Z dniem 31 marca 1998r. Rozpoczęły się negocjacje pierwszej grupy państw z Europy Środkowo – Wschodniej (Czechy, Estonia, Polska, Węgry i Cypr). Dla wszystkich aspirujących krajów podstawowym dokumentem jest Traktat Europejski. W oparciu o traktat formułowane są kryteria i programy dostosowania poszczególnych krajów do niezbędnych wymagań, które stawia Unia. Okres przedakcesyjny jest niezwykle ważny i bardzo trudnym do pokonania. W pierwszej fazie negocjacji był tzw. screening – (przegląd prawa), w drugiej fazie mamy do czynienia z negocjacjami w 29 obszarach tematycznych i każdy z nich jest przedmiotem oddzielnych negocjacji.
Komisja Europejska w dniu 16 lipca 1997 roku przedstawiła swój program – transformacji przedakcesyjnej – w tzw. Agendzie 2000.
Skupiła się on na skonsolidowaniu Unii oraz jej poszerzeniu o kraje zakwalifikowane do pierwszej grupy negocjacji w okresie pierwszych lat XXI wieku. Sam dokument jest bardzo obszerny, liczy ponad 1300 stron i zawiera dokładna analizę stanu przygotowań każdego z w/w krajów.
Spełnienie kryteriów, przyjście przez proces negocjacji, ratyfikacja dokumentów przez Unię, każdy kraj członkowski, ewentualne odbycie referendum, to jeszcze długa droga do celu ostatecznego – zakwalifikowania się do grona pełnoprawnych członków Unii Europejskiej.
Niezależnie od powyższego dla wszystkich krajów kandydujących do Unii (tak w pierwszej grupie, jak i następnych) podstawowe znaczenie ma przeprowadzenie reform instytucjonalnych wewnątrz samej Unii. Dotychczasowy jej kształt i struktura, o czym było wcześniej , nie są w stanie zagwarantować efektywnego funkcjonowania tej organizacji.
Być może komplikacje w tej mierze będą miały wpływ na termin przyjęcia nowych członków we wcześniej zakładanym terminie, np.: Polska – początek 2003 roku.
Już ponad dwa lata Polska jest zaangażowana w intensywne kontakty z Unią Europejską, których celem jest uzyskanie członkostwa w tym największym i najwyżej zorganizowanym mechanizmie wielonarodowej integracji. Kontakty te przebiegają w kolejnych fazach. Pierwszą w nich, trwającą w latach 1998 – 1999, był przegląd unijnego porządku prawnego i administracyjnego i porównanie z tym dorobkiem odpowiednich polskich przepisów, celem określenia koniecznych dostosowań po naszej stronie. Ta faza, którą potocznie określono jako screening, angażowała nie tylko instytucje administracji publicznej, lecz także przedsiębiorców i organizacje pozarządowe, w pierwszym rzędzie samorząd gospodarczy. Celem takiego szerokiego uczestnictwa było możliwe wszechstronne zidentyfikowanie istotnych problemów i trudności oraz przekazanie zainteresowanym środowiskom bezpośrednich doświadczeń z kontaktów z instytucjami unijnymi.
Wnioski wynikające ze screeningu zostały wykorzystane w stanowiskach negocjacyjnych, które Polska przedstawiła do połowy 2000 roku we wszystkich 29 tematycznych rozdziałach planu negocjacji. Na te stanowiska odpowiedziała podobnymi dokumentami Komisja Europejska. Ta procedura objęła już, z obu stron, wszystkie obszary rozmów. Pełny tekst pierwotnych Polskich stanowisk jest szeroko dostępny w publikacjach rządowych. Od tego momentu rozpoczęła się właściwa faza negocjacji, chociaż pewne elementy rozmów o tym charakterze występowały już wcześniej.
Polska, od przełomu 1989 roku, intensywnie przygotowuje się do członkostwa w Unii Europejskiej i obecnie kontynuuje ten proces. Stworzone są podstawy formalne i instytucjonalne, zaawansowany jest proces przygotowawczy, a pozycja Polski w Europie ulega stałemu wzmocnieniu. To cenny atut w przededniu rokowań, choć zostało jeszcze szereg poważnych i trudnych zadań na drodze do pełnego członkostwa. Spełnienie europejskich aspiracji Polaków będzie możliwe w perspektywie najbliższych paru lat. Nasz kraj popiera dążenie innych krajów europejskich do uzyskania członkostwa. Poszerzenie Unii Europejskiej o Polskę i inne kraje będzie zasadniczym krokiem na drodze przezwyciężenia skutków podziału Europy.
Warunkiem sukcesu negocjacji jest nie tylko sam przebieg rozmów, ale kontynuowanie reform i modernizacji w gospodarce, dostosowanie prawodawstwa i utrzymanie należytego poziomu społecznej akceptacji dla integracji z Unią Europejską. W tym celu konieczna jest konsolidacja wszystkich pro europejskich inicjatyw. Konieczne jest współdziałanie w dostosowaniu prawodawstwa, w realizacji reform ustrojowych, gospodarczych i społecznych oraz w prowadzeniu rokowań akcesyjnych.
Podjęcie szansy i wyzwań, jakie stwarza dla Polski integracja z Unią Europejską, zależy od ugruntowania w społeczeństwie przekonania, że proces ten prowadzić będzie również do poszerzenia osobistych możliwości Polaków i zapewnienia lepszych warunków indywidualnego rozwoju. Należy w pełni zaprezentować społeczeństwu czym jest Unia Europejska, jakie daje możliwości, jakie stawia oczekiwania, jakie są argumenty na rzecz członkostwa Polski, jakie będą jego korzyści i możliwe koszty. Należy również przedstawić występujące obawy i przewidywane trudności. Bez społecznego przyzwolenia nie jest możliwa realizacja tak zasadniczego przedsięwzięcia jak integracja z Unią Europejska. Silne poparcie Polaków dla członkostwa naszego kraju w Unii Europejskiej legitymizuje działania polityków na rzecz szybkiej integracji, ale nie można zapomnieć o tych, którzy obawiają się konsekwencji wejścia do Unii Europejskiej.
W toku dotychczasowych kontaktów ze stroną unijną Polska konsekwentnie utrzymuje założenie gotowości naszego kraju do członkostwa w końcu 2002 roku. Temu założeniu podporządkowany został cały proces dostosowania prawa i praktyki administracyjnej oraz przygotowania podmiotów gospodarczych. Wyjątkiem od tej zasady są sprawy co do których obie strony mogą występować wzajemnie o okresy przejściowe lub inne rozwiązania nietypowe.