia normatywnego, określającego stany docelowe do wskazania strategicznych kierunków rozwoju,
  • od unifikacji i ujęć uśrednionych do eksponowania zróżnicowań wydobywających sytuacje ekstremalne,
  • od miar ilościowych, odniesionych do przeciętnego poziomu zaspokojenia potrzeb do oceny jakościowej, nastawionej na zindywidualizowane dążenia społeczeństwa,
  • od dominującego wymiaru krajowego do skali międzynarodowej, wyznaczającej standardowe odniesienia.

Przyjęcie nowych kryteriów prowadzi do wzrostu złożoności dokonywanych ocen oraz mniejszej kategoryczności i jednoznaczności stwierdzeń. Taki punkt widzenia skłania do ujęć problemowych i selektywnych, pozostawiających znaczne pole do ich interpretacji i elastycznego przełożenia na konkretny układ decyzyjny.

Decydującym elementem stanu zagospodarowania kraju jest osadnictwo, które jest skumulowanym materialnym wyrazem działalności człowieka we wszystkich sferach życia, tworzących łącznie względnie spójny terytorialnie system społeczny i gospodarczy. Osadnictwo jest nośnikiem wartości kulturowych i tradycji narodowej społeczeństwa. Pełni funkcję przekaźnika dążeń i aspiracji kolejnych pokoleń. Sieć osadnicza Polski jest częścią historycznie ukształtowanego osadnictwa środkowej Europy. Gross miast w Polsce powstawało na prawie magdeburskim. Na sieć osadniczą Polski wielki wpływ miały zmiany sytuacji geopolitycznej w ostatnich 200 latach. Obecnie istnieje około 1300 miejscowości o historycznie wykształconym układzie miejskim, z których 848 posiada status gminy miejskiej (tabela 1 na str. 30).

Stan zainwestowania i jakość środowiska osadniczego w Polsce oraz stopień jego dostosowania do ewolucyjnego modelu życia gospodarczego warunkują możliwość wymaganej efektywności gospodarczej i ogólnie akceptowanego poziomu życia ludności. Trwałość zainwestowania i żywotność struktur czynią z osadnictwa najbardziej stabilny element zagospodarowania przestrzennego. Znamiennym miernikiem poziomu urbanizacji jest stały rozwój aglomeracji miejsko-przemysłowych, których w Polsce jest około dziesięciu. Na plan pierwszy wysuwa się konurbacja śląsko-krakowska, licząca około 5 mln ludności, odgrywająca kluczową rolę w gospodarce narodowej, wytwarzająca około 20% dochodu narodowego. Zmiany administracyjnego podziału kraju (1975 r.) oraz odejście od tradycyjnego systemu obsługi obszarów wiejskich, doprowadziły do kryzysu miast małych, do 20 tys. mieszkańców, których w Polsce jest 616 (1993 r.).

O roli i funkcji osadnictwa decyduje sieć miast, w których mieszka 61,8% ludności kraju (1993). Ludność mieszkająca na wsi utrzymuje się na względnie stałym poziomie, około 15 milionów.

W jednym z największych w Polsce serwisie z pracami dyplomowymi pracedyplomowe.eu znajdziecie wiele prac dotyczących samorządu terytorialnego – prace dyplomowe z samorządu terytorialnego. Co ważne – wszystkie prace są z przypisami i bibliografią.

Sytuacja młodzieży w gminie

5/5 - (3 votes)

Aby określić sytuację młodzieży w gminie, konieczne jest przeprowadzenie badań i analiz na temat tej grupy wiekowej. Mogą to być badania ankietowe, wywiady z młodzieżą, a także analiza danych statystycznych dotyczących m.in. edukacji, zatrudnienia, mieszkalnictwa czy aktywności społecznej. Warto także uwzględnić opinie i sugestie młodzieży, by uzyskać pełny obraz ich sytuacji.

Następnie, w oparciu o uzyskane wyniki, można wyciągnąć wnioski i zidentyfikować problemy, z którymi młodzież jest obecnie związana. Może to być np. brak odpowiednich miejsc pracy, niski poziom edukacji, trudności z dostępem do mieszkań czy brak atrakcyjnych form spędzania wolnego czasu.

