Pojęcie źródeł prawa

Przez źródło prawa rozumie się akt zawierający reguły postępowania ludzi ustanowione lub aprobowane przez państwo. W tym sensie źródła prawa  mają dwie postacie[1]:

• materialną,
• formalną.

W sensie materialnym źródłem prawa jest wola państwa – a ściślej jego organu prawodawczego – unormowania określonej dziedziny stosunków spo­łecznych przez normy prawa. W sensie zaś formalnym źródłem prawa jest akt wydany przez prawodawcę, zawierający reguły postępowania zgodne z wolą państwa. Źródłem prawa może być także wola stron oświadczona w umowie przez nie zawartej w celu osiągnięcia określonych korzyści bądź urzeczywist­nienia interesów. Umowne źródło prawa odnosi się jednak tylko do zainteresowanych stron, a także do osób uczestniczących w realizacji umowy.

W polskim prawoznawstwie prawo definiuje się jako system norm. Nor­ma prawna zaś to nakaz lub zakaz określonego postępowania. Formalnym źródłem norm w powyższym rozumieniu początkowo był zwyczaj, który z czasem sta­wał się regułą prawną. Współcześnie źródłem prawa (w sensie formalnym) są w przeważającej mie­rze akty organów władzy publicznej, tzw. źródła prawa stanowionego. Pra­wo zwyczajowe większą rolę odgrywa np. w prawie międzynarodowym, zna­ne są też współcześnie przykłady tzw. zwyczajów konstytucyjnych.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 czerwca 1997 roku w art. 87 ust. 1 i ust. 2 wymienia enumeratywnie źródła powszechnie obowiązującego prawa, wszystkie one mają
charakter prawa stanowionego przez odpowiednie organy władzy publicznej. Są to[2]:

1) konstytucja,

2) ustawy,

3) ratyfikowane umowy międzynarodowe,

4) rozporządzenie z mocą ustawy,

5) rozporządzenie,

6) akty prawa miejscowego.

Polska Konstytucja obok źródeł prawa powszech­nie obowiązujących wymienia źródła prawa wewnętrznie obowiązujące. Są to głównie:

• uchwały podejmowane przez Radę Ministrów,
• zarządzenia Prezesa Rady Ministrów lub ministrów.

Generalnie ustawowe źródła prawa oraz normy zamieszczone w rozporządzeniach są ogłaszane w Dzienniku Ustaw. Zarządzenia i uchwały są ogłaszane w Monitorze Polskim, a akty prawne wydawane przez organy terenowe – w Dziennikach Urzędowych Województw.