praca magisterska z prawa kanonicznego
Poszanowanie praw rodziny
Drugim komponentem dobra wspólnego jest dobro rodziny. Sobór Watykański II stwierdza: „Spośród powiązań społecznych, koniecznych człowiekowi do jego wyrobienia, jedne, jak rodzina i wspólnota polityczna, odpowiadają bardziej bezpośrednio jego najgłębszej naturze; inne natomiast pochodzą z jego wolnej woli.” Sobór zatem uznaje rodzinę za podstawową grupę społeczną która jest podmiotem podstawowych praw i obowiązków analogicznym do praw i obowiązków osoby ludzkiej[1].
Zadaniem wspólnoty politycznej jest uznanie, ochranianie i rozwijanie prawdziwej natury rodziny, ochrona prawa rodziców do rodzenia i wychowywania potomstwa, jak również strzeżenie moralności i wspierania dostatku domowego[2]. Państwo powinno zarazem zabezpieczyć wszelką pomoc gospodarczą, społeczną, pedagogiczną, polityczną i kulturalną niezbędną do tego aby rodzina mogła wypełniać swoje zadania[3]. Niedopuszczalna jest ingerencja państwa w wewnętrzne sprawy rodziny poza przypadkami prawdziwej konieczności[4].
Zadaniem Kościoła jest głoszenie i ochrona praw rodziny[5]. Kościół winien wspierać rodzinę poprzez świadczenie jej pomocy duszpasterskiej obejmującą w szczególności przygotowanie do małżeństwa oraz opiekę w zakresie wychowania religijnego i moralnego dzieci[6].
Łatwo zauważyć, że miejscem gdzie najszerzej spotykają się zadania zarówno Kościoła jak i państwa, jest pomoc rodzinie w wychowaniu dzieci i młodzieży. Rodzice bowiem, samodzielnie nie są w stanie sami wychować i wykształcić swojego potomstwa[7].
Poszanowanie praw narodu
W konstytucji duszpasterskiej o Kościele w świecie współczesnym „Gaudium et spes” ojcowie soborowi wskazują że ”ze społecznej natury człowieka jasno wynika, iż istnieje wzajemna zależność pomiędzy rozwojem osoby ludzkiej i wzrostem całego społeczeństwa. Zasadą bowiem podmiotem i celem wszystkich instytucji społecznych jest i powinna być osoba ludzka, zwłaszcza że ze swojej natury niewątpliwie wymaga ona życia społecznego” Istnieje więc związek pomiędzy dobrem osoby ludzkiej i dobrem społeczeństwa.
Sobór Watykański II nie określił precyzyjnie znaczenia terminu „grupy społeczne”. Należy więc uważać, że pod tym pojęciem znajdują się społeczności, które ludzie tworzą w celu łatwiejszego osiągnięcia pełnego rozwoju swoich osobowości we współpracy z innymi. Za najdoskonalszą grupę społeczną pod względem stopnia rozwoju kulturowego należy uznać naród[8].
Nie należy jednak utożsamiać narodu z państwem. Państwo powstałe w drodze samostanowienia jest suwerenną strukturą narodu i z jego woli wywodzi wszystkie swoje kompetencje[9]. Jednak gdy naród jest pozbawiony własnej suwerenności politycznej a państwo jest strukturą narzuconą z zewnątrz może powstać konflikt między państwem a narodem. Wówczas zadaniem Kościoła jest występować w obronie praw narodu[10].
Zadaniami zarówno państwa jak i Kościoła należy udział w wychowaniu które dąży do kształtowania osoby ludzkiej mając na uwadze jej cel ostateczny i jednocześnie dobro społeczeństwa, których członkiem jest człowiek i w których obowiązkach będzie on uczestniczył gdy dorośnie[11].
—
[1] KDK 42.
[2] KDK 52.
[3] FC 45.
[4] J. Krukowski, Kościół i państwo…, dz. cyt., s.131.
[5] Szczegółowy wykaz praw rodziny został zamieszczony przez papieża Jana Pawła II w: Jan Paweł II, Adhortacja apostolska o zadaniach rodziny chrześcijańskiej Familiaris consortio z dnia 22 listopada1981 r., AAS 74 (1981), s. 81 – 191.
[6] FC 65- 85.
[7] J. Krukowski, Kościół i państwo…, dz. cyt., s.131.
[8] Tamże.
[9] Tamże, s. 132.
[10] Tamże.
[11] DWCH 1.