Na koniec, ważne jest opracowanie strategii i działań, które pomogą rozwiązać występujące problemy i poprawić sytuację młodzieży w gminie. Może to być np. stworzenie programów edukacyjnych i zawodowych, budowa nowych miejsc rekreacji czy rozwijanie inicjatyw społecznych i kulturalnych dla młodzieży.

Ważnym zadaniem poruszonym w Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Osiek jest stworzenie perspektyw dla dzieci i młodzieży. Kluczowym zagadnieniem do rozwiązania w tym obszarze jest stworzenie na terenie gminy miejsc rekreacji i spędzania wolnego czasu dla młodzieży. Skutecznym sposobem pokonania tej kwestii byłoby powstanie Centrów Kultury na terenie Gminy Osiek (w obu sołectwach). Młodzież mogłaby rozwijać swoje talenty intelektualne i sportowe. Aktywizacja młodzieży w kierunku sportowym wymaga przede wszystkim odpowiedniej bazy sportowej, która będzie rozbudowywana i modernizowana w oparciu o szkolne obiekty sportowe.

Władze gminy powinny zadbać także o stworzenie ciekawej oferty zatrudnienia na terenie ­­­­­­­­­­gmi­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­ny­­­­­­­­­­­­­ dla młodych ludzi, ponieważ właśnie w tej grupie zjawisko bezrobocia jest powszechne. Rozpoczynanie życia zawodowego od pobierania zasiłku może wywołać negatywne i głębokie skutki w sferze społecznej, czego przykładem może być emigracja ludzi w celu znalezienia pracy do większych ośrodków miejskich lub za granice. Konieczne jest pobudzenie aktywności społeczno – gospodarczej w tej grupie mieszkańców.

W celu stworzenia perspektyw dla dzieci i młodzieży gmina skupia swoją uwagę na następującej działalności (realizatorzy i podmioty wspierające to: Wójt Gminy, Gminna Biblioteka Publiczna, Stowarzyszenie Wspierające, Szkoły, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Osieku)

  1. Tworzenie i wdrażanie programów w zakresie wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży.
  2. Ułatwienie dostępu do sieci poradnictwa i wspierania w sytuacjach kryzysowych i poradnictwa zawodowego dla młodzieży.
  3. Powstanie Centrum Kultury w celu poprawy oferty kulturalno – rozrywkowej.
  4. Utworzenie sieci świetlic środowiskowych dostępnych dla wszystkich dzieci.
  5. Pomoc w uzyskaniu stypendiów socjalnych dla dzieci i młodzieży  najbardziej uzdolnionych, niepełnosprawnych i znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej.
  6. Podjęcie działań w kierunku organizacji alternatywnych form spędzania czasu wolnego przez dzieci i młodzież.
  7. Wzrost oferty zatrudnienia dla ludzi młodych – zatrzymanie ich na terenie gminy.
  8. Rozwinięcie istniejącej sieci ogólnodostępnych punktów korzystania z Internetu dla wszystkich zainteresowanych.

Istotnym zadaniem priorytetowym gminy są również działania na rzecz integracji osób niepełnosprawnych, starszych i przewlekle chorych. Nieodzowne jest wspieranie procesów rozwojowych dzieci i młodzieży, by umożliwić im samodzielność w życiu dorosłym. W przypadku dzieci niepełnosprawnych najważniejsza staje się rehabilitacja zdrowotna, dostęp do lekarzy specjalistów, turnusów rehabilitacyjnych, a także dostęp do edukacji poczynając od przedszkoli po uniwersytety.

W serwisie z pracami dyplomowymi pracedyplomowe.eu znajdziecie wiele prac z zakresu samorządu terytorialnego – prace dyplomowe z samorządu terytorialnego. Polecamy! Wszystkie prace są z przypisami i bibliografią.

Wrota Małopolski

5/5 - (5 votes)

podrozdział pracy dyplomowej

Regionalny Portal Internetowy „Wrota Małopolski” (www.wrotamalopolski.pl), realizowany od 2001 roku, jest pionierskim projektem w naszym kraju. Jego celem jest umożliwienie obywatelom i osobom prawnym korzystania z usług elektronicznych i zasobów informacyjnych oferowanych przez małopolskie urzędy administracji publicznej. Projekt realizowany jest w ramach „Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego (Cel strategiczny: E.3. Regionalny wspólny rynek informacji)” oraz Program „Informatyzacja Małopolski w latach 20042006 (Cel 2. Świadczenie usług on-line przez administrację publiczną, instytucje publiczne i sektor ICT)”[1].

