Administracja publiczna

Administracja publiczna jest to zespół instytucji, organów i osób, które zajmują się realizacją zadań publicznych i sprawowaniem władzy państwowej. Administracja publiczna jest podzielona na trzy poziomy: centralny, regionalny i lokalny.

Na poziomie centralnym, administracja publiczna składa się z rządu i jego poszczególnych ministerstw oraz innych organów centralnych, takich jak urzędy centralne czy agencje rządowe.

Na poziomie regionalnym, administracja publiczna składa się z województw, powiatów, gmin i innych jednostek administracyjnych.

Na poziomie lokalnym, administracja publiczna składa się z samorządów lokalnych, takich jak gminy czy miasta, które odpowiadają za rozwiązywanie problemów na poziomie lokalnym.

Celem administracji publicznej jest realizacja zadań publicznych i sprawowanie władzy państwowej na rzecz dobra publicznego i obywateli. Administracja publiczna jest odpowiedzialna za realizację polityki państwa, przestrzeganie prawa i zapewnianie bezpieczeństwa publicznego.

Administracja publiczna musi działać zgodnie z prawem, służyć prawu i społeczeństwu.

Według M. Kuleszy – jest to zespół działań, czynności i przedsięwzięć organizatorskich wykonywanych na rzecz realizacji wspólnego interesu publicznego przez różne podmioty, organy, instytucje na podstawie i w granicach prawa (interes publiczny = dobro wspólne).[1]

Według L. Kieresa – przejęte przez państwo i realizowane przez niego zawisłe organy, a także organy samorządu terytorialnego, zaspokojenie zbiorowych i indywidualnych potrzeb obywateli wynikających ze współżycia ludzi w społecznościach.

Dwa podsystemy: administracja rządowa i administracja samorządowa (trzeci: administracja linijna, czwarta: administracja organizacji pozarządowych- gdy przejmują one część zadań publicznych).

Funkcje administracji publicznej:

1. porządkowo- reglamentacyjna- są określone instytucje dbające o ład i porządek (policja, straże miejskie, gminne, ustawy, uchwały, wojsko), reglamentacja to cła, działalność gospodarcza. Jest ona wszechogarniająca (przepisy ograniczające import, eksport)
2. świadcząca- edukacja, opieka zdrowotna, pomoc społeczna, ubezpieczenia.
3. właścicielska- określone budynki miasta, siedziby gmin, zasoby materialne, nieruchomości, zarządzanie majątkiem, sprzedawanie i kupowanie nieruchomości.
4. kreacyjna- kreowanie wizji rozwoju, tworzenie dokumentów, strategie, plany rozwoju, plany zagospodarowania przestrzennego, plany rozwoju Polski wschodniej podejmowane przez rząd.

Tendencje funkcjonowania administracji publicznej:

1. Nowy styl zarządzania- wzorowanie funkcjonowania na mechanizmach gospodarczych (new public menagement). Proces decentralizacji administracji publicznej: przekazywania zadań ze szczebla centralnego, rządowego na samorządowy (maja osobowość prawną, działają we własnym imieniu, na własną odpowiedzialność, mają własne zasoby finansowe, realna możliwość ingerencji obywateli). Dekoncentracja: przekazanie zadań niższym organom, ale nie maja one osobowości prawnej (podlegają szczeblowi wyższemu).
2. Urynkowienie- przenoszenie mechanizmów rynkowych na poziom administracji publicznej. Usługi świadczone na zasadzie przetargów określonych w ustawach.
3. Koncepcje menadżerskie (przejawem są bezpośrednie wybory wójta, burmistrza i prezydenta). Dobrze zarządzający, możliwość powołania doradców.
4. Cykl szkoleń, podnoszenie wiedzy, kompetencji. Model dokształcenia administracji publicznej. Studia podyplomowe, szkolenia, lepszy poziom usług.
5. Odchodzenie administracji publicznej, zmniejszanie zatrudnienia.

[1] H. Izdebski, M. Kulesza 1999, s. 7