Zakończenie pracy magisterskiej
Po przeanalizowaniu zasad jakimi kierują się Kościół Katolicki i Rzeczpospolita Polska można wysnuć następujące wnioski.
Zarówno Kościół Katolicki jak i Rzeczpospolita Polska uznają jako zasadę wolność religijną. Obie społeczności uznają, że źródłem tej wolności jest godność osoby ludzkiej, natomiast przedmiotem tej wolności jest aktywność religijno-światopoglądowa człowieka. Aktywność ta może być indywidualna lub zbiorowa, prywatna lub publiczna. Zarówno dokumenty soborowe jak i Konstytucja RP wymienia trzy podmioty wolności religijnej: człowiek, rodzina oraz wspólnotę religijną. Zarówno prawodawca kościelny jak i polski wskazują na ograniczenia, jakim może podlegać wolność religijna.
Należy zatem uznać, iż zasada wolności religijnej, podana zarówno przez Sobór Watykański II jak i Konstytucje RP są ze sobą zbieżne. Jedynie w przypadku Konstytucji RP mogą pojawić się pewne problemy interpretacyjne. Na podstawie przepisów konstytucyjnych może zrodzi się konflikt pomiędzy prawem rodziców do wychowania i nauczania moralnego swoich dzieci a prawem dzieci do wolności religijnej. Pewne zastrzeżenia przy ograniczeniu wolności religijnej może też budzić użycie sformułowania „bezpieczeństwo państwa”, Tego typu Stwierdzenie stawia bowiem interes państwa ponad dobrem człowieka.
Soborowa zasada autonomii i niezależności Kościoła i Państwa każdego w swojej dziedzinie znajduje swoje odzwierciedlenie w Konstytucyjnej zasadzie poszanowania autonomii i niezależności kościołów i innych związków wyznaniowych. Bez wątpienia jest to centralna zasada wzajemnych relacji obu społeczności. Zasada ta stanowi odrzucenie dotychczasowych, skrajnych stanowisk, zakładających z jednej strony supremacje państwa nad kościołem z drugiej zaś kościoła nad państwem.
Ojcowie Soborowi podają głębokie, teologiczne uzasadnienie tej zasady wywodzące się z autonomii świata doczesnego. Wskazują również na zadania jakie są stawiane poszczególnym członkom kościoła. Kościół jest bowiem społecznością hierarchicznie zbudowana, której członkowie różnią się między sobą ze względu na zadania, jakie spełniają w realizacji misji Kościoła. Inne są więc zadania Biskupów inne duchownych a jeszcze inne wiernych świeckich.
Prawodawca polski w konstytucji zobowiązuje się do poszanowana autonomii i niezależności kościołów i innych związków wyznaniowych. Oznacza to niezależność wzajemnych porządków prawnych. Czynności prawne podejmowane w jednym porządku prawym mogą wywoływać skutek w obszarze drugiego porządku prawnego tylko w określonych przypadkach.
Również w tym przypadku w ramach konstytucji mogą pojawić się pewne trudności interpretacyjne. Autonomia i niezależność państwa i kościołów i innych związków wyznaniowych może być w nieprzychylny sposób interpretowana jako rozdział kościoła od państwa w wersji wrogiej, charakterystycznej dla państw totalitarnych., a co za tym idzie wykluczenia treści religijnych z życia publicznego.
Jednak w zestawieniu z innymi normami konstytucji, zwłaszcza zasadą współpracy pomiędzy państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi oraz zasadą bezstronności władz publicznych w sprawie przekonań religijnych, filozoficznych i światopoglądowych wraz z zapewnieniem swobody wyrażania ich w życiu publicznym, poglądy te należy uznać za nieuzasadnione. Zapisy konstytucji wskazują jednoznacznie na przynęcie przez prawodawcę modelu separacji skoordynowanej
Członkami społeczności państwowej jak i społeczności wiernych są ci sami ludzie. Zadaniem zarówno kościoła jak i państwa jest świadczenie ludziom pomocy w osiąganiu dobra wspólnego. Ze względu na to konieczne wydaje się współdziałanie pomiędzy kościołem i państwem. Zasada współdziałania stanowi praktyczną realizacje wyżej wspomnianych zasad: zasady wolności religijnej oraz autonomii i niezależności Kościoła i państwa. Zarówno Kościół Katolicki jak i Rzeczpospolita Polska uznają te zasadę w wzajemnych relacjach, zobowiązując się do współdziałania którego zawsze celem powinno być dobro osoby ludzkiej. Warunki realizacją wspomnianej zasady określone zostały przez Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską podpisany w Warszawie 28 lipca 1993 r. oraz ustawy zwykłe.
Podsumowując, należy stwierdzić, iż postulaty zgłaszane przez Sobór Watykański II zostały w dużej mierze zrealizowane przez prawodawcę w Konstytucji RP. Co prawda sformułowania zawarte w konstytucji mogą stanowić pewne problemy interpretacyjne to jednak zasady zawarte w Konstytucji RP stanowią trwałe podstawy dla działalności kościołów i innych związków wyznaniowych oraz rozwoju religijnego i moralnego ludzi będących członkami obu społeczności odmiennego typu.