Jednym z przyjętych w nim założeń jest stworzenie regionalnego wspólnego rynku informacyjnego oraz budowa platformy elektronicznej niezbędnej do realizacji celów społeczeństwa informacyjnego. Główną ideą „Bramy Małopolski” jest porządkowanie i porządkowanie informacji z różnych dziedzin życia społecznego i publicznego Małopolski z wykorzystaniem innowacyjnych rozwiązań technologicznych i organizacyjnych. System jest wdrażany w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego. Część merytoryczną opracowuje powołany 1 kwietnia 2004 roku Zespół Informacji Publicznej, będący jednostką organizacyjną Departamentu Społeczeństwa Informacyjnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Od strony technologicznej system został przygotowany i jest wspierany przez Comarch S.A.

Bramy Małopolski są regionalną częścią ogólnopolskiego projektu elektronicznego dostępu do administracji „Bramy Polski” realizowanego przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji (wspólnie z Małopolską) [2].

Projekt pod patronatem Ministra Właściwego do spraw Informatyzacji (dawniej Nauka i Informatyzacja) przyczynia się do rozwoju e-administracji w Małopolsce, zapewniając standardy informacyjne oraz integrując „Wrota Małopolski” z informatycznymi systemami administracji w regionie.

Głównym zadaniem portalu Brama Małopolska jest rozwój e-administracji w województwie małopolskim, czyli powszechnego dostępu do usług publicznych (procedury urzędowe), gromadzenie i prezentowanie informacji o regionie, integracja systemu Brama Małopolska z systemami informatycznymi instytucji i urzędów administracji publicznej.

Przewidywane rezultaty projektu „Bramy Małopolski” to:

  • świadczenie usług i informacji przez administracje (rządowe i samorządowe) w województwie w sposób uregulowany i usystematyzowany,
  • ułatwianie obywatelom dostępu do biura i informacji;
  • skrócenie czasu załatwiania spraw urzędowych dla obywateli i obniżenie kosztów,
  • poprawa zarządzania województwem, np. w zakresie kultury, ochrony środowiska, zdrowia, edukacji,
  • usprawnienie działań i obniżenie kosztów administracji publicznej,
  • popularyzacja wykorzystania technologii AI wśród społeczeństwa oraz tańsze szkolenia z wykorzystaniem platformy e-learningowej,
  • poprawa jakości życia mieszkańców poprzez poprawę kontaktów z administracją poprzez połączenie służb administracyjnych z różnych szczebli administracji na jednej platformie elektronicznej,
  • zwiększenie liczby osób korzystających z Internetu – rozwój społeczeństwa informacyjnego,
  • zmniejszenie dysproporcji w dostępie do usług i informacji w regionie,
  • poprawa współpracy między instytucjami w regionie [3]
  • krajowa i międzynarodowa promocja województwa,
  • promocja województwa skierowana do inwestorów i turystów,
  • upowszechnianie nowych technologii,
  • stymulowanie rynku małych i średnich przedsiębiorstw poprzez zwiększenie popytu na usługi związane z informatyzacją,
  • przyciąganie inwestorów ze względu na łatwość dostępu do informacji i usług administracyjnych,
  • tworzenie nowych miejsc pracy.

Portal składa się z następujących części:

  1. Portal Obywatelski – jego główną ideą jest umożliwienie obywatelom i osobom prawnym korzystania z usług elektronicznych i zasobów informacyjnych oferowanych przez urzędy administracji publicznej. Jego składnikami są:
  2. Cyfrowe Biuro – to pilotażowa próba udostępnienia oficjalnych procedur w Internecie. CU służy do komunikowania się użytkowników (składających petycje) z urzędami w prowincji za pośrednictwem Internetu. Za największą funkcjonalność tego systemu można uznać wysyłanie, rozwijane na podstawie dokumentów papierowych, formularzy elektronicznych, opcjonalnie z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego, w celu załatwienia wybranej sprawy administracyjnej.
  3. Małopolski Biuletyn Informacji Publicznej – jest wydzieloną jednostką Bramy Małopolskiej składającą się z GPP jednostek administracyjnych Województwa Małopolskiego utworzonego w celu powszechnego udostępniania informacji publicznej.
  4. Portal Informacyjny – zawiera moduły informacyjne (Wizytówka Małopolski, Edukacja, Kultura, mapy-GIS-GPS, Niepełnosprawni, Pomoc społeczna, Zatrudnienie, Przedsiębiorczość, Środowisko i obszary wiejskie, Turystyka i Sport, Zdrowie) oraz Aktualności z regionu.

