Nowatorskim rozwiązaniem w ustawie zasadniczej z 2 kwietnia 1997 r. jest wypowiedzenie expressis verbis zasady konstytucjonalizmu , tj. zasady bezpośredniego stosowania wszystkich jej postanowień, chyba że sama stanowi inaczej (art. 8 ust. 2). Zasada ta sformułowana jest zresztą w kontekście innej zasady, dotyczącej rangi samej Konstytucji, określanej jako najwyższe prawo Rzeczpospolitej (art. 8 ust. 1). Zasada konstytucjonalizmu była formułowana w doktrynie już wcześniej, ale na skutek właśnie braku normatywnego wyartykułowania pomijano ją na ogół w orzecznictwie sądowym. W obecnych przepisach jest wręcz przeciwnie, albowiem – poza wskazanym tu art. 8 – art. 178 ust. 1 KRP zawiera zasadę bezpośredniej podległości sędziów również Konstytucji. Może to mieć istotne znaczenie dla praktyki pełniejszego respektowania konstytucyjnych praw i wolności obywatelskich. Stwierdzenie to powinno się przyczynić do pewnego przewartościowania praktyki orzeczniczej i częstszego niż dotychczas sięgania w niej do bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji, w tym także i tych, które określają prawa (wolności) pracownicze.
Bezpośrednie stosowanie Konstytucji w zakresie praw w niej przewidzianych można rozumieć w ten sposób, że jednostka, w szczególności powołując się na przepis Konstytucji może uzyskać ochronę sądową, czyli że wprost z przepisów Konstytucji może ona wyprowadzić roszczenie (prawo podmiotowe), które może być dochodzone przed sądem. Zasada ta bowiem oznacza, iż Konstytucja nie tylko deklaruje istnienie (uznanie) określonych wolności i praw, ale nakazuje także respektowanie (stosowanie) ich przez sądy, jak i przez inne organy w drodze wydawania decyzji dotyczących poszczególnych obywateli.
Analiza charakteru (mocy) prawnej konstytucyjnych wolności i praw pracowniczych w świetle zasady konstytucjonalizmu prowadzi do wniosku, że powinny być stosowane bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Do bezpośredniego stosowania kwalifikują się przede wszystkim normy statuujące wolności pracownicze, gdyż ich sens sprowadza się do ustanowienia sfery wyłączonej z ingerencji państwa, a także innych podmiotów. W razie takiej ingerencji naruszony w swej wolności pracownik może poszukiwać ochrony prawnej. W razie ograniczenia, czy wkroczenia w sferę zastrzeżonej wolności (bez stosownego upoważnienia konstytucyjnego) przez ustawodawcę zwykłego, ingerencję taką należy uznać za działanie contra legem, traktując odnośne unormowania ustawowe za sprzeczne z Konstytucją i tym samym nie wiążące, przyznając jednocześnie pierwszeństwo przepisom konstytucyjnym .
W mniejszym zakresie do bezpośredniego stosowania nadają się przepisy Konstytucji, które stanowią określone prawa pracownicze. To właśnie w odniesieniu do nich częściej mamy do czynienia z klauzulą przewidzianą w art. 8 KRP zwrotem chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Kluczowym jest tu art. 81 Konstytucji, który przesądza, iż większość konstytucyjnych praw pracowniczych nie może być stosowanych bezpośrednio. Problem ten będzie przedmiotem szczegółowych rozważań w dalszej części tej pracy magisterskiej.