W tym miejscu może okazać się pomocne rozrysowanie pojęciowej mapy władzy oraz pojęć jej pokrewnych wszelkich sposobów „znaczącego oddziaływania”. W ogólnych zarysach odwołuje się ona do topologii Bachracha i Baratza.
Mapa ze swej natury jest sporna i choć powstała z myślą o zanalizowaniu i usytuowaniu pojęcia władzy, będącego podstawą rozważań na jej temat z perspektywy jedno-, dwu- lub trójwymiarowej, nie twierdzę, że jest do przyjęcia dla zwolenników wszystkich przedstawianych tu poglądów. Jednym z powodów odrzucenia tej mapy może być właśnie to, że została ona sporządzona z perspektywy trójwymiarowej, która zawiera dwie pozostałe i tym samym pozwala na bardziej wnikliwą analizę zjawiska.
Władza może być lub nie być formą wpływu. Zależnie od tego, czy wiążą się z nią sankcje; wpływ i panowanie mogą natomiast być lub nie być formą władzy zależnie od tego, czy wiąże się z nimi konflikt interesów. Panowanie oparte na konsensie, kiedy nie zachodzi konflikt interesów, nie jest zatem formą władzy.
Uogólniając dotychczasowe rozważania, można powiedzieć, że władza jest to możliwość wpływania jednostki lub grupy (wynikająca z wysokości zajmowanej przez nią pozycji) na zachowania innych ludzi oraz kontrolowania ich zachowania w celu sprawienia, aby wpływ ten był skuteczny. Zakłada ona stosunek dominowania i subordynacji, w którym wykorzystuje się przymus i zachętę. Żadna jednak władza nie jest skuteczna bez „przyzwolenia” rządzonych, czyli bez ich posłuszeństwa[1].
Pojęciowa mapa władzy to narzędzie pozwalające na przedstawienie i ujęcie w sposób graficzny różnych pojęć i kategorii związanych z władzą. Może ona obejmować następujące pojęcia:
- Władza polityczna: władza państwowa, władza ustawodawcza, władza wykonawcza, władza sądownicza, władza lokalna,
- Formy rządów: monarchia, dyktatura, demokracja,
- Systemy polityczne: ustrój federalny, unitarny, parlamentarny, prezydencki,
- Struktury władzy: rząd, parlament, prezydent, sądy,
- Aktorzy władzy: partie polityczne, ruchy społeczne, mniejszości,
- Procesy polityczne: wybory, referendum, kampanie wyborcze, lobbing,
- Mechanizmy kontroli: kontrola parlamentarna, kontrola medialna, kontrola społeczna.
Pojęciowa mapa władzy pozwala na lepsze zrozumienie skomplikowanych zagadnień związanych z władzą i ułatwia analizę różnych aspektów systemu politycznego.
[1] S. Wykrętowicz (red.), Samorząd w Polsce. Istota, zagadnienia, zadania, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej, Poznań 2004, s. 94.