Warto podkreślić, że portal Wrota Małopolski wraz z jego najważniejszym komponentem, Cyfrowym Biurem i BIP, są wyrazem najnowszych wysiłków Polski na rzecz budowy społeczeństwa informacyjnego opartego na technologiach informacyjno-komunikacyjnych. Do niedawna jakiekolwiek postępowanie urzędowe można było wszcząć wyłącznie poprzez doręczenie dokumentów osobiście lub pocztą do urzędu właściwego w danej sprawie. Obecnie Cyfrowe Biuro ma trzecią możliwość – załatwienie sprawy administracyjnej przez Internet, Wykorzystanie Internetu do rozpoczynania spraw w urzędach jest przede wszystkim korzystne dla obu stron, aby zmniejszyć liczbę wizyt w biurze. Realizacja pilotażowego projektu budowy administracji elektronicznej w Małopolsce wyznaczy dalsze kierunki rozwoju nowoczesnych rozwiązań w polskiej administracji, dając tym samym impuls do szerszych zmian w funkcjonalności administracji publicznej.


[1] Uchwała Sejmiku Województwa Małopolskiego Nr XXIII/250/2000 z dnia 28 sierpnia 2000 r. w sprawie przyjęcia „Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego”, (http://um.wrotamalopolski.pl/strategia/pliki/strategiamalopolskiverpolska.pdf)

[2] Uchwała Sejmiku Województwa Małopolskiego Nr XX/285/04 z dnia 31 maja 2004 roku w sprawie przyjęcia Programu „Informatyzacja Województwa Małopolskiego w latach 2004-2006”, (http://www.wrotamalopolski.pl/root_BIP/BIP_w_Malopolsce/root_UM/podmiotowe/Programy+i +granty/Informatyzacja/Informatyzacja+Wojewodztwa+Malopolskiego+w+latach+2004- 2006/default.htm)

[3] Opracowane w oparciu o informacje przekazane przez Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego oraz dane zawarte na stronie http://www.wrotamalopolski.pl/root_About/Wiecej+o+Wrotach/

Wizja rozwoju i wybór celów strategicznych powiatu radomszczańskiego

5/5 - (6 votes)

Wizja rozwoju jednostki samorządowej jest obrazem sytuacji jaką zamierzamy osiągnąć w założonym przedziale czasowym. Jest to opis efektów oraz wynikających stąd działań zmierzających do osiągnięcia sformułowanych celów rozwoju społeczno-gospodarczego. Wizję rozwoju powiatu radomszczańskiego określa się jako:

Dynamicznie rozwijający się Powiat Radomszczański – otwarty i przyjazny dla ludzi i biznesu, oferujący dobrą jakość życia mieszkańcom oraz atrakcyjne możliwości wypoczynku i rekreacji”[1]

Wizja rozwoju powiatu radomszczańskiego zawiera dwa podstawowe cele strategiczne, które składają się z 7 programów strategicznych obejmujących łącznie 53 zadania strategiczne. Realizacja wskazanych zadań strategicznych w ciągu najbliższych lat powinna zapewnić osiągnięcie pożądanego wizerunku powiatu.

