praca magisterska z prawa kanonicznego
Pojęcie świeckich zostało zdefiniowane przez Sobór Watykański II w Konstytucji dogmatycznej o Kościele „Lumen gentium”. Ojcowie soborowi określili, że „przez pojęcie świeccy rozumie się tutaj wszystkich wiernych, którzy nie są członkami stanu duchownego i stanu zakonnego prawnie ustanowionego w Kościele. Są to wierni którzy przez chrzest w Chrystusa, ustanowieni jako Lud Boży, stawszy się na swój sposób uczestnikami kapłańskiej, prorockiej i królewskiej misji Chrystusa, sprawują właściwe całemu ludowi chrześcijańskiemu posłannictwo w kościele i w świecie[1].” Definicja „świeckiego” podana przez sobór posiada więc dwa aspekty: negatywny w którym określa się świeckiego poprzez wskazanie kim świeccy nie są, oraz pozytywny wskazujący rzeczywistość jaką świeccy stanowią. Wynika z tego że cechą charakterystyczną świeckich jest właśnie ich świecki charakter[2].
Ojcowie soborowi zwrócili szczególną uwagę, że „ze względu na samą ekonomię zbawienia wierni winni uczyć się pilnie wyróżniać prawa i obowiązki, jakie spoczywają na nich jako na członkach Kościoła, od tych, które przysługują im jako członkom społeczności ludzkiej. I mają starać się harmonijnie godzić jedne z drugimi, pamiętając o tym, że w każdej sprawie doczesnej kierować się winni sumieniem chrześcijańskim, bo żadna działalność ludzka, nawet w sprawach doczesnych, nie może być wyjęta spod władzy Boga[3].”
Rozróżnienie praw i obowiązków wiernych świeckich jako członków Kościoła od praw i obowiązków wiernych jako członków wspólnoty politycznej jest bardzo ważna ze względu na poszanowanie autonomii porządku duchowego i doczesnego. Wierni świeccy powinni też unikać tego by w kwestiach w których mogą być różne opinie, swoich rozwiązań nie przedstawiali jako nauki Kościoła[4].
W przytoczonym wyżej fragmentu konstytucji dogmatycznej o kościele w świecie współczesnym istotne znaczenie ma fragment iż w sprawach doczesnych świeccy winni kierować się głosem sumienia chrześcijańskiego. To w sumieniu dokonuje się konfrontacja powołania chrześcijańskiego z konkretną sytuacją społeczną[5]. Jednocześnie ważne jest aby sumienie to było właściwie uformowane. Przez właściwie uformowane sumienie należy rozumieć sumienie które jest zgodne z duchem Ewangelii i nauką głoszoną przez Magisterium Kościoła[6].
Potwierdzeniem zasad dotyczących autonomii świeckich w realizacji misji kościoła w świecie jest kanon 227 Kodeksu prawa kanonicznego: „Wierni świeccy mają prawo, aby w zakresie spraw doczesnej społeczności przyznano im wolność przysługującą wszystkim obywatelom. Korzystając wszakże z tej wolności, niech zatroszczą się o to, ażeby swoją działalność przepoić duchem ewangelicznym i mieć na uwadze naukę przedstawioną przez Nauczycielski Urząd Kościoła oraz wystrzegać się przedstawiania w kwestiach wątpliwych swojego stanowiska jako nauki Kościoła[7].”
—
[1] KK 31.
[2] P. Sobczyk, Kościół a wspólnoty…, dz. cyt., s. 182.
[3] KK 36.
[4] Kan. 227 KPK
[5] R. Sobański, Kościół jako podmiot prawa, Warszawa 1983, s. 205.
[6] P. Sobczyk, Kościół a wspólnoty…, dz. cyt., s. 185; J. Krukowski, Kościół i Państwo, dz. cyt., s. 114.
[7] Kan. 227 KPK.