Osoba trzecia, której wniosek o wyłączenie rzeczy lub praw majątkowych spod egzekucji administracyjnej został rozpatrzony odmownie przez organ egzekucyjny, może złożyć powództwo do sądu o zwolnienie ich spod egzekucji. Przepisy ustawy egzekucyjnej umożliwiają więc osobie trzeciej dochodzenie swoich praw również na drodze postępowania cywilnego. Przesłanką skorzystania z tego środka prawnego jest jednak nieuwzględnienie żądania wyłączenia tych rzeczy spod egzekucji przez administracyjny organ egzekucyjny.[1]
Przepisy ustawy egzekucyjnej nie regulują wzajemnych relacji między żądaniem wyłączenia rzeczy spod egzekucji wnoszonym do organu egzekucyjnego i żądania dochodzonego przed sądem cywilnym. Kwestia ta jest o tyle istotna, że postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia rzeczy lub praw spod egzekucji może być zaskarżone w drodze zażalenia. Należy więc ustalić, czy warunkiem wystąpienia na drogę sądową jest wyczerpanie wszystkich możliwości dochodzenia wyłączenia rzeczy lub praw majątkowych spod egzekucji na drodze administracyjnej.
Artykuł 842.1 k.p.c., stanowi, że do pozwu należy dołączyć postanowienie administracyjnego organu egzekucyjnego odmawiające żądaniu wyłączenia przedmiotu spod egzekucji. Z kolei par. 2 powołanego przepisu stwierdza, że powództwo można wnieść w ciągu 14 dni od doręczenia postanowienia administracyjnego organu egzekucyjnego, egzekucyjnego jeżeli zainteresowany wniósł zażalenie na to postanowienie – w ciągu 14 dni od doręczenia postanowienia wydanego na skutek zażalenia.
Konsekwencją wniesienia powództwa do sądu cywilnego jest obowiązek powoda równoczesnego skierowania odpisu pozwu do organu egzekucyjnego ze względu na ograniczenia podejmowania czynności w stosunku do rzeczy objętych żądaniem zwolnienia od egzekucji. Do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd, rzeczy objęte wyłączeniem nie mogą być sprzedane w trybie przewidzianym dla sprzedaży ruchomości. W przypadku nieuwzględnienia przez sąd żądania wyłączenia spod egzekucji, prowadzi się dalej egzekucję administracyjną do kwoty złożonej do depozytu.
Orzeczenie sądu uwzględniające powództwo powoduje, że rzeczy lub prawa majątkowe, których dotyczyło powództwo o zwolnienie, nie mogą być przedmiotem egzekucji administracyjnej. Natomiast oddalenie powództwa stanowi podstawę do podjęcia dalszych czynności w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym do tych rzeczy lub praw.[2]
[1] Z. R. Kmiecik, Postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne, Zakamycze, Kraków 2000, s. 260.
[2] T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne…, s. 251.