  • Cel strategiczny I : Poprawa jakości życia w powiecie
    • Poprawa dostępności i jakości usług publicznych
    • Wzmocnienie wyposażenia w infrastrukturę techniczną
    • Ochrona zasobów środowiska naturalnego
    • Rozwój zasobów ludzkich
  • Cel strategiczny II : Dynamizacja rozwoju gospodarczego
  • Tworzenie warunków dla restrukturyzacji rolnictwa
  • Tworzenie warunków dla rozwoju turystyki
  • Tworzenie warunków dla restrukturyzacji i dynamizacji rozwoju sektora gospodarczego

Poprawa jakości życia w powiecie

Tab.3.1.1. Programy strategiczne Powiatu Radomszczańskiego

Poprawa dostępności i

jakości usług publicznych

Wzmocnienie wyposażenia infrastrukturalnego

Zadania strategiczne:

Æ  Zakończenie budowy specjalistycznego szpitala w Radomsku;

Æ  Usprawnienie działania sektora usług medycznych;

Æ  Utworzenie Stacjonarnego Zakładu Leczenia Uzależnień;

Æ  Utworzenie warsztatów terapii zajęciowej dla osób niepełnosprawnych;

Æ  Wspieranie różnorodnych form życia kulturalnego oraz lokalnej twórczości artystycznej;

Æ  Przeciwdziałanie patologii wśród młodzież;

Æ  Poprawa bezpieczeństwa w powiecie

Zadania strategiczne:

Æ  Poprawa wewnętrznej dostępności komunikacyjnej powiatu;

Æ  Budowa obwodnicy dla Radomska;

Æ  Budowa mostu w Krzętowie wraz z drogą Radomsko-Krzętów;

Æ  Budowa drogi Kletnia – Żytno;

Æ  Budowa zbiorników retencyjnych na rzekach

Æ  Modernizacja linii przesyłowych energii elektrycznej;

Ochrona zasobów środowiska naturalnego Rozwój zasobów ludzkich

 

Æ  Stworzenie powiatowego systemu gospodarki odpadami stałymi;

Æ  Propagowanie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków;

Æ  Zwiększenie lesistości powiatu;

Æ  Poprawa świadomości ekologicznej mieszkańców;

Æ  Likwidacja dzikich wysypisk śmieci;

Æ  Stworzenie powiatowego programu wymiany dachów eternitowych oraz budowa dla nich składowiska;

Æ  Ochrona krajobrazu przyrodniczego;

 

 

Æ  Stworzenie filii uczelni wyższej kształcącej w systemie dziennym i zaocznym;

Æ  Stworzenie powiatowego funduszu stypendialnego

Æ  Przystosowywanie kierunków kształcenia w szkołach średnich do potrzeb rynku pracy;

Æ  Wspieranie inicjatyw samopomocowych mieszkańców powiatu;

Æ  Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości młodzieży;

Æ  Zwiększenie otwartości i adaptacji społeczeństwa powiatu do zmieniających się uwarunkowań społeczno-gospodarczych;

Źródło: Starostwo Powiatowe w Radomsku.

Poprawa dostępności i jakości usług publicznych

Dla zapewnienia rozwoju powiatu konieczne jest wzmocnienie rozwoju sektora usług publicznych. Dostępność i jakość usług publicznych jest ważnym elementem decydującym o wyborze miejsca lokalizacji działalności gospodarczej oraz wyboru miejsca zamieszkania. Szczególną uwagę należy zwrócić na poprawę jakości i rozwój usług publicznych przede wszystkim w sferze ochrony zdrowia, pomocy społecznej i kultury. Dla zapewnienia rozwoju powiatu niezbędne jest stworzenie oferty usług odpowiedniej do potrzeb mieszkańców powiatu. Konieczne jest zatem usprawnienie funkcjonowania usług medycznych m.in. poprzez szybkie zakończenie budowy szpitala specjalistycznego, utworzenie zakładu leczenia różnego rodzaju uzależnień oraz wspieranie rozwoju prywatnego sektora usług medycznych.

Istotnym zadaniem jest także zwiększenie uczestnictwa mieszkańców powiatu w życiu kulturalnym i działaniach artystycznych. Dlatego konieczne jest wspieranie działania lokalnych ośrodków życia kulturalnego. Jednocześnie ważnym zadaniem jest stworzenie dla młodzieży atrakcyjnej oferty spędzania wolnego czasu obejmującej propozycje kulturalne, sportowe i inne inicjatywy aktywizujące. Zadanie to ma na celu uaktywnienie i odciągnięcie młodych ludzi od zagrożeń patologicznych.

Wzmocnienie wyposażenia infrastrukturalnego

Wyposażenie w infrastrukturę techniczną jest jednym z ważniejszych determinantów rozwoju, elementem istotnym w ocenie atrakcyjności inwestycyjnej regionu, jak i jakości życia.

Wzmocnienia wymaga przede wszystkim infrastruktura komunikacyjna. Ważnym problemem rozwoju powiatu jest ruch tranzytowy, odbywający się przez centrum Radomska. Dzięki budowy obwodnicy zwiększy się otwartość komunikacyjna powiatu, zwiększy się bezpieczeństwo ruchu drogowego oraz przyczyni się do eliminacji uciążliwości środowiskowej ruchu tranzytowego przez ograniczenie hałasu komunikacyjnego, emisji zanieczyszczeń powietrza, itp.;

Ważnym problemem jest także zły stan nawierzchni znacznej części dróg powiatowych. Ich modernizacja poprawi zewnętrzną i wewnętrzną dostępność komunikacyjną, usprawni poruszanie się w granicach powiatu oraz poprawi bezpieczeństwo drogowe.

Wzmocnienie wyposażenia infrastrukturalnego to także budowa zbiorników retencyjnych na rzekach poprawiających bezpieczeństwo przeciwpowodziowe oraz modernizacja linii przesyłowych energii elektrycznej zmniejszającej awaryjność w dostawie energii elektrycznej i wpływającej na atrakcyjność inwestycyjną powiatu radomszczańskiego.

Ochrona zasobów środowiska naturalnego

Powiat radomszczański posiada liczne walory środowiskowe – rzeki, parki krajobrazowe, rezerwaty i pomniki przyrody, które jednak znajdują się w zasięgu oddziaływania kopalni węgla brunatnego w Bełchatowie, negatywnie wpływającego na stan środowiska w powiecie. Odpowiedni rozwój powiatu, z uwzględnieniem zasady ekorozwoju, wymaga przede wszystkim uregulowania gospodarki odpadami stałymi i płynnymi, stworzenie systemu segregacji, składowania i utylizacji odpadów, likwidacji dzikich wysypisk śmieci oraz wprowadzenie systemu edukacji ekologicznej wśród mieszkańców powiatu. Dla poprawy warunków życia na terenach wiejskich, ochrony zasobów naturalnych i kreowania postaw dla rozwoju agroturystyki konieczna jest regulacja gospodarki ściekowej na obszarach wiejskich. Dla poprawy stanu środowiska naturalnego i do stworzenia odpowiednich warunków dla rozwoju turystyki korzystny wpływ będzie mieć zwiększenie lesistości powiatu, ochrona niepowtarzalnych zasobów środowiska przyrodniczego oraz kreowanie proekologicznego wizerunku powiatu.[2]

Rozwój zasobów ludzkich

Jednym z głównych celów powiatu radomszczańskiego jest podniesienie ogólnego poziomu wykształcenia poprzez zwiększenie dostępności do edukacji, zwiększenie przedsiębiorczości wśród mieszkańców i ich inicjatywności oraz ograniczenie bezrobocia. W celu realizacji tych przedsięwzięć pozytywny wpływ będzie mieć stworzenie filii uczelni wyższej na terenie powiatu. Studia w miejscu zamieszkania są tańsze i bardziej dostępne dla większej liczby mieszkańców. Zadanie to wymaga wskazania kierunków nauczania, tak aby absolwenci tej szkoły mieli szanse znalezienia pracy na regionalnym rynku.

Dobrym rozwiązaniem jest także stworzenie funduszu stypendialnego dla uzdolnionej młodzieży z rodzin o trudnych warunkach materialnych. Zadaniem władz powiatowych jest także motywowanie i wywalanie wśród młodzieży postaw przedsiębiorczych, kreatywnego podejścia do rozwiązywania własnych problemów i zwiększenie motywacji do działania na rzecz własnego środowiska.

Rozwój zasobów ludzkich wiąże się także z poprawą jakości nauczania w szkołach średnich, wspieraniem aktywności i przedsiębiorczości wśród młodzieży oraz wprowadzeniem do szkół programu edukacji europejskiej.[3]

[1] Strategia Rozwoju Powiatu Radomszczańskiego-Starostwo Powiatowe w Radomsku,s.6.

[2]Program Ochrony Środowiska Powiatu Radomszczańskiego, Łódź 2003r.,s.45

[3] Op.cit. Strategia Powiatu Radomszczańskiego….,